Nieuws

Testen of je in het verleden besmet was? Meestal zinloos

22 september 2020

Wil je weten of je het coronavirus hebt gehad, dan kan dat via een serologische test. Sinds kort mogen hiervoor in ons land ook zelftests verkocht worden. Het resultaat daarvan zegt echter weinig. Om te weten of je momenteel besmet bent, is een moleculaire test of antigeentest nodig.

Sinds 19 september mogen in ons land zelftests verkocht worden om te achterhalen of je reeds besmet bent geweest door het huidige coronavirus, SARS-CoV-2. Maar hoe interpreteer je de resultaten van zo’n test? Ben je “veilig” als je de ziekte al hebt doorgemaakt?

Zelf prikken en resultaat aflezen

Bij een antilichaamtest of serologische test wordt er bloed afgenomen om na te gaan of er antistoffen tegen SARS-CoV-2 in je bloed aanwezig zijn. Die bloedafname gebeurde tot nog toe steeds door een zorgverlener, en de analyse en interpretatie van de resultaten gebeurden in een labo.

Sinds 19 september mogen in ons land echter ook serologische zelftests worden verkocht, waarbij geen professional moet tussenkomen. Na een vingerprik breng je een druppel bloed aan op een soort teststrookje en na enige tijd kun je zelf het resultaat aflezen, net als bij een zwangerschapstest. 

Resultaat vertelt je weinig tot niets

Het resultaat van zo’n test, of het nu om een gewone serologische test of om een zelftest gaat, geeft dus aan of er antistoffen tegen SARS-CoV-2 in je bloed aanwezig zijn. Is dat het geval, dan ben je besmet geweest. Maar dat is helaas ook het enige wat je uit zo’n test kunt afleiden. De test geeft niet aan of je momenteel besmet bent met het coronavirus: daarvoor is een moleculaire test of een antigeentest nodig.

Blijkt uit de serologische test dat je geen antistoffen hebt, dan is dat immers geen garantie dat je de ziekte niet hebt doorgemaakt. In de eerste week van de symptomen zijn er immers nog te weinig antistoffen in je lichaam aanwezig om via zo’n serologische test te detecteren. Bovendien weten we niet zeker of besmette personen die geen of nauwelijks symptomen hebben wel antistoffen aanmaken.  

Te weinig kennis over antistoffen

Blijkt uit de test dat je besmet bent geweest, dan heeft dat verder weinig invloed. Wetenschappers zijn er nog niet uit of en hoe lang die antistoffen je bescherming bieden tegen een nieuwe infectie. Dat blijft voorlopig nog koffiedik kijken. Bij het verwante SARS-CoV-1 virus blijven antistoffen één tot twee jaar aanwezig in het bloed, maar ook daar weten we nog niet of deze antistoffen bescherming bieden tegen een nieuwe infectie. Net zomin weten we vandaag of er een verband is tussen de hoeveelheid antistoffen in je bloed en de mate van bescherming tegen herinfectie met SARS-CoV-2.

Vals gevoel van veiligheid

Een positief resultaat van zo’n serologische (zelf)test zou wel eens een vals gevoel van veiligheid kunnen geven. Wie denkt niet meer opnieuw besmet te kunnen worden en het daardoor niet meer zo nauw gaat nemen met de veiligheidsmaatregelen, brengt zijn eigen gezondheid en die van anderen in gevaar.

Daarbij komt nog dat de serologische test ook helemaal niet aangeeft of je al dan niet nog besmettelijk bent.

Het heeft op dit moment dan ook geen enkele zin om een serologische (zelf)test te doen bij vermoeden van covid-19. Heb je symptomen of ben je recent in nauw contact geweest met een besmet persoon, ga dan steeds in quarantaine, respecteer de nodige hygiënemaatregelen en contacteer je huisarts voor verdere instructies.

Het is eveneens zinloos dat werkgevers eisen dat hun personeel zo'n serologische test laat uitvoeren vooraleer ze terug naar kantoor komen. Evenmin heeft het zin om voor toerisme met zogenaamde immuniteitspaspoorten te werken. Er is immers geen enkel bewijs voor die immuniteit. 

Minder betrouwbaar

Bovendien zijn resultaten van een serologische zelftest minder betrouwbaar dan de resultaten van serologische testen die uitgevoerd worden in laboratoria. Er is immers een grotere kans dat het resultaat vals positief of vals negatief is. Bij een vals positief resultaat detecteert de test bijvoorbeeld antistoffen tegen een ander soort coronavirus in plaats van tegen SARS-CoV-2. Bij een vals negatief resultaat zijn er te weinig antistoffen in het bloed aanwezig om ze te kunnen detecteren.   

Toch een test?

Wil je toch absoluut weten of je besmet geweest bent, kies dan voor een serologische test die afgenomen en geïnterpreteerd wordt door een gezondheidswerker. Zo’n test wordt terugbetaald voor bepaalde personen, voornamelijk voor patiënten met klachten waarbij twijfel is over de diagnose, en voor gezondheidsmedewerkers.

Om in aanmerking te komen voor die terugbetaling (maximaal 2x per 6 maanden), moet de test worden voorgeschreven door een arts én voldoen aan de kwaliteitseisen van Sciensano. Er zijn op dit moment immers veel verschillende serologische testen op de markt met grote verschillen in kwaliteit. De resultaten van de test moeten ook aan Sciensano worden gerapporteerd worden. Wie zich laat testen zonder aantoonbare klinische noodzaak heeft echter geen recht op terugbetaling.

Wil je tóch liever een zelftest, let dan op voor namaaktests op het internet. Koop je test via een betrouwbare bron zoals een apotheker, en controleer of er een CE-label op de verpakking staat. Maar zelfs zo’n CE-label is geen garantie dat het om een betrouwbare test gaat, aangezien de regels voor medische hulpmiddelen zoals zelftests veel te soepel zijn. 

Server Error
Server Error
Server Error