Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Dossier

Slapeloosheid

31 mei 2021
Slapeloosheid

Heb je systematisch moeite om de slaap te vatten of kom je niet toe aan een goede nachtrust? Grijp dan niet meteen naar slaap- of kalmeermiddelen. Er bestaan wel degelijk betere en eenvoudige alternatieven.

Slapen is een diepere vorm van rust die spontaan volgt op ontspanning en noodzakelijk is om lichamelijk en geestelijk te herstellen. Je slaap beïnvloedt ook tal van andere lichamelijke processen zoals je lichaamstemperatuur, hart- en ademhalingsritme, bloeddruk, spierspanning, hormoonafscheiding, energiepeil en immuunsysteem. Voldoende slapen is daarom ook essentieel voor een goede gezondheid.

Toch slaapt één op de drie landgenoten niet altijd optimaal. Iedereen heeft wel eens moeite met inslapen of het gevoel dat men slecht geslapen heeft. We spreken echter pas van een slaapprobleem als je langdurig slecht slaapt en er ook overdag hinder van ondervindt. Dat kan zich uiten als vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid, verminderde prestaties op het werk of op school, geheugenproblemen, stemmingswisselingen, depressiestoornissen, …

Slapeloosheid

Slapeloosheid of insomnia is een verstoring van de duur en/of de kwaliteit van het slaapproces met een negatieve invloed op het functioneren overdag. Af en toe eens een nachtje wat minder slapen, is geen ramp. Maar wanneer je minstens drie keer per week een verstoorde nachtrust hebt, en je je ’s anderendaags onvoldoende uitgerust voelt om goed te functioneren, spreekt men van slapeloosheid. Stelselmatig een slaaptekort creëren of slecht inslapen is nadelig voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid.

Veelgestelde vragen over slapen

De meeste mensen die aan slapeloosheid lijden, kunnen moeilijk inslapen. Anderen vallen wel snel in slaap, maar worden meerdere keren per nacht wakker en vallen dan moeilijk terug in slaap, of worden vroeg in de ochtend wakker.

Slapeloosheid komt vaker voor bij vrouwen en steekt ook vaker de kop op naarmate men ouder wordt. Ook kinderen en adolescenten kampen echter geregeld met slapeloosheid.

Slapeloosheid komt vaker voor bij vrouwen

Mogelijke oorzaken zijn verkeerde slaapgewoontes, stress, problemen, lichamelijke pijn, hoge bloeddruk, zwangerschap, de leeftijd, een te warme kamertemperatuur enz. Een volle of lege maag kan het inslapen bemoeilijken, en cafeïnehoudende dranken (bv. koffie, thee, energiedranken) en alcohol verstoren de slaapstructuur. Ook omgevingslawaai of een partner met slaapproblemen (bv. slaapapneu) kunnen je slaap verstoren, soms ook zonder dat je per se wakker hoeft te worden. Omgekeerd heeft regelmatige lichamelijke inspanning een gunstig effect, aangezien dit de diepe slaap verlengt.

Afhankelijk van de duur onderscheiden we verschillende soorten slapeloosheid :

  • Zo kan er sprake zijn van acute (als een tijdelijke reactie op stress, op een verandering in je leven of door lichamelijke klachten),
  • Subacute (ongeveer tussen 4 en 12 weken) of chronische slapeloosheid (langer dan 12 weken). Terwijl acute slapeloosheid doorgaans vanzelf weer overgaat na enkele weken, kan chronische slapeloosheid lang aanslepen en een vicieuze cirkel creëren. Naar schatting 10 % van de volwassen bevolking lijdt aan deze chronische vorm. Op basis van de oorzaak kan een onderscheid gemaakt worden tussen primaire (geen duidelijke onderliggende oorzaak) of secundaire slapeloosheid (door onderliggende oorzaak zoals een psychische stoornis, een andere slaapstoornis of het gebruik van geneesmiddelen of genotmiddelen).