Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Dossier

Hoe houden we onze geneesmiddelen betaalbaar?

03 februari 2020
prijs van geneesmiddelen

De prijzen die farmaceutische firma's aanrekenen voor geneesmiddelen zijn onhoudbaar voor de gezondheidszorg. Als dit zo verder gaat, komt de terugbetaling van waardevolle behandelingen in gedrang. De overheid moet dringend maatregelen treffen om de spiraal van stijgende prijzen te doorbreken.

Lopende acties

Mededingingsklachten

Concurrentie in de farmaceutische sector draagt zowel bij tot innovatie, als tot de betaalbaarheid van medicijnen. Daarom zijn er enkele wettelijke bepalingen om die “competitie” tussen farmaceutische firma’s op een efficiënte én correcte manier te laten verlopen. Zo verbiedt het mededingingsrecht bepaalde gedragingen die een eerlijke concurrentie in de weg staan, zoals het vormen van kartels of het misbruiken van een dominante positie op de markt.

Het handhaven van deze regels komt toe aan de nationale mededingingsautoriteiten en aan het Europees Directoraat-Generaal Concurrentie.

Afgelopen jaren dienden wij verschillende klachten in voor inbreuken op dit mededingingsrecht:

Spinraza

De vraagprijs van Spinraza staat niet in verhouding tot de gedane investeringen. Omdat producent Biogen misbruik maakt van zijn monopoliepositie hebben wij een klacht ingediend bij de Belgische Mededingingsautoriteit.

Spinraza is een weesgeneesmiddel dat gebruikt wordt voor de behandeling van spinale musculaire atrofie (SMA), een zeldzame degeneratieve erfelijke aandoening die de spieren aantast. In België kost één verpakking Spinraza € 88 300. De behandeling van één enkele patiënt kost het eerste jaar € 529 800, daarna € 264 900 (in het begin zijn er meer doses nodig).

Tijdens het eerste jaar dat Spinraza werd verkocht, verdiende Biogen al veel meer dan het heeft geïnvesteerd. Uit de financiële rapporten van Biogen en Ionis berekenden we dat er bijna 2 miljard dollar méér werd binnengehaald dan dat de ontwikkeling van het geneesmiddel kostte: in twee jaar tijd was de verkoop van Spinraza goed voor een omzet van 2,61 miljard dollar, tegenover een investering van 648 miljoen dollar. Elk geïnvesteerde dollar bracht dus vier dollar inkomsten op.

Meer informatie


CDCA Leadiant

CDCA werd in België al jaren geleden onder verschillende merken op de markt gebracht voor de behandeling van bepaalde galstenen. De molecule wordt echter ook al jaar en dag ingezet voor de behandeling van cerebrotendineuze xanthomatose (CTX), een ernstige zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte die zonder behandeling tot een voortijdige dood kan leiden. Toch was de molecule hiervoor tot voor kort niet officieel geregistreerd bij het geneesmiddelenagentschap. CTX stond dus ook niet vermeld als indicatie op de bijsluiter. Dit wordt ook wel “off-labelgebruik” genoemd.

In 2017 krijgt de firma Leadiant de officiële goedkeuring van het geneesmiddelenagentschap om CDCA te gebruiken bij de behandeling van CTX. Dit gebeurde echter op basis van een dossier dat bestond uit oudere studies. Geen grote investeringen dus qua onderzoek en ontwikkeling. De prijs van het geneesmiddel werd op slag meer dan 300 keer verhoogd.

In de jaren voorheen werkte Leadiant bewust aan het opbouwen van een monopoliepositie. Dat deed het onder meer door enkele concurrerende betaalbare producten op basis van CDCA op te kopen en van de markt te halen, zoals Chenofalk.

Wij dienden klacht in bij de Mededingingsautoriteit en die wierp haar vruchten af. Zo besliste minister van Consumentenzaken Beke intussen dat de maximumprijs voor CDCA-Leadiant nog maar een kwart mocht bedragen van wat de fabrikant vraagt. Hij heeft er bij de Mededingingsautoriteit eveneens op aangedrongen om dit dossier prioritair te behandelen.

Wij zijn natuurlijk tevreden dat de minister dit dossier ter harte neemt en prioriteit wil verlenen. Niettemin blijft ook die nieuwe maximumprijs nog veel hoger dan wat men vroeger voor hetzelfde molecule betaalde. Er moeten dus argumenten op tafel komen om zo’n prijsverhoging te kunnen verantwoorden.

Meer informatie

Avastin/Lucentis

Farmabedrijven Roche en Novartis hebben onwettige afspraken gemaakt om het gebruik van een goedkoper geneesmiddel voor natte maculaire degeneratie (Avastin) te blokkeren ten voordele van een 20 keer duurder middel (Lucentis). Ze kregen daar in Italië reeds een monsterboete voor. Wij willen dat die firma’s ook in ons land betalen, want wat ze deden, is onwettig én onethisch. Eind 2014 dienden wij daarom klacht in bij de Mededingingsautoriteit. Vijf jaar later is er nog steeds geen gevolg gegeven aan deze klacht. Het dossier is duidelijk geen prioriteit voor de Belgische mededingingsautoriteit. En dat terwijl wij de mededingingsautoriteit over elke relevante evolutie informeerden …

In 2014 schatte het Belgisch Oogartsensyndicaat het verspilde bedrag in ons land op zo'n € 200 miljoen voor de afgelopen 5 jaar (2009 – begin 2014). Volgens Het Laatste Nieuws is dat intussen al zo’n half miljard euro. Minister De Block ontkent dit; ze zou een uitzonderlijke korting bedongen hebben.

In oktober 2019 werden wij naar aanleiding van dit dossier uitgenodigd voor een hoorzitting in een gemengde commissie Volksgezondheid en Economie & Consumentenzaken. 

Deze casus zette de discussie over de geheime prijskortingen op scherp. Niemand kan de beweringen van Minister De Block immers controleren. Dit leidde tot een wetsvoorstel dat het Rekenhof toegang krijgt tot alle informatie in een contract wanneer deze een specifieke onderzoeksvraag krijgt van de Kamer van volksvertegenwoordigers. Dit voorstel is in discussie in de Kamer. Wij staan ten volle achter dit wetsvoorstel, maar wij eisen een veel verregaandere vorm van transparantie.

Een concrete oplossing voor het dossier Avastin/Lucentis is er echter nog steeds niet.

Meer informatie:

Aspen

Geneesmiddelenfabrikant Aspen voerde in 2016 extreme prijsverhogingen door voor verschillende waardevolle kankermedicijnen, onder het dreigement ze van de markt te halen. Daarvoor kreeg het bedrijf in Italië een boete van 5 miljoen. Wij eisten dat in België ook werd opgetreden, want deze laakbare praktijk kost onze sociale zekerheid naar schatting 2,8 miljoen extra per jaar.

Wij schreven daarom de bevoegde ministers Kris Peeters en Maggie De Block aan om te onderhandelen over nieuwe, redelijke prijsafspraken met de producent. Helaas zonder gevolg. Ook onze vraag naar een onderzoek door de Belgische mededingingsautoriteit werd niet gehoord.

Op Europees niveau werden er wél acties ondernomen. Op vraag van de Europese consumentenkoepelorganisatie BEUC is de Europese Commissie intussen een onderzoek gestart naar de prijzenpolitiek van Aspen.

Meer informatie: