Dossier

Hart- en vaatziekten

08 september 2022
hart-en-vaatziekten

Hart- en vaataandoeningen zijn doodsoorzaak nummer 1 in ons land. Naast leeftijd, geslacht en erfelijkheid zijn er ook risicofactoren die je wel zelf in de hand hebt zoals leef- en eetgewoonten, cholesterol, roken, stress ... Hoe beter je daarop scoort, hoe kleiner jouw kans op een hartinfarct of beroerte.

Wat zijn hart- en vaataandoeningen?

Hart- en vaatziekten zijn typische beschavingsziekten: aangezien zeer veel ziekten vandaag goed te behandelen zijn, worden mensen veel ouder dan vroeger en sterven ze veeleer aan de onvermijdelijke slijtage van de bloedvaten (aderverkalking syn. atherosclerose) en de gevolgen daarvan.

Onvermijdelijk wil echter niet zeggen dat men dit proces niet kan beïnvloeden. Het kan aanzienlijk worden vertraagd met een gezondere levensstijl en bepaalde medicatie. In België zijn hart – en vaatziekten verantwoordelijk voor ongeveer een op de vier sterfgevallen. Naargelang van het aangetaste orgaan maakt men een onderscheid tussen twee subgroepen van hart- en vaatziekten.

Ziekten van het cerebrovasculair systeem

De meest voorkomende vorm is de beroerte (CVA of cerebrovasculair accident, Eng.: “stroke”). Dit is een verzamelnaam voor ziekten waarbij de bloedsomloop in de hersenen wordt verstoord. Dit kan het resultaat zijn van twee voorvallen:

  1. een hersenbloeding: door een scheur in een van de bloedvaten van de hersenen stroomt er bloed in de hersenen binnen. Hierdoor ontstaan letsels in het hersenweefsel.
  2. een hersentrombose of –embolie: een bloedvat geraakt verstopt door een bloedklonter die ter plaatse (trombose) of elders (embolie) is gevormd, en een gedeelte van het hersenweefsel sterft af door zuurstofnood. De ziekte kent ook een voorbijgaande vorm, waarbij een hersenslagader tijdelijk is vernauwd. In dat geval treedt er geen permanente beschadiging op.

In beide gevallen veroorzaakt de schade aan het hersenweefsel typische symptomen: veranderde waarnemingen, (gedeeltelijke) verlamming, spraakstoornissen, verwardheid, voorbijgaande blindheid, evenwichtsstoornissen. Het is belangrijk deze symptomen snel te herkennen en tijdig in te grijpen, zodat de hersenbeschadiging zoveel mogelijk kan worden beperkt.

Ziekten van het coronair systeem

De hartspier zelf moet ook van zuurstof en voedingsstoffen worden voorzien. Dit gebeurt door de kransslagaders of coronairen. Wanneer het hart onvoldoende zuurstof krijgt, meestal door een vernauwing van de kransslagaders door aderverkalking, spreken we van een angina pectoris. Dit resulteert in een benauwd gevoel (“angor”) in de borststreek. Vaak wordt dit uitgelokt door inspanning of psychische stress. Het is meestal niet levensbedreigend, maar vereist wel behandeling en opvolging. Het hart kan ook een acuut zuurstofgebrek ondervinden, waarbij een gedeelte van de hartspier afsterft. Dit noemt men een hartinfarct (=hartaanval) en is vaak dodelijk. Meestal is de lokale vorming van een bloedklonter in een reeds “verkalkte” kransslagader de oorzaak.

Bepaal jouw risico op hart- of vaataandoeningen

Om een objectieve inschatting te maken van jouw risico op een hart- of vaataandoening werd het zogenaamde SCORE 2-algoritme ontwikkeld. Deze houdt rekening met je cholesterolwaarden, je rookgedrag, leeftijd, geslacht en bloeddruk. Wij herwerkten dit algoritme voor jou naar een gebruiksvriendelijke tool. Neem dus de waarden van jouw laatste bloedanalyse bij de hand en bereken meteen jouw risico op een hart- of vaataandoening.


Opgelet, deze inschatting kan enkel worden gemaakt voor wie geen aandoeningen zoals diabetes, nierproblemen enzovoort heeft. Is dat bij jou wel het geval, dan ga je best even langs bij je huisarts voor een correcte inschatting.

Hoe voorkom je hart- een vaatziekten?

Hoe groot jouw risico op een hart- of vaataandoening is, heb je voor een groot stuk zelf in de hand. Je weet dus maar beter welke elementen van tel zijn. We zetten ze hier voor  jou op een rijtje.

Op welke risicofactoren heb je geen vat?

Er zijn een aantal factoren die mee jouw risico op hart- en vaataandoeningen bepalen, maar die je zelf niet in de hand hebt. We geven een overzicht.