Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Dossier

De ziekte van Alzheimer: Symptomen

07 februari 2019
Alzheimer

Oudere personen durven wel eens iets te vergeten, zijn af en toe verward of hebben slaapproblemen. Maar deze symptomen kunnen ook wijzen op alzheimer, de meest voorkomende vorm van dementie. De symptomen verschillen van persoon tot persoon, maar de ziekte van Alzheimer is altijd onomkeerbaar. Hoe ontwikkelt de ziekte zich en kan je rekening houden met bepaalde risicofactoren? Lees er hier alles over.

Symptomen

De eerste tekenen van alzheimer zijn vrij onschuldig en subtiel, maar evolueren mettertijd. Opvallende symptomen zijn geregeld recente gebeurtenissen vergeten, vaak dezelfde vraag stellen etc. Er zijn ook nog andere aanwijzingen, die zich tegelijkertijd kunnen voordoen.

  • Verwardheid
  • Spraakstoornissen: moeilijk de juiste woorden vinden
  • Zich niet goed kunnen concentreren en moeilijk een gesprek kunnen volgen
  • Moeite hebben om iets complexere taken uit te voeren, zoals facturen betalen
  • Zich verloren voelen op een vertrouwde plaats
  • Gedragsproblemen, zoals onrust, agressiviteit, apathie of ontremd gedrag
  • Waanvoorstellingen
  • Slaapproblemen
  • Depressie: mogelijk voorafgaand aan dementie of na de diagnose.

De symptomen verschillen sterk van persoon tot persoon, maar bij alle patiënten verergeren ze mettertijd. Alzheimer is dus wat we een degeneratieve ziekte.

Hoe uit alzheimer zich in het beginstadium?

Veel alzheimerpatiënten lijden aan afasie. Dit betekent dat ze moeite hebben om te beschrijven wat ze zien of horen. Sommige patiënten kunnen wel nog altijd volledige zinnen bouwen, maar doen dat steeds langzamer. Uiteindelijk gebruiken ze enkel nog een reeks woorden die hoe langer hoe moeilijker te begrijpen zijn.

In dit stadium treedt ook confabulatie op. Alzheimerpatiënten creëeren dan valse herinneringen over gebeurtenissen die nooit hebben plaatsgevonden of nog maar heel recent in plaats van lang geleden gebeurd zijn.

Soms gaat alzheimer ook gepaard met apathie, wat zich vertaalt in passief gedrag, prikkelbaarheid en alsmaar minder sociale contacten. Het is dan ook niet meer dan logisch dat mensen in de directe omgeving van de patiënt - vaak verkeerdelijk - eerst denken aan een depressie in plaats van de ziekte van Alzheimer.

Voorts doen zich ook verschillende geheugenstoornissen voor. Het kortetermijngeheugen gaat – vooral in de beginfase – snel achteruit. Het onmiddellijke geheugen blijft in het beginstadium wel behouden, net zoals het langetermijngeheugen en herinneringen van vroeger.

Hoe uit alzheimer zich in een gevorderd stadium?

Mettertijd ondervinden patiënten meer en meer stoornissen. Ze krijgen het bijvoorbeeld moeilijk met hun ruimtelijke oriëntatie. Doordat de alzheimerpatiënt alsmaar meer verward raakt en minder goed dingen kan onthouden, kan hij zelfs in een bekende omgeving de weg kwijtraken of gaan ronddolen. Daarnaast kan hij zich ook steeds moeilijker oriënteren in de tijd. Hij weet niet meer welke dag, welk jaar, welk seizoen of welk moment van de dag het is. Doordat alzheimerpatiënten de dag en de nacht door elkaar halen, krijgen ze vaak ook slaapproblemen, wat zeer afmattend kan zijn voor de partner. Na verloop van tijd kan het geheugen zodanig achteruitgaan dat de patiënt in een vergevorderd stadium zelfs zijn familie niet meer herkent of bekende personen met anderen verwart.

De bewegingscoördinatie kan ook verstoord raken, waardoor de patiënt makkelijker struikelt en valt. Veel patiënten krijgen ook achtervolgingswaan, wat niet alleen voor henzelf maar ook voor hun directe omgeving ongemakkelijke situaties of verwarring kan veroorzaken. Een vreemde in huis, gestolen voorwerpen, een partner die vreemdgaat of bedriegers binnen de familie. Het zijn allemaal valse beschuldigingen die uit de mond van een alzheimerpatiënt kunnen komen, zonder dat er iets van waar is.

Volgens studies vertoont 15 tot 25 % van de dementerenden ook ongepast seksueel gedrag. Dit noemen we ook wel seksuele ontremming. Bijkomend krijgen veel patiënten ook moeite met het beheersen van hun sluitspieren. Plas ophouden wordt dus steeds moeilijker en leidt in veel gevallen uiteindelijk tot incontinentie.

Alzheimer heeft dus een zware impact op zowel de patiënt zelf als zijn directe omgeving. Hoe vroeger de diagnose wordt gesteld, hoe beter artsen en experten een geschikte aanpak kunnen bepalen in samenwerking met de familie, de zorgverleners en de patiënt zelf. De bedoeling is om zo snel mogelijk de impact van de symptomen op de levenskwaliteit van alle betrokkenen te beperken.