Je gas- en elektriciteitsfactuur uitgelegd: eerste hulp bij hoge energiekosten

Over welk type energiefactuur gaat het?

Voordat je je factuur kunt ontcijferen, moet je eerst weten over welk type het gaat.

Er bestaan vier verschillende soorten:

1. De voorschotfactuur

Dit is doorgaans een maandelijkse factuur op basis van je energieverbruik van de voorbije jaren, gespreid over 12 maanden tegen het tarief van je nieuwe contract. Bij een contract met een vast tarief is het maandelijkse voorschotbedrag gemakkelijker te bepalen en nauwkeuriger dan bij een contract met een variabel tarief, vooral tijdens periodes met schommelende energieprijzen.

2. De jaarafrekening

Dit is een jaarlijkse factuur die je meestal elk jaar rond dezelfde periode ontvangt. Jouw energieleverancier berekent dit op basis van een meteropname. Met de informatie die je netbeheerder verstrekt, berekent hij het verschil tussen de betaalde voorschotten en de kosten van het werkelijke energieverbruik. Verbruik je meer dan geschat? Dan moet je een toeslag betalen. Als je minder verbruikt, krijg je geld terug.

3. De slotfactuur

Dit is de factuur die je ontvangt na een leverancierswissel of een verhuis. De netbeheerder zal je dan vragen om je meterstanden door te geven. Bij een digitale meter, moet je dit niet doen. Ze kunnen dit namelijk van op afstand uitlezen. Je leverancier zal opnieuw het verschil berekenen tussen de betaalde voorschotten en de kosten van je werkelijke verbruik.

4. De maandafrekening

Dit is een optie die beschikbaar is voor wie een digitale meter heeft. In dit geval betaal je geen voorschotten meer, maar alleen wat je verbruikt hebt tijdens de voorbije maand, net zoals bij een telecomfactuur.

Hier leggen we de voor- en nadelen van dit systeem uit.

Terug naar boven

Welke kosten betaal je aan je energieleverancier?

De energiekost is de prijs die je aan je leverancier betaalt voor de levering van elektriciteit of aardgas. 

1. De prijs per kWh

De prijs per kWh is de kost voor je effectieve energieverbruik. Die kan vast of variabel zijn, afhankelijk van je energiecontract.

• Bij een vast tarief blijft de prijs per kWh gedurende de looptijd van je contract ongewijzigd. De prijs op je energiefactuur moet dan overeenkomen met die op je tariefkaart.
• Bij een variabel tarief schommelt de prijs mee met de evolutie van de energiemarkten. De exacte berekening gebeurt via een indexatieformule, die je terugvindt op de tariefkaart van je leverancier.

2. De administratiekosten

Dit is een vaste vergoeding of abonnementskost dat de opmaak van facturen of de werking van klantendiensten dekt. De kost varieert afhankelijk van je leverancier. Bij vaste tarieven rekenen sommige leveranciers de volledige kosten aan voor elk begonnen contractjaar of het eerste jaar dat je klant bent. Andere leveranciers rekenen pro rata aan volgens het aantal dagen dat je al klant bent. Deze kosten schommelen tussen enkele euro’s tot € 143.

3. Kosten van groene stroom en warmtekrachtkoppeling

Elk jaar moeten elektriciteitsleveranciers groenestroomcertificaten inleveren bij de regionale regulatoren (VREG, BRUGEL of CWaPE) op basis van de verkochte hoeveelheid elektriciteit. De kosten voor de aankoop van deze certificaten worden via deze bijdrage doorgerekend aan de eindverbruikers. In Vlaanderen komen daar ook kosten bij voor warmtekrachtkoppeling (WKK).

De prijs per kWh kan vast of variabel zijn, afhankelijk van je energiecontract

Terug naar boven

De kosten voor het gebruik van het energienetwerk

Je leverancier brengt kosten in rekening voor het transport en de distributie van energie, en voor sommige eigenaars van zonnepanelen het prosumententarief. Je leverancier en maakt dat geld vervolgens over aan de netbeheerders. Er bestaan verschillende nettarieven:

De distributienettarieven

Deze kosten worden aangerekend voor diensten die worden geleverd door de distributienetbeheerders (DNB's), bijvoorbeeld Sibelga, Fluvius, Ores, enz. Dit gaat van de distributie van elektriciteit naar de woningen over het midden- en laagspanningsnet tot het onderhoud van de netinfrastructuur en bepaalde openbare dienstverplichtingen zoals het beheer van de straatverlichting.

De tarieven kunnen verschillen naargelang je woonplaats en worden meestal gefactureerd als een bijdrage per kilowattuur (kWh).

• In Vlaanderen wordt sinds 2023 een deel van deze kosten aangerekend in de vorm van een vaste bijdrage op basis van je piekverbruik (beter bekend als het capaciteitstarief). En de meet- en telactiviteit staat hier bekend als het “tarief databeheer” voor de verwerking van de meterstanden door de beheerder Fluvius.
• In Wallonië wordt deze bijdrage vermeerderd met een vaste kost voor de meetactiviteit. Sinds 2026 zijn er 3 opties voor de manier waarop distributienettarieven worden aangerekend. Waalse consumenten kunnen niet alleen voor een enkelvoudig of tweevoudig tarief kiezen, maar ook voor het "tarif Impact".
• In Brussel worden ze gedeeltelijk gefactureerd volgens het aansluitingsvermogen. Daarnaast betaal je ook jaarlijks een vast bedrag voor de huur van je meter, dat ook op je factuur staat onder de naam "meet- en telactiviteit" of "meting".

De transportnettarieven voor gas en elektriciteit

Deze dekken de kosten van de transportnetbeheerders. Elia staat in voor de exploitatie en het onderhoud van het hoogspanningsnet voor elektriciteit in België. Fluxys staat in voor het vervoer en de opslag van aardgas.

De tarieven die Elia en Fluxys voor hun diensten aanrekenen zijn gereguleerde tarieven die moeten worden goedgekeurd door de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG). De tarieven kunnen verschillen per regio.

Het prosumententarief voor eigenaars van zonnepanelen

Heb je zonnepanelen en een terugdraaiende teller? Dan kun je niet meten hoeveel elektriciteit je precies van het net afneemt. In dit geval wordt een vergoeding aangerekend voor het gebruik van het distributienet via een prosumententarief. Dit wordt berekend op basis van het vermogen van je omvormer (Vlaanderen) of op basis van het netto elektrisch vermogen (Wallonië) in het geval van een analoge meter.

Beschik je over een meter die de afname en de injectie apart registreert, dan betaal je nettarieven op basis van de bruto afname van het net op momenten dat je zonnepanelen te weinig produceren. In Wallonië spreken we over proportionele tarieven.

Als je zonnepanelen hebt, betaal je voor het gebruik van het distributienet via een prosumententarief

Terug naar boven

De verschillende overheidsheffingen op gas en elektriciteit in België

Via de energiefactuur worden ook heffingen geïnd. Deze belastingen storten de energieleveranciers volledig door aan de federale overheid.

De btw

Sinds 1 april 2023 is de verlaging van de btw op elektriciteit en aardgas van 21% naar 6% permanent. De btw is van toepassing op alle elementen van de energiefactuur, met uitzondering van de Waalse aansluitingsvergoeding en de Vlaamse bijdrage energiefonds.

De bijzondere accijns

Dit is een indirecte belasting die wordt berekend per verbruikte kilowattuur elektriciteit en gas. Het gaat om een vast bedrag per kWh, ongeacht je energiecontract. Deze accijns vervangt de vroegere federale bijdrage en dient om verschillende fondsen te financieren.

De opbrengsten worden onder meer ingezet om OCMW’s te ondersteunen bij de begeleiding van kwetsbare consumenten die hun energiefactuur moeilijk kunnen betalen. Daarnaast financiert deze belasting ook de werking van de federale energieregulator CREG.

De accijnsbedragen kunnen verschillen naargelang van de verbruiksschijf en werden in april 2023 verhoogd om de permanente verlaging van de btw op energie van 21% naar 6% te compenseren. Eind 2025 besliste de federale regering bovendien om de accijnzen op elektriciteit de komende jaren geleidelijk te laten dalen, terwijl die op aardgas worden verhoogd.

De energiebijdrage

Deze belasting wordt ook berekend op basis van je elektriciteits- en gasverbruik. Deze belasting wordt toegewezen aan het Fonds voor het Financieel Evenwicht in de Sociale Zekerheid.

De regionale belastingen

Er bestaan ook een aantal regionale energieheffingen die via de energieleveranciers aan de regio’s worden betaald.

In Vlaanderen: de “bijdrage aan het energiefonds”

Dit is een belasting per afnamepunt van elektriciteit en gas. Ze wordt gebruikt om het Vlaamse energiebeleid uit te voeren: in het bijzonder om financieel kwetsbare mensen te ondersteunen, om hernieuwbare energie te stimuleren en om de Vlaamse nutsregulator te financieren. Deze bijdrage werd in 2023 afgeschaft voor je wettelijke verblijfplaats, maar blijft van kracht voor vakantiewoningen en de gemeenschappelijke delen van appartementsgebouwen.

In Brussel: de “bijdrage openbaredienstverplichtingen”

Dit geld wordt gebruikt om het regionale energie-efficiëntiebeleid, het beheer van groenestroomcertificaten en de werkingskosten van de Brusselse energieregulator Brugel te ondersteunen. Voor elektriciteit wordt de bijdrage berekend op basis van het aansluitingsvermogen, voor aardgas op basis van het jaarlijkse verbruik (minder of meer dan 5 000 kWh/jaar).

In Wallonië: de “aansluitingsvergoeding”

Deze heffing wordt berekend op basis van je energieverbruik (uitgedrukt in kWh) en wordt gestort in het Waalse energiefonds, dat onder meer de Waalse energieregulator CWaPE bekostigt, maatregelen ter bevordering van hernieuwbare energie en het sociaal energiebeleid financiert. Terug naar boven

Wat moet je doen als je het niet eens bent met je energiefactuur?

Ga je niet akkoord met een van je gas- of elektriciteitsfacturen? Is het bedrag te hoog, lijkt de afrekening niet te kloppen of zijn er andere onjuistheden? Dan kun je bezwaar aantekenen bij je energieleverancier. Ontdek onze tips en de te volgen procedures in ons dossier over het betwisten van je energiefactuur.

Wat gedaan als je het niet eens bent met je energiefactuur?

Terug naar boven

Hoe kan ik besparen op mijn energiefactuur?

Er bestaan verschillende manieren om te besparen op je energiekosten.

Vergelijk tarieven en verander van leverancier

Verander van leverancier: zoek de voordeligste tariefformule voor jouw verbruiksprofiel. Energieregulator CREG toonde al meermaals aan dat de tien duurste elektriciteits- en gasproducten veel vaker voorkomen bij Belgische consumenten dan de tien goedkoopste. We raden je daarom aan om je tarief te vergelijken zodra je je afrekeningsfactuur krijgt of wanneer je een nieuw contractvoorstel van je leverancier ontvangt, met behulp van een prijsvergelijker zoals de onze.

NAAR ONZE KOOPGIDS VOOR GAS EN ELEKTRICITEIT

Verminder je energieverbruik

Minder energie verbruiken: kleine en grote energiebesparingsmaatregelen helpen je energiefactuur te verlagen. De goedkoopste energie is diegene die je niet verbruikt. Zo bespaar je niet alleen op energiekosten, maar ook op alle andere onderdelen van je factuur. Bekijk onze interactieve woning en zie hoe je het best je energiekosten kunt verminderen. Of vraag een vrijblijvende offerte op maat aan om je huis te isoleren.

OFFERTE OP MAAT OM JE HUIS TE ISOLEREN

Investeer in zonnepanelen

Wek zelf je energie op: wie investeert in zonnepanelen is minder afhankelijk van de energiemarkten en bespaart meteen op zijn energiefactuur. In ons uitgebreid dossier over zonnepanelen lees je alle aandachtspunten en de informatie die je nodig hebt om eraan te beginnen.

Ben je van plan om zonnepanelen te installeren? Wij kunnen je helpen om een vakman te vinden die je kunt vertrouwen. Vul het formulier in en een van onze partners zal contact met je opnemen. Er wordt ter plaatse een analyse uitgevoerd. Daarna ontvang je een offerte op maat.

OFFERTE OP MAAT VOOR ZONNEPANELEN

Terug naar boven