Dossier

De digitale meter: wat je moet weten, waarom reageren?

11 juni 2018

11 juni 2018
De diverse gewesten hebben beslist om de klassieke meters voor elektriciteit en aardgas in de nabije toekomst te vervangen door digitale modellen. Wat verandert dit concreet voor jou? Wat zijn de mogelijke voordelen en gevaren? Heb je zelf een keuze? Wij vragen hierover duidelijkheid. Lees mee en onderneem actie.

De digitale meter: waarom?

Test Aankoop ijvert voor een correcte invoering van de digitale meter en helpt je tegelijk om een voordelig energietarief te vinden. 

Wij zijn gekant tegen een verplichte invoering van de digitale meter, die de kosten op de consument afwentelt.

Teken onze petitie Digitale Meter Zonder Kosten 

Met onze koopwijzer gas- en elektriciteit kan je het interessantste energiecontract voor jouw gebruiksprofiel vinden en zelf overschakelen.

Vergelijk de contracten voor gas en elektriciteit     

Je kan ook automatisch overschakelen naar een goedkoper energiecontract via onze virtuele experte Gaele.

Laat je energiecontract opvolgen door Gaele  

Het is Europa dat aan de grondslag ligt van de nakende overschakeling op de digitale meter. Dat wou de Europese burger bewuster maken van zijn energieverbruik. Daarom besliste Europa in 2009 dat de lidstaten tegen het jaar 2020 bij 80% van de gezinnen de klassieke mechanische meter moesten vervangen door een digitale meter. Die verplichting zou wel wegvallen als uit een studie zou blijken dat de vervanging van de meters geen rendabele zaak zou zijn. Een mogelijk exit-scenario dus, al lijkt daar momenteel nog weinig sprake van te zijn...

Digitaal of slim?

De digitale of elektronische meter voor elektriciteit of aardgas houdt bij welk vermogen en welke hoeveelheid elektriciteit of aardgas op diverse tijdstippen van de dag wordt afgenomen. Die gegevens kunnen dan worden verzameld door de gebruiker maar vooral ook door de netbeheerder (en de energieleveranciers).
Het is de bedoeling dat die gegevens worden uitgewisseld, zonder dat er iemand ter plaatse moet komen. De Franse term “compteur communicant” dekt op dat vlak mooi de lading.

Die communicatie kan in twee richtingen gebeuren: de meetgegevens kunnen op bepaalde tijdstippen worden doorgestuurd naar de netbeheerder; omgekeerd kan de netbeheerder ook van op afstand bepaalde ingrepen uitvoeren, bijvoorbeeld de goede werking van de meter controleren, het vermogen van de installatie aanpassen (begrenzen), de meter opstarten of omgekeerd afsluiten enz.

Een digitale meter wordt pas “slim” of “smart” wanneer er slimme toepassingen of applicaties aan worden gekoppeld.

Wat de digitale meter nu concreet bij de Belgische gezinnen zou moeten kunnen, is nog geen uitgemaakte zaak. Het lijkt er wel op, zeker in Vlaanderen, dat hij in een eerste fase “dom” zou blijven en dat de consument zelf zou moeten betalen om extra functies te activeren en hem zo “smart” te maken.

Veel voordelen?

De voorstanders van de digitale meter stellen voorop dat de gebruiker dankzij de nieuwe meter veel meer mogelijkheden zou hebben om inzicht te krijgen in zijn verbruik en zo zijn gedrag in dat opzicht kunnen aanpassen. Test Aankoop heeft bedenkingen bij al die voordelen.

  • Het energieverbruik kan in realtime visueel worden weergegeven op een schermpje in huis. Dat kan helpen om mensen voor hun energieverbruik te sensibiliseren. Maar uit studies en proefprojecten blijkt de mogelijke energiebesparing vrij mager uit te vallen. Volgens recente schattingen zou het elektriciteitsverbruik amper 0 tot 4 % dalen. Voor een doorsneegezin zou dat een gemiddelde besparing opleveren van € 15 per jaar. Dat is niet eens genoeg voor een bioscoopbezoek met zijn tweeën…
  • De voorschotfacturen kunnen dichter bij het effectieve verbruik kunnen aansluiten, in plaats van uit te gaan van het vermoedelijke totale jaarlijkse energieverbruik. En als je je energieverbruik verlaagt, zou dat sneller kunnen worden doorgerekend in je facturen. Omgekeerd, bij een verhoogd verbruik zouden de wintermaanden duurder kunnen uitvallen. Test Aankoop blijft voorstander van tussentijdse facturen die het reële verbruik niet volgen, net om torenhoge facturen in de winter te vermijden - ook al zijn ze in de zomer dan lager - zeker voor wie elektrisch verwarmt of verwarmt op aardgas.
  • Er hoeft niemand meer langs te komen bij een verhuizing of bij een wissel van energieleverancier. De meterstand kan van op afstand worden uitgelezen en desgevallend van op afstand worden geopend of afgesloten. Dat betekent minder rompslomp en minder kosten.
  • De netbeheerders zouden nieuwe tariefformules kunnen uitwerken, waarbij de prijzen voordeliger zijn op bijvoorbeeld momenten waarop zonnepanelen en windmolens veel stroom produceren, en zelfs bepaalde elektrische huishoudtoestellen pas laten draaien als het moment gunstig is.
    Meer in het algemeen zouden digitale meters de netbeheerders in staat kunnen stellen om de pieken in het verbruik van energie beter te beheersen en zo de stabiliteit van het stroomnetwerk beter te verzekeren. Test Aankoop wijst een vermenigvuldiging van de tarieven af omdat die het de consument moeilijker maken om de tarieven tussen de verschillende energieleveranciers te vergelijken. Bovendien is het maar de vraag in welke mate de consument er zijn voordeel uit zou kunnen halen. De baten zouden weleens hoofdzakelijk voor de energieleveranciers en de netbeheerders weggelegd kunnen zijn.

Energie besparen?

Rationeler met energie omgaan, dat was initieel de hoofdbetrachting van Europa. Maar de plaatsing van een digitale meter lijkt dus niet dé manier te zijn om het energieverbruik van gezinnen te doen dalen.Goed en zorgvuldig isoleren, hoogrendementsglas plaatsen, de verwarming efficiënt regelen (via bv. een thermostaat) en eenvoudige ingrepen zoals ledlampen aanbrengen of een deur tochtvrij maken zijn veel gemakkelijker te realiseren en leveren een snellere winst op.

Test Aankoop helpt je trouwens om je energiefactuur te doen zakken door energiebesparende ingrepen aan je woning. In die optiek kunnen wij  jou een gratis offerte bezorgen van een vakman uit jouw streek voor dak-, muur- of vloerisolatie, beglazing en schrijnwerk, of nog een condensatieketel.

Actie Bespaar Energie

Wie betaalt?

Het ziet ernaar uit dat de kosten van de nieuwe meter vooral op de consument zullen worden afgewenteld, terwijl de baten vooral aan andere partijen toekomen: de netbeheerders, de energieleveranciers en de producenten van digitale meters.

Concreet zullen de kosten voor de uitrol worden doorgerekend via de distributienettarieven, zodat iedereen meebetaalt. Om je een idee van het kostenplaatje te geven: in mei 2017 schatte de Vlaamse energieregulator VREG de totale kosten van de uitrol van de digitale meter op € 16 per jaar voor elektriciteit en op € 11 per jaar voor aardgas, voor een gemiddeld gezin, bij een invoering van de meter gespreid over 20 jaar (terwijl de levensduur van de toestellen amper 15 jaar zou bedragen…).

In die prijs is dan nog geen rekening gehouden met de ontwikkeling van een centraal platform – Atrias genoemd - via hetwelk informatie zou moeten kunnen worden uitgewisseld tussen netbeheerders (in de drie gewesten), energieleveranciers en de producenten van de digitale meters en waarmee die laatste zouden moeten kunnen communiceren (en dat niet operationeel zal zijn als de uitrol van de digitale meters in Vlaanderen start op 1 januari 2019…). Dat platform heeft al 200 miljoen euro gekost en het zou de Vlaamse consument nog eens 50 miljoen extra kosten. Kosten die vroeg of laat in de distributienettarieven zullen worden doorgerekend.

Nochtans doen onder meer de netbeheerders er duidelijk voordeel bij, alleen al omdat ze achteraf veel minder volk de baan op moeten sturen. In principe zou dat op langere termijn alsnog tot lagere nettarieven moeten leiden maar de ervaring leert ons dat die zelden dalen…

De digitale meter verplicht invoeren is een brug te ver. Via onze petitie pleiten wij daarom voor een keuze op vrijwillige basis en een eerlijke verdeling van de kosten voor de invoering van de digitale meter. Teken onze petitie, want hoe talrijker we zijn, hoe zwaarder onze stem zal doorklinken bij de beleidsmakers.

Teken onze petitie Digitale Meter Zonder Kosten