Verhogen additieven je risico op kanker en diabetes?

Over welke additieven gaat het?

De betrokken additieven behoren voornamelijk tot de familie van de bewaarmiddelen met codes van E200 tot E399, die in veel industriële voedingsmiddelen aanwezig zijn. Het gaat onder andere om:

• Sorbaten (E200, E202, E203)
• Kalium metabisulfiet (E224)
• Natriumnitriet (E250)
• Kaliumnitraat (E252)
• Azijnzuur (E260)
• Natriumerythorbate (E316)

Deze additieven zitten vooral in charcuterie, kant-en-klare maaltijden, sauzen, melkdesserts en ook in bepaalde industriële en alcoholische dranken. Ze worden toegevoegd om de houdbaarheid van de producten te verlengen, maar volgens de onderzoekers zouden ze ook bepaalde biologische mechanismen bij de mens kunnen beïnvloeden.

Welke andere additieven zijn (on)veilig?

Over welke gezondheidsrisico's gaat het?

Stijging van het aantal kankergevallen

Eén van de studies (gepubliceerd in The BMJ) associeert een hogere consumptie van bewaarmiddelen zonder antioxidanten met een toegenomen incidentie van kanker, bijvoorbeeld:

• Een hogere consumptie van sorbaten gaat gepaard met een stijging van 11,8 naar 13,4 gevallen van kanker per 100 personen, een relatieve toename van het algemene risico met 14 %.
• Een hogere consumptie van natriumnitriet is gerelateerd aan een stijging van 3,4 naar 4,2 gevallen van prostaatkanker per 100 personen, oftewel een relatieve toename van het risico met 32 %.
• Een hogere consumptie van sulfieten is gerelateerd aan een stijging van 11,9 naar 13,4 gevallen van kanker per 100 personen, een relatieve toename van het algmeene risico met 12 %.

Het is belangrijk om te benadrukken dat alleen een associatie is vastgesteld, zonder bewijs voor een oorzakelijk verband. De onderzoekers wijzen voorzichtig op de beperkingen van observationele studies.

Zelfs na correctie voor sociodemografische, antropometrische, leefstijl- en voedingsfactoren kunnen er immers nog andere factoren zijn die de resultaten beïnvloeden.

Verhoogd risico op type 2 diabetes

De andere studie, gepubliceerd in Nature Communications, toont aan dat een hoge blootstelling aan een tiental bewaarmiddelen significant gecorreleerd is met een verhoogd risico op type 2 diabetes. Het verband wordt zowel bij bewaarmiddelen met als zonder antioxidanten vastgesteld.

Lees meer over diabetes type 2

Gaat het om kwalitatief wetenschappelijk onderzoek?

Toch wel. De onderzoekers analyseerden de eetgewoonten van meer dan 100 000 volwassenen die sinds 2009 worden gevolgd.

Deelnemers van de NutriNet-Santé-cohortstudie gaven op regelmatige tijdstippen hun consumptie over meerdere volledige dagen door: soorten producten, merken, bereidingswijze, evenals hun gezondheidstoestand en levensstijl (roken, alcoholgebruik, lichamelijke activiteit, sociodemografische gegevens).

Vervolgens kruisten de onderzoekers deze gegevens met voedingsdatabanken zoals Open Food Facts, Oqali en de gegevens van de EFSA, om de werkelijke blootstelling aan elk additief te schatten en dit te koppelen aan het optreden van chronische ziekten.

Nood aan nieuwe regels rond additieven in voeding?

Hoewel de onderzoekers oproepen tot verdere studie om deze resultaten te bevestigen, benadrukken ze de consistentie van de onderzoeksresultaten van eerdere experimenten op cellen of dieren. Volgens hen rechtvaardigen deze nieuwe bewijzen een herbeoordeling van de veiligheid van deze voedingsadditieven.

In Europa is de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) verantwoordelijk voor het beoordelen van de gezondheidsrisico's van deze stoffen en eventueel het bepalen van aanvaardbare dagelijkse innames. De gepubliceerde studies suggereren dat de huidige limieten mogelijk niet langer volledig toereikend zijn.

Wat kun je zelf doen als consument?

In de praktijk kies je altijd beter voor onbewerkte voedingsmiddelen en beperk je de consumptie van ultrabewerkte producten te beperken tot een minimum, omdat deze vaker dergelijke additieven bevatten. Een handige richtlijn daarbij is om te kiezen voor producten met een zo kort mogelijke ingrediëntenlijst, en met enkel ingrediënten die je herkent.

Om gezond te blijven, wordt bovendien aangeraden de richtlijnen van de Hoge Gezondheidsraad te volgen. Zo wordt onder andere aanbevolen om de consumptie van charcuterie (die vaak nitrieten bevat) te beperken tot maximaal 30 gram per week en om geen alcoholische dranken te nuttigen (die vaak sulfieten bevatten).

Lees meer over de voedingsdriehoek