Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Dossier

Alcohol en gezondheid: Wanneer alcohol een probleem wordt

03 februari 2020
alcohol en gezondheid

De kwalijke gevolgen van alcohol zijn bekend: verslaving, problemen aan de lever, de pancreas en het verteringsstelsel ... Maar sinds enkele jaren beweren diverse studies dat alcohol ook een heilzame werking op de gezondheid heeft. 

Wanneer alcohol een probleem wordt

Wat is er aangenamer dan met vrienden een glas drinken of aan tafel een lekkere wijn schenken? Toch kan een teveel aan alcohol snel leiden tot gezondheidskwalen en sociale problemen. Wie het probleem leert erkennen, zet alvast een eerste stap in de richting van een oplossing.

Vanaf wanneer kan men als alcoholist worden beschouwd?

Wat men sociaal alcoholisme noemt (2 à 3 glazen per dag) brengt geen directe gezondheids- of psychologische problemen mee. De problemen beginnen meestal vanaf 6 à 8 glazen per dag, wanneer de drinker zich bewust wordt van het aangename effect van alcohol. Men voelt zich goed, kan de stress beter verdragen en voelt zich zelfzeker. Kortom, problematisch wordt het als de persoon in kwestie verslaafd geraakt aan de drank, net zoals dat gebeurt bij eender welke drug. 

Alcoholisme is een verslaving

  • Fysieke verslaving: het stopzetten of de vermindering van het gebruik kan enkele uren na het laatste drankje aanleiding geven tot ontwenningsverschijnselen: slapeloosheid, prikkelbaarheid, hoofdpijn, misselijkheid, hypertensie, tremor, verhoging van het hartritme, koorts, overmatig zweten, lichtvrees. 
  • Psychologische verslaving: normaal gezien scheiden de hersenen stoffen af die ervoor zorgen dat men zich goed voelt. Bij wie geregeld alcohol drinkt, wordt het effect van die stoffen vervangen door het effect van alcohol. De hersenen maken daardoor een geringere hoeveelheid van de bewuste stoffen aan. Stoppen met alcohol drinken veroorzaakt dan een gevoel van onbehagen, dat de persoon in kwestie weer aanzet tot het gebruik van alcohol of andere stoffen met soortegelijke effecten.

Gevaar voor de gezondheid

  • Een hoog alcoholgebruik doet het mortaliteitsrisico stijgen, voornamelijk door zelfmoord, ongevallen, levercirrose, hartaanval en kanker. 
  • Wat echter van belang is, is het gemiddeld verbruik. Wie af en toe de dagelijkse dosis overschrijdt (bijvoorbeeld tijdens het weekend of op een feestje) pleegt niet echt roofbouw op zijn gezondheid, op voorwaarde natuurlijk dat het gemiddeld verbruik redelijk blijft. Het spreekt voor zich dat dergelijke occasionele excessen wel dramatische gevolgen kunnen hebben voor wie nog achter het stuur kruipt na de braspartij.

Neen leren zeggen

Bij een overmatig alcoholgebruik bestaat de eerste maar lang niet altijd evidente stap erin het probleem te erkennen. Daarvoor beschikken verenigingen voor alcoholisten over verschillende vragenlijsten. 

  • Moederziel alleen een alcoholprobleem aanpakken, is zeer moeilijk. De meeste mensen die het toch op hun eentje proberen, geven snel de inspanningen op, vooral uit angst voor de ontwenningsverschijnselen. Natuurlijk kan de huisdokter een belangrijke rol spelen. Hij kent het verleden en de leefomgeving van de patiënt en is daardoor goed geplaatst om een juiste diagnose te stellen. De voorgestelde oplossing zal afhangen van de ernst van het probleem (hoge graad van alcoholisme of niet), van de familiale context en van de houding van de patiënt.
  • Als de beslissing om te stoppen werkelijk uitgaat van de patiënt, dan kan een psychologische begeleiding en een geneesmiddelenbehandeling volstaan, dat laatste vooral om de ontwenningsverschijnselen tegen te gaan. Psychologische hulp kan onder meer worden geboden door een zelfhulpgroep. Indien de patiënt moet stoppen omwille van zijn gezondheid (bijvoorbeeld om een ziekte te behandelen die al dan niet verbonden is met de alcohol) kan ook een behandeling in een gespecialiseerde instelling of in een ziekenhuis worden overwogen.

In ieder geval zal de weg naar onthouding of naar een matig gebruik lang en moeilijk zijn en veel moed vereisen van de patiënt en zijn omgeving. Maar het gaat zeker niet om een onmogelijke doelstelling.