Dossier

Dit effect heeft alcohol op onze gezondheid

03 februari 2022
alcohol en gezondheid

Wat gebeurt er precies in ons lichaam wanneer we drinken? Hoeveel calorieën krijg je binnen per drankje? Wanneer wordt alcohol problematisch of zelfs een verslaving? Je vindt alle antwoorden in dit dossier. En wil je na al deze informatie minder drinken, dan vertellen wij je bovendien hoe.

Gunstig effect op onze gezondheid?

Volgens de World Health Organisation (WHO) waren in 2016 wereldwijd 3 miljoen sterfgevallen te wijten aan alcoholmisbruik. In België is het de vierde belangrijkste belangrijkste oorzaak van ziekte en vroegtijdig overlijden bij personen ouder dan 15 jaar. Bovendien schat men dat alcohol een (in)directe rol speelt in het optreden en/of verergeren van meer dan 200 ziekten. 

Groter risico voor sommigen

Wie te veel drinkt, heeft een grotere kans op infectieziekten, maag-, darm- en leverproblemen, verschillende kankers, hart- en vaatziekten, neurologische stoornissen, overgewicht en slaapproblemen. Bovendien verhoogt alcoholgebruik het nemen van risico’s, het verlies van controle, ongevallen, geweld, werkverlet en psychosociale problemen (bv. angst, depressie, sociale isolatie, zelfmoordgedachten enz.).

Misbruik en afhankelijkheid (zowel lichamelijk als geestelijk) van alcohol kunnen niet alleen het leven van de gebruiker en zijn naasten verwoesten, maar brengen ook een hoge maatschappelijke en economische kost met zich mee.

Vrouwen, jongeren en ouderen voelen sneller en harder effect van alcohol, omdat ze vaak kleiner en lichter zijn, en minder lichaamsvocht hebben. Vooral jongeren tussen 18 en 24 jaar zijn kwetsbaar omdat hun hersenen nog in ontwikkeling zijn. Bovendien bestaat een groter risico op alcoholproblemen in het latere leven als iemand op jonge leeftijd begint te experimenteren met alcohol. Overmatig drinken is dan nefast. Dat eerste drankje wordt dus maar beter zo lang mogelijk uitgesteld.

Ook voor 65-plussers is het risico niet te onderschatten. Naast een verminderde afweer werken bij hen de lever en nieren minder efficiënt. Bovendien hebben ze vaak al bestaande gezondheidsproblemen en/of nemen ze medicatie, wat in combinatie met alcohol gevaarlijk kan zijn.

"Een glaasje rode wijn, dat is toch goed voor het hart?"

Ondanks de welbekende negatieve gevolgen wordt er nog steeds (veel) alcohol gedronken en neemt het problematisch gebruik de laatste jaren toe. Zelfs het idee dat een lichte tot matige consumptie van wijn of bier gezond is en ons zou beschermen tegen bepaalde ziekten zoals Alzheimer, Parkinson, type2-diabetes of hart- en vaatziekten is wijdverbreid. In werkelijkheid zijn de gunstige effecten van de consumptie van wijn of bier op de gezondheid erg complex.

Zo is het niet altijd duidelijk of de positieve aspecten wel strikt toegeschreven kunnen worden aan de werking van alcohol: er is geen duidelijk causaal verband. Bovendien stellen onderzoekers de kwaliteit van zulke observationele studies vaak in vraag.

Uit een systematische analyse van alcohol en gezondheid, op basis van Global Burden of Diseases-gegevens van 1990 tot 2016 in 195 landen, blijkt dat zelfs licht tot matig alcoholgebruik al een gezondheidsrisico met zich meebrengt. Ook als het maar om één of twee glazen per dag gaat. Het rapport vermeldt alcoholgebruik als één van de belangrijkste oorzaken van sterfte en van ziektelast.

Alcohol kan dus nooit "veilig" worden gedronken, wat betekent dat alcoholgebruik niet aangemoedigd dient te worden. De schadelijke gevolgen wegen veel zwaarder door dan de potentiële voordelen (voor een vaak zeer beperkte groep).