Nieuws

Waanzinnige energievoorschotten: zijn ze realistisch en kan ik ze weigeren?

20 september 2022
voorbeeld van voorschotfactuur energie

Meer en meer gezinnen schrikken zich een bult wanneer hun nieuwe voorschotvoorstel voor elektriciteit en aardgas in de bus valt. Torenhoge bedragen van 700 euro en meer per maand zijn tegenwoordig geen uitzondering. Hoe weet je of dat bedrag wel correct is? Kun je het voorstel weigeren? En wat als je die bedragen niet kunt ophoesten?
Het aanbod vaste contracten op de markt is vandaag zo goed als opgedroogd. Steeds meer consumenten zijn aangewezen op een variabel tarief. Dat betekent dat je niet langer zekerheid hebt over je energieprijs. Voortaan ben je overgeleverd aan de grillige prijzen op de groothandelsmarkten. Stijgingen daar vertalen zich uiteindelijk in hogere energiefacturen.

De evolutie van de energieprijzen

Sommige leveranciers waarschuwen proactief hun klanten en stellen een voorschotverhoging voor. Wie zelf een kijkje neemt in de online klantenzone, wordt geconfronteerd met voorstellen die ver voorbij de pijngrens liggen. Bedragen die het equivalent zijn van een maandelijkse huur of hypotheekaflossing zijn geen uitzondering meer. En als consument tast je vaak in het donker over de juistheid van het bedrag.

 

Waarom stijgt mijn voorschot?

Een voorschot voor een variabel tarief wordt berekend op basis van jouw verbruik op een gegeven moment. Het is met andere woorden een inschatting. Vandaag zitten we echter in een situatie met erg wispelturige energieprijzen.

Daarbij komt nog dat de waarde die in de tariefkaart van de leverancier verschijnt, gebaseerd is op de laatst gekende marktindex. In geval van een product dat gelinkt is aan de zogeheten spotmarkt, waar men energie verhandelt voor levering de dag nadien, is de werkelijke prijs voor deze maand echter nog niet gekend. Dus baseert de leverancier zich op de waarde van vorige maand, of zelfs die van vorig trimester als de prijs slechts driemaandelijks wordt geïndexeerd. 

Concreet: een product dat 3-maandelijks geïndexeerd wordt op basis van de Belgische stroombeurs Belpex baseert zich vandaag op de laatst gekende waarde, deze van het tweede kwartaal toen de gemiddelde prijs 193,92 euro per MWh bedroeg. Maar dat is een opmerkelijk lager bedrag dan de prijzen die de energiebeurzen vandaag laten optekenen. De gemiddelde waarde in augustus bedroeg 448,13 euro, meer dan dubbel zo hoog in vergelijking met vorig kwartaal.  

Tussen augustus en september is deze voorschotfactuur bijna zes keer hoger geworden. 

Hoe weet ik of het bedrag dat mijn leverancier voorstelt realistisch is? 

Dat is helaas heel moeilijk na te gaan. Een leverancier berekent je voorschotvoorstel op basis van de evoluties op de energiebeurzen, je verbruik en het moment waarop je normaal gezien je jaarafrekening krijgt. Krijg je normaal je jaarafrekening in december en heb je de eerste 8 maanden te weinig betaald, dan riskeer je in je klantenzone een hoog bedrag voorgesteld te krijgen omdat het tekort gespreid wordt over de resterende 4 maanden. 

Een juist voorschot berekenen veronderstelt dat je weet hoe hoog de energieprijs de komende maanden zal zijn. Maar de enige zekerheid is dat die evolutie onzeker is. Niemand kan de prijzen voorspellen. Het is helaas niet uitgesloten dat deze tijdens de winter nog zullen stijgen. En de winterperiode is bepalend voor je verwarmingsfactuur.  

Mag mijn leverancier mijn voorschot aanpassen zonder mijn toestemming? 

Jouw leverancier mag een verhoging voorstellen, waarbij hij jou verduidelijking moet verschaffen over de berekeningswijze. Waarbij het niet voldoende is om te verwijzen naar verondersteld verbruik. Sinds eind februari dit jaar geldt er een nieuwe regelgeving die stelt dat jouw leverancier de voorschotverhoging pas kan doorrekenen als jij je er niet tegen verzet binnen de 15 dagen na kennisgeving. Dus neen, je hoeft niet zomaar elk voorstel te aanvaarden. 


Heb je goede redenen om aan te nemen dat je verbruik sterk zal dalen, bijvoorbeeld omdat je recent je dak geïsoleerd hebt of zonnepanelen hebt gelegd, laat dit dan zeker weten aan jouw leverancier. Maar wees je wel bewust van de sterke prijsstijgingen op de energiemarken: een te laag voorschot kan leiden tot een hogere afrekeningsfactuur. Verlaag je je voorschot, dan is het geen slecht idee om alsnog zelf een bedrag opzij te zetten voor wanneer de afrekening in de bus valt. 

Wat als ik dat bedrag niet kan betalen? 

Uiteraard is niemand beter geplaatst dan jijzelf om te oordelen over je financiële draagkracht. Kun je je voorschot niet betalen, verlaag het bedrag dan tot wat wel haalbaar is voor jou. Weet wel dat de meeste leveranciers slechts een verlaging van maximaal 20% toelaten via jouw online klantenzone. 

Wil je je voorschot nog meer verlagen, neem dan rechtstreeks contact met je leverancier. Mega vraagt in dat geval zelfs een document waarmee je je verbruik bewijst, zoals de offerte van een installatie van zonnepanelen. Maar weet dat de wetgeving dit absoluut nergens vereist, je bent dus helemaal niet verplicht om welk bewijs dan ook te leveren aan je energieleverancier.  

Hoe zal de prijs op mijn eindafrekening berekend worden? 

Bij een vast tarief is dat simpel: de prijs op je afrekening is ook de prijs die in jouw contract staat. Bij een variabel tarief ligt het moeilijker. De energieprijs op je factuur is een gewogen gemiddelde. Elke maand of kwartaal heeft immers een verschillend gewicht in de totale berekening. Zo verbruikt wie met gas verwarmt gemiddeld bijna 18% van zijn jaarlijks verbruik in januari. Verbruik je 20.000 kWh op jaarbasis, dan zal dus zowat 3.600 kWh worden aangerekend aan de prijs van januari. Maar deze prijs kennen we vandaag nog niet. 

Kijken we naar de groothandelsprijs van augustus, dan stellen we vast dat deze zeer hoog was, maar gelukkig telt deze voor een gemiddeld gezin voor minder dan 3% mee in de finale prijs. In het voorbeeld hierboven zou het met andere woorden gaan om ongeveer 600 kWh die aan de hoge augustusprijs wordt afgerekend. 


Zijn er nog andere opties om meer inzicht te krijgen in mijn factuur? 

Als je een digitale meter hebt, dan heb je meer mogelijkheden om een beter inzicht te krijgen in je verbruik. Via het platform van Fluvius kun je in detail je gas- en elektriciteitsverbruik opvolgen. Sommige leveranciers zoals Engie en Luminus beschikken ook over een app waar je de verbruiksdata uit je digitale meter aan kunt koppelen. Deze apps linken het verbruik aan je tarief, waardoor je meer inzicht krijgt in jouw verbruikskosten. 

Engie app voor op je smartphone waar je jouw verbruikskosten kunt aflezen

Nog met een digitale meter kun je bij sommige grote leveranciers al kiezen voor een maandafrekening, waarbij jouw verbruik maandelijks wordt afgerekend aan de prijs van dat moment. Dat geeft je meer zekerheid, maar weet dat je in de wintermaanden geconfronteerd zal worden met een hoge factuur omdat je op dat moment verwarmt. Heb je nog een analoge meter, dan kun je bij sommige leveranciers regelmatig je meterstanden ingeven in de online klantenzone om na te gaan of je voorschotbedrag nog ok is. 

Bekijk onze eisen