Een spray tegen een verstopte neus? Effectief, maar niet zonder risico
De winter is in het land en heeft voor heel wat mensen een verkoudheid en een verstopte neus met zich meegebracht. Fabrikanten van neussprays zien hun kans goed om een snelle en effectieve oplossing te promoten, maar bij slecht, herhaaldelijk of langdurig gebruik is zo'n neusspray niet onschuldig. Wij leggen het uit.
Waarom we voorzichtig moeten zijn met reclame voor neusspray
Nesivine, Otrivine, Rhinospray, ... Zodra het kouder wordt, zijn reclames voor neussprays maar moeilijk te ontwijken. Zo'n neusspray wordt vaak gepromoot als eenvoudig, snel en veilig, met een langdurig effect bij een verstopte neus.
Zoals heel wat consumenten terecht hebben opgemerkt, ontbreekt er in de gesproken tekst van zulke reclamefilmpjes echter info over de gebruiksvoorwaarden en beperkingen van zulke sprays. Eventuele waarschuwingen op het scherm worden maar zeer klein weergegeven en verdwijnen snel, waardoor je ze niet goed kunt lezen.
Deze gebrekkige communicatie wekt de indruk dat zulke producten onschadelijk zijn en vrij gebruikt kunnen worden. Maar frequent en langdurig gebruik is niet zonder risico's.
Terug naar bovenOntzwellende neussprays zijn geen onschuldige producten
Hoe werken neussprays tegen een verstopte neus?
Neussprays die worden gebruikt tegen een verstopte neus, bevatten stoffen die de bloedvaten in je neus doen samentrekken, zodat je makkelijker kunt ademhalen. Concreet zorgt dit ervoor dat het gezwollen neusslijmvlies afneemt en de verstopping in je neus snel vermindert.
Wat zijn de risico's van langdurig gebruik?
Als je deze sprays vaak en gedurende langere tijd gebruikt, loop je het risico op een ontsteking van het neusslijmvlies, ook wel medicamenteuze rhinitis genoemd.
Zodra je stopt, riskeer je daardoor een rebound-effect. Met andere woorden, je krijgt juist nog méér last van een verstopte neus dan voorheen, omdat je neusslijmvlies ontstoken is door het overmatige gebruik van neussprays.
Wat raden bijsluiters en officiële richtlijnen aan?
Bij een verstopte neus raden alle officiële richtlijnen én de bijsluiters van zulke sprays aan om eerst je neus te spoelen met een zoutoplossing. Het gebruik van een neusspray wordt alleen aangeraden bij aanhoudende klachten.
Tot slot waarschuwen ze voor langdurig gebruik en adviseren ze om de spray niet langer dan 5 dagen te gebruiken.
Terug naar bovenReclame moedigt zelfmedicatie aan
Reclame zet aan tot zelfmedicatie, zonder medisch of farmaceutisch advies, wat een echt risico voor de volksgezondheid vormt. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat reclame voor neussprays leidt tot een hogere consumptie en ook tot gevallen van problematisch gebruik.
Een publicatie uit 2016 constateerde een sterke stijging van het aantal gebruikers van neussprays na een grote reclamecampagne, evenals een toename van mensen die aan medicamenteuze rhinitis leden.
Acht op de tien patiënten in deze studie gaf aan pas een neusspray te zijn gaan gebruiken nadat ze reclame hadden gezien, zonder eerst een arts of apotheker te raadplegen.
Verslaving, complicaties en moeite om te stoppen
Overmatig gebruik kan leiden tot een vorm van afhankelijkheid: wanneer iemand stopt met het gebruik van de spray na langdurig gebruik, komen de symptomen sterker terug (rebound-effect). Sommige mensen raken zo gevangen in een vicieuze cirkel van dagelijks gebruik.
Dit verschijnsel werd in verschillende landen gedocumenteerd. Zo zijn in Noorwegen naar schatting ongeveer 700 000 mensen afhankelijk van ontzwellende neussprays, dat is bijna één op de acht inwoners. Uit een Belgische studie bleek dan weer dat de helft van de mensen met aanhoudende rhinitis zulke sprays langer gebruikt dan wordt aanbevolen.
Terug naar bovenOnze mening over reclame voor vrij verkrijgbare geneesmiddelen
Wij pleiten dan ook voor een verbod op reclame voor vrij verkrijgbare geneesmiddelen. Verstandig medicijngebruik betekent dat niet elke milde klacht met een geneesmiddel behandeld hoeft te worden.
Reclames doen juist het tegenovergestelde: ze stimuleren het gebruik, verhogen het risico op bijwerkingen en verhogen de kosten voor de patiënt.
Aanpassing van Belgische en Europese wetgeving
Voor een totaalverbod op reclame is een Europese beslissing nodig. Zolang die er niet is, moet de nationale wetgeving worden aangepast. De Commissie Geneesmiddelen bij het FAGG (CGH) zou reclame moeten kunnen verbieden voor:
- Geneesmiddelen waarbij het risico op misbruik door reclame wordt verhoogd
- Geneesmiddelen waarvan de werkzaamheid niet wetenschappelijk is aangetoond
- Producten met een combinatie van verschillende actieve stoffen zonder toegevoegde waarde, maar wel met meer bijwerkingen
Opgeroepen actie bij het FAGG: welke concrete maatregelen?
Wij hebben het FAGG (CGH) aangeschreven om een verbod te vragen op reclame voor ontzwellende neussprays. Op korte termijn vragen we ten minste dat de essentiële waarschuwingen duidelijk hoorbaar en leesbaar zijn in de reclame:
- Gebruik de spray alleen als spoelen met fysiologisch zout onvoldoende helpt
- Gebruik de neusspray niet langer dan 5 dagen achter elkaar
Wat te doen bij een verstopte neus?
Bij een verstopte neus wordt aangeraden om je neus te spoelen met een zoutoplossing of fysiologisch serum. Deze methode helpt de neus te ontzwellen zonder het risico op een rebound-effect of medicamenteuze rhinitis. Dit zou je altijd eerst moeten proberen, nog vóór je medicatie neemt.
Ontzwellende neussprays kunnen eventueel als tweede stap worden gebruikt, maar alleen als het spoelen met fysiologisch serum onvoldoende helpt en slechts voor een zeer korte periode, maximaal 5 dagen.
Terug naar boven
