Dossier

Een ventilatiesysteem kiezen en plaatsen

08 februari 2022
ventilatie raamrooster toevoeropening

Door permanent te ventileren zorg je voor gezonde lucht in huis en kun je vochtproblemen voorkomen. Als je dat op een gecontroleerde manier doet, hou je je energieverbruik ook beter in toom dan bij een natuurlijke manier van verluchten.

Waarom een ventilatiesysteem?

In veel oudere woningen beperkt ventileren zich tot af en toe de ramen openzetten, boven op de natuurlijke ventilatie via kieren en spleten. Oudere woningen zijn immers allerminst luchtdicht gebouwd.

Oudere woningen: alleen voldoende luchtverversing bij normaal weer

Volgens een studie van begin de jaren 2000 zorgde dit gebrek aan luchtdichtheid in bestaande woningen er in normale omstandigheden voor dat elk uur 40 % van de binnenlucht werd ververst. Wat op zich voldoende is om een goede binnenlucht te verkrijgen.

Op die normale omstandigheden kun je echter niet altijd rekenen. En dan heb je nu eens te veel en dan weer te weinig verluchting. Zo krijg je binnen meer tocht en warmteverlies wanneer het buiten hard waait. Is het windstil, dan is er te weinig luchtverversing en wordt de lucht binnen snel ongezond.

Gebrek aan ventilatie in luchtdichtere recentere woningen

De nieuwbouwwoningen van vandaag zijn een pak beter geïsoleerd en luchtdichter. Zo is de gemiddelde luchtdichtheid nu vier keer beter dan zo’n 20 jaar geleden. Dat verkleint fors het warmteverlies via kieren en spleten. Tegelijk kun je met natuurlijke ventilatie elk uur nog amper 10 % van de binnenlucht verversen. En dat is ruim onvoldoende.

De ramen gewoon openzetten volstaat dan doorgaans niet. Uit metingen op het terrein blijkt dat enkel voldoende wordt geventileerd zolang een raam open staat. Zodra het opnieuw dicht is, verslechtert de luchtkwaliteit binnenshuis snel, zeker in een luchtdicht gebouw. Eigenlijk zou je bv. moeten slapen met het raam in kipstand. Maar dat kan niet altijd omwille van het lawaai buiten of de lage temperatuur in de winter.

raam openzetten

Het klinkt gek: eerst alles potdicht maken om dan vast te stellen dat er niet langer genoeg ventilatie is. Maar bij een doorgedreven luchtdichtheid wordt het net zinvol om gecontroleerd te ventileren met behulp van een ventilatiesysteem: steeds voldoende, maar niet meer dan strikt nodig.

De luchtvervuiling het huis uit werken

In de woning zijn er verschillende bronnen van luchtvervuiling aanwezig.

  • Ons eigen metabolisme verbruikt zuurstof en stoot koolstofdioxide uit. Dus moeten we nieuwe zuurstof aanvoeren en koolstofdioxide afvoeren. In de keuken en het toilet komen er dan weer geurtjes vrij. Ook huisdieren of keukenafval kunnen voor geurhinder zorgen.
  • Tabaksrook is zeer schadelijk en bevat allerlei carcinogene chemicaliën.
  • Toestellen als stofzuigers verstuiven fijn stof. Bij printers komt ook heel wat fijn stof vrij.
  • Veel materialen bevatten chemicaliën die zijn toegevoegd om ze sterker te maken of specifieke eigenschappen te geven. Zo zien we formaldehyde in houtproducten, weekmakers in plastics, chemische stoffen in verven en vernissen of nog in stoffen, gordijnen en tapijten,… De term VOS of Vluchtige Organische Stoffen – soms hanteert men ook de Engelse term VOC, wat staat voor Volatile Organic Compounds – slaat op alle chemische stoffen die vluchtig worden, d.w.z. verdampen en in de lucht oplossen bij kamertemperatuur. Hoewel niet alle VOS’en schadelijk zijn, zijn er wel een aantal die dat wel zijn.

Dankzij ventilatie kun je al die stoffen afvoeren.

Vochtproblemen vermijden

Als mens produceren we heel wat vocht: door te zweten en adem te halen alsook door te douchen en te baden, te poetsen en de was te drogen. In totaal komt zo bij een gemiddeld gezin dagelijks 10 tot 15 liter vocht onder de vorm van waterdamp in de woning vrij. Dat komt overeen met een tot anderhalve emmer water.

Als het in de woning te vochtig is, kan er schimmel ontstaan. Je kunt natuurlijk de vochtproductie zelf beperken, maar dat is vaak moeilijk want gelinkt aan onze huiselijke activiteiten. Je kunt de hoeveelheid vocht in de binnenlucht wel onder controle houden door vochtige lucht af te voeren via ventilatie.

afvoer vochtige lucht in badkamer

Het komt er bovendien op aan om zoveel mogelijk te ventileren op de momenten dat je vocht produceert. Zo wil je je slaapkamer ventileren terwijl je slaapt en vocht produceert bij het ademen, eerder dan het raam open te zetten nadat je bent opgestaan.

Hierna antwoorden op een aantal veel gestelde vragen over ventilatie: