Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Nieuws

Klinische proeven blijven te vaak geheim

30 april 2019

30 april 2019

Europese universiteiten overtreden op grote schaal de transparantieregels voor klinische proeven met geneesmiddelen. Het laattijdig of helemaal niet publiek maken van alle resultaten van zulke proeven is niet alleen een verspilling van publieke middelen, het heeft ook nefaste gevolgen voor patiënten en de volksgezondheid.

Studies over geneesmiddelen zijn noodzakelijk om na te gaan of ze werkzaam en veilig zijn. Alleen als alle resultaten van alle studies gepubliceerd worden, kan worden ingeschat wat de échte waarde is van een medicijn. Uit ons gemeenschappelijk onderzoek met TranspariMED (Verenigd Koninkrijk), BUKO Pharma-Kampagne (Duitsland) en Health Action International (Nederland) bij 30 Europese universiteiten in 10 landen blijkt echter dat universiteiten het niet al te nauw nemen met deze transparantievereisten. Wij eisen dat overheden en universiteiten dringend een prioriteit maken van het publiceren van de resultaten van alle klinische proeven.

Transparantie verplicht

Dat de resultaten van klinische studies naar geneesmiddelen tijdig worden vrijgegeven, is belangrijk opdat artsen het meest geschikte geneesmiddel zouden kunnen voorschrijven. Bovendien kan zo ook de ziekteverzekering verantwoorde beslissingen nemen over terugbetaling. Als dat echter niet gebeurt, kunnen patiënten worden blootgesteld aan onnodige risico’s en worden schaarse publieke middelen verspild aan geneesmiddelen die niet (voldoende) werkzaam zijn.

Net omdat transparantie hier zo belangrijk is, heeft Europa een aantal spelregels opgelegd. Zo moeten klinische studies met geneesmiddelen worden vastgelegd in een Europees register en dat vóór de eerste patiënt wordt gerekruteerd. Sinds juli 2014 moet binnen de 12 maanden na het einde van de studie (zes maanden voor studies met geneesmiddelen voor kinderen) een samenvatting van de resultaten worden gepubliceerd op diezelfde Europese website.

778 studies zonder publieke resultaten

In totaal werd voor 30 universiteiten in 10 landen bekeken of ze deze transparantieregels respecteren. In België werden dat er drie: KULeuven, UGent en de Université Libre de Bruxelles. In ons land werd gemiddeld maar 3,9 % van de onderzoeksresultaten bekendgemaakt in het Europese register. KULeuven scoort het best met een percentage van 12,5 %. UGent en ULBruxelles publiceerden daarentegen voor geen enkele studie resultaten.

In de 10 landen vonden we 778 studies waarbij universiteiten de transparantieregels overtreden en geen resultaten registreerden. Amper 17 % van de proeven voldeden aan de verplichting tot publicatie. Het enig land met enigszins aanvaardbare resultaten is het Verenigd Koninkrijk, met een rapporteringsgehalte van 69 %.

Er is duidelijk nood aan een striktere opvolging, volgens ons een gedeelde taak voor de universiteiten, de fondsen die zulke onderzoeken financieren, de verschillende overheidsdiensten en het geneesmiddelenagentschap. Zonder daadkrachtige actie riskeren de resultaten van veel van deze proeven en de verworven inzichten voor altijd verloren te gaan voor de maatschappij.