Eieren kopen, bewaren en klaarmaken

Hoe kun je checken of een ei vers is?

Eieren verliezen snel hun versheid, meer bij kamertemperatuur dan in de koelkast, hoewel ze tot 28 dagen na het leggen kunnen worden gegeten. De dooier en het wit moeten homogeen zijn en de schaal moet intact en schoon zijn.

Doe de test met een glas water

Al deze tekenen wijzen erop dat het ei vers is, maar er is een eenvoudige en onfeilbare manier om de versheid te testen: de glaswatertest. Het ei is vers als het op de bodem van de schaal blijft liggen wanneer het wordt ondergedompeld in water met 10 % opgelost zout.

Drijft het ei, gooi het dan weg. De test werkt niet voor hardgekookte eieren, die drijven altijd.

Oudere eieren veranderen ook van dichtheid, door de toegenomen luchtruimte tussen binnen- en buitenmembraan. De schaal van een nieuw ei is ruw en ondoorzichtig. Als het oud is, is het gladder en glanst het. Gooi gebarsten eieren weg om gezondheidsrisico's te voorkomen.

Eens geopend, heeft een vers ei geen geur. Het wit moet schoon, doorzichtig en gelatineachtig zijn. Is dat niet zo en heeft de dooier geen reliëf, dan is het ei hoogstwaarschijnlijk over datum is.

Wat is het verschil tussen een bruin ei en een wit ei?

In België zijn er eieren met bruine en witte schaal, maar bruine eieren van kippen met een roodbruin verenkleed worden het meest verkocht.

Aan het oorlelletje van de kip kun je zien welke kleur ei zij zal leggen: een witte oorlel geeft witte eieren, een rode oorlel (zoals bij de kippen op de foto) bruine. Deze tip geldt wel enkel voor raszuivere kippen. Bij gekruiste kippen kun je nooit 100 % zeker zijn.

Een raszuivere kip met een rode oorlel zal altijd bruine eieren leggen.

De kleur van de schaal heeft echter geen invloed op de smaak, kwaliteit of voedingswaarde. De kleur van de schaal van een ei wordt uitsluitend bepaald door het ras van de kip die het heeft gelegd en het voer dat zij heeft gekregen. Als de hen bijvoorbeeld gele maïs te eten krijgt, zal de eierschaal geler zijn.

Moet je eieren in de koelkast bewaren?

Bewaar eieren altijd:

• in hun originele verpakking
• in de bovenste zone van de koelkast
• liefst met de dunne kant naar beneden

Het lijkt misschien onlogisch, maar je bewaart eieren beter niet in de speciale houders die bestemd zijn voor de deur van je koelkast. Daar zijn ze immers onderhevig aan temperatuurschommelingen en condensatie, wat het risico op besmetting met salmonella doet stijgen.

Haal eieren pas uit de koelkast als je ze meteen gaat gebruiken, en respecteer de houdbaarheidsdatum die op de verpakking en op het ei zelf staat.

Wat betekent de code op een ei?

Eieren uit de winkel zijn gesorteerd op kwaliteit, gewicht en grootte. Alleen eieren van klasse A, de allerbeste, worden in winkels verkocht. Eieren van klasse B hebben bepaalde gebreken en worden alleen gebruikt in de voedingsindustrie; ze komen niet in de winkel terecht.

Welke maten zijn er in eieren?

• XL: meer dan 73 gram
• L: tussen 63 en 73 gram
• M: tussen 53 en 63 gram
• S: tussen 43 en 53 gram

Extra of Extra Vers op de verpakking betekent dat de eieren hoogstens 9 dagen oud zijn en maximaal 7 dagen eerder werden verpakt

Wat betekenen de nummers 0, 1, 2, 3 op eieren?

In België staat op elk ei van klasse A een stempel met een traceerbaarheidscode. Deze code begint met een cijfer van 0 tot en met 3, wat het houderijsysteem van de leghennen aangeeft.

• 0: biologisch ei
• 1: eieren van kippen met vrije uitloop
• 2: eieren van scharrelkippen
• 3: eieren van kippen in verrijkte kooien

Daarna volgt de code van het land van herkomst (bv. BE = België; NL = Nederland) en tot slot het registratienummer van de producent, eventueel gevolgd door het stalnummer.

Sinds 2012 is het in de EU (en dus ook in België) verboden om eieren van klassieke legbatterijen te verkopen.

Wat wel toegestaan is, zijn eieren van kippen in "verrijkte" kooien. Deze kooien moeten zitstokken, een scharrelruimte en een legnest hebben. Ze zijn beter, maar nog steeds erg klein, waardoor Belgische verdelers ze sowieso niet meer los verkopen. Ze worden wel nog verwerkt in de voedingsindustrie.

Gelukkig gaan ook steeds meer supermarkten, restaurantketens en merken het engagement aan om scharreleieren te gebruiken in plaats van kooieieren.

Weet tot slot dat België een van de weinige landen is dat de Europese wetgeving correct toepast. Koop daarom alleen Belgische eieren, alleen dan ben je zeker van de herkomst van je eieren.

Mag je eieren van eigen kippen eten?

In 2024 analyseerde het FAVV de aanwezigheid van PFAS in 45 industriële eieren en vond slechts één overschrijding in een ei uit een gebied waarvan bekend was dat het verontreinigd was met PFAS. Aangezien het om industriële eieren ging, zegt dit niets over eieren uit particuliere kippenrennen.

Vandaag de dag verschillen de aanbevelingen in België, afhankelijk van of je in het zuiden of het noorden van het land bent.

In Vlaanderen

Het Vlaams Gewest raadt aan om gevarieerd te eten en zowel producten van eigen bodem als commercieel geproduceerde producten te eten. Voor eieren in het bijzonder wordt aanbevolen om niet meer dan 2 eieren van eigen kippen per week te eten.

Op de website Vlaanderen.be wordt uitgelegd dat "eieren van eigen kippen iets meer vervuilende stoffen bevatten dan eieren uit de supermarkt. Ze bevatten ook PFAS, in verschillende hoeveelheden. (...) Op grote boerderijen zijn de kippen beter beschermd tegen vervuiling".

Voor sommige risicopersonen wordt deze limiet verlaagd tot 1 ei per week als het van eigen kippen komt:

• ouderen
• kinderen tot 12 jaar
• mensen met een verzwakt immuunsysteem
• zwangere vrouwen (of vrouwen die zwanger willen worden)
• vrouwen die borstvoeding geven

In Wallonië

Het Waals Gewest raadt daarentegen niets af, maar adviseert kippenhouders in gebieden die zwaar vervuild zijn met PFAS wel aan om twee simpele voorzorgsmaatregelen te nemen:

• Doe het voer van de kippen in voederbakken in plaats van direct op de grond.
• Geef de dieren een evenwichtig dieet, bestaande uit eiwitten en mineralen. Zo voorkom je dat je kippen op de grond gaan pikken op zoek naar wormen en larven.

Ons advies

Bij gebrek aan een test over PFAS in eieren uit particuliere kippenrennen, kunnen we geen definitief advies geven over deze kwestie. Het is echter verwarrend voor consumenten om verschillende aanbevelingen te krijgen naargelang ze in Vlaanderen of in Wallonië wonen.

Daarom raden wij, net als het Vlaams Gewest, aan om géén eieren van eigen kippen te eten als je in een gebied woont met een hoge concentratie PFAS. Om te weten of je in een gebied met een hoge concentratie PFAS woont, verwijzen we je naar ons uitgebreide dossier.

Wat is PFAS?

15 tips voor de bereiding en bewaring van eieren

Een voedingsmiddel dat zo populair is en wereldwijd wordt geconsumeerd lijkt geen geheimen te hebben. Maar dat is niet zo. De omgang met eieren en de bereiding ervan vraagt enige voorzichtigheid:

• Koop eieren altijd met de schaal intact en schoon, en met de houdbaarheidsdatum op de doos.
• Was eieren niet, ook niet voor je ze in de koelkast legt. Door water kunnen ziektekiemen in het ei terechtkomen. Als ze erg vuil zijn, kun je ze vlak voor het koken wassen om te voorkomen dat het laagje dat ze tegen bacteriën beschermt, wordt beschadigd. Over het algemeen gaan vocht en eieren niet goed samen.
• Wees voorzichtig bij het breken van het ei, want besmetting uit de omgeving kan van de schaal op de dooier overgaan. Breek het ei niet op de rand van de kom waarin je het gaat kloppen, en scheid het eiwit niet van het eigeel met de eierschaal zelf.
• Kook voedsel dat eieren bevat goed, want hitte doodt bacteriën zoals salmonella.
• Om te voorkomen dat eieren barsten tijdens het koken, voeg je een beetje azijn toe voordat het water kookt.
• Bereid mayonaise zo hygiënisch mogelijk en bewaar hem in de koelkast tot consumptie, maar niet langer dan 24 uur als de mayonaise gemaakt is met verse eieren.
• Bewaar eieren in de koelkast. Laat eieren of levensmiddelen die eieren bevatten niet ongekoeld staan. Haal ze uit de koelkast vlak voordat je ze gaat gebruiken.
• Houd eieren weg van sterke geuren die de smaak ervan kunnen beïnvloeden. Gooi eieren met een vreemde geur of smaak weg.
• Door een ei te doen ronddraaien, kun je uitmaken of het hardgekookt of rauw is. Een hardgekookt ei zal snel rondtollen, een rauw ei wiebelt.
• Om een hardgekookt ei makkelijk te kunnen pellen, laat je het na het koken afkoelen in koud water.
• Wanneer twee balletjes eigeel tegelijkertijd in de eileider van de kip vallen, wordt een ei met twee dooiers gevormd, ook dubbeldooier genoemd.
• Soms scheurt een klein bloedvaatje in de eierstokken van de kip, waardoor er wat bloed in het ei terecht kan komen. Zo'n ei is echter niet bevrucht; haal het bloedstipje weg met een natgemaakte lepel.
• Soms is een ei omgeven door een vlies, maar niet door een schaal. Dat noemt men een windei.
• Bij zeer snelle opwarming of afkoeling kan een ei ontploffen. Door de snelle inwendige opwarming komt de schaal immers onder te hoge druk te staan. Kook daarom geen eieren in de microgolfoven. 
• Een hardgekookt ei kun je normaal vijf tot zeven dagen bewaren in de koelkast. Tegenwoordig, en vooral rond Pasen, vind je in de winkel ook hardgekookte, beschilderde eieren met een houdbaarheid van soms wel ruim 35 dagen! De (gekleurde) lak sluit de poriën van het ei af en geeft het ei een vacuüm jasje, wat de lange houdbaarheid verklaart.