Werkt de app FibriCheck écht en is hij nuttig?

Wat is FibriCheck?

De afgelopen jaren is het aantal gezondheidsapps voor consumenten sterk toegenomen. Een van de bekendste is FibriCheck. Volgens Qompium, het bedrijf dat de app op de markt brengt, is deze medische app bedoeld om hartritmestoornissen zoals voorkamerfibrillatie (VKF) te monitoren of op te sporen. Je kunt er ook andere informatie mee verkrijgen, zoals je bloeddruk of BMI.

Cijfers vermeld op de officiële website van FibriCheck

Wij bekeken het gebruik van de app door mensen op eigen initiatief, zonder doktersvoorschrift, om hartritmestoornissen op te sporen. Tot dat gebruik worden consumenten door de firma Qompium die Fibricheck commercialiseert aangemoedigd.

In haar communicatie legt de firma Qompium de klemtoon op het tijdig opsporen van voorkamerfibrillatie en het voorkomen van complicaties ervan zoals een beroerte door het tijdig behandelen van de ritmestoornis. Het belang ervan wordt in de verf gezet door "opmerkelijke cijfers", die duiden op een grote kans geconfronteerd te worden met de problematiek. Wat er echter niet wordt bijverteld is dat dit risico voornamelijk toeneemt met de leeftijd en vooral ouderen treft. Doordat die nuance ontbreekt, lijken het nut en het toepassingsgebied van FibriCheck veel ruimer dan in werkelijkheid.

Hoe werkt de FibriCheck-app?

De app meet je hartslag en hartritme via de camera van je smartphone. Voor een meting moet je je vinger 60 seconden op de camera leggen. De app vraagt bij elke metingen ook of je last hebt van bepaalde symptomen zoals hartkloppingen, pijn op de borst enz.

Op basis van het algoritme van Fibricheck krijg je een interpretatie van je hartritme volgens drie categorieën:

• groen (normaal ritme)
• oranje (mogelijk onregelmatig ritme)
• rood (mogelijke voorkamer- of atriumfibrillatie)

Als de app de meting niet correct heeft kunnen uitvoeren, verschijnt er een blauw bericht. Houd er rekening mee dat een groen resultaat geen garantie is voor een gezond hart, aldus de ontwikkelaar. Ook een oranje of rood resultaat is geen diagnose. Bij twijfel is het noodzakelijk om een arts te raadplegen.

Wie controleert de app FibriCheck?

De FibriCheck-app is een medisch hulpmiddel. Het nut en de veiligheid ervan zijn nagekeken door een zogenaamde notified body, in dit geval SGS Belgium. Medische hulpmiddelen moeten aan bepaalde eisen voldoen op het gebied van doeltreffendheid en veiligheid, maar deze eisen garanderen niet dat de toepassing daadwerkelijk een toegevoegde waarde heeft.

Risico's en preventie van hart- en vaatziekten

Terug naar boven

Hoeveel kost de app FibriCheck?

Het basisabonnement kost 6,99 euro per maand. Volgens de producent is dat geschikt voor mensen die nog nooit een hartritmestoornis hadden. Je krijgt voor die prijs een beoordeling door het algoritme ingebouwd in de app. Wil je extra advies vragen van een arts, dan kost je dat 9,99 euro extra per keer (binnen 48u feedback).

Een premiumabonnement kost 24,99 euro per maand. Daarmee krijgt je een systematische beoordeling door een arts zodra de app een abnormaal hartritme aangeeft. Volgens de producent is deze formule geschikt voor mensen die symptomen vertonen of reeds eerder een hartritmestoornis hadden.

Kun je voor het gebruik van FibriCheck een terugbetaling krijgen?

Sommige ziekenfondsen betalen FibriCheck (gedeeltelijk) terug. Dat is het geval voor:

• CM
• Helan
• Liberale Mutualiteit
• Vlaams en Neutraal Ziekenfonds (VNZ)
• La Mutualité Neutre

De voorwaarden om recht te hebben op terugbetaling zijn niet bij al deze ziekenfondsen dezelfde. Soms worden de indicaties waarvoor de toepassing nuttig is, verfijnd. In andere gevallen is dat niet het geval en wordt algemeen gebruik op eigen initiatief aangemoedigd.

Het bedrag van de terugbetaling is meestal 20 euro per jaar. FibriCheck pakt hier graag mee uit op zijn website. Sommige ziekenfondsen (CM, Helan, Liberale Mutualiteit en Vlaams en Neutraal Ziekenfonds) lijken met bepaalde firma’s met Qompium een korting te hebben onderhandeld, waardoor de kosten voor hun leden beperkt blijven.

mHealth, het Belgisch platform voor de analyse van mobiele medische toepassingen, klasseert deze app als level 3+, Met andere woorden, een toepassing die "zijn sociaal-economische waarde volledig heeft bewezen en definitief wordt gefinancierd door het Riziv". Maar opgelet: als je de verdere uitleg leest, wordt duidelijk dat dit alleen geldt in zeer specifieke situaties, met name het monitoren van hartfalen door ziekenhuizen.

Het is overigens ook niet zo dat het Riziv specifiek Fibricheck heeft geëvalueerd op zijn verdiensten. Het Riziv betaalt het gebruik van apps die voldoen aan bepaalde criteria terug in het kader van telemonitoring bij follow-up van hartfalen door ziekenhuizen. De keuze van de app ligt bij het ziekenhuis, dat zelf moet beoordelen of de app voldoet aan deze criteria. Daarnaast bestudeert het Riziv ook de terugbetaling bij het opsporen van hartritmstoornissen door cardiologen in bepaalde situaties.

Terug naar boven

Is FibriCheck interessant voor jou?

Stel: je wilt weten of je lijdt aan voorkamerfibrillatie (VKF) en je arts heeft je geen voorschrift voor FibriCheck gegeven. Is het in dat geval voor jou zinvol om de app te proberen?

Is voorkamerfibrillatie ernstig? 

Voorkamerfibrillatie (VKF) is een hartritmestoornis waarbij je hart onregelmatig en meestal te snel klopt. Deze ritmestoornis kan klachten geven zoals hartkloppingen, kortademigheid, abnormale vermoeidheid, duizeligheid enz. Bij 1 op de 3 mensen veroorzaakt VKF geen klachten of zijn de klachten vaak niet specifiek voor VKF. Daardoor duurt het soms (te) lang voor de aandoening wordt ontdekt. De diagnose van VKF wordt gesteld aan de hand van een hartfimpje of elektrocardiogram (ECG).

In de bevolkingsgroep jonger dan 50 jaar komt VKF voor bij minder dan 0,5%, terwijl het bij 80-plussers bij 5 tot 15% voorkomt.

Aan deze ritmestoornis zijn risico’s verbonden zoals het krijgen van een beroerte. Bij VKF trekken de voorkamers van je hart niet goed samen en wordt het bloed niet goed door je hart gepompt. Als bloed blijft stilstaan, kan het stollen en klonters vormen. Die klonters kunnen soms doorschieten naar de hersenen waardoor je een beroerte krijgt.

Het risico op beroerte doet zich vooral voor als je ouder bent dan 65 jaar of als je last hebt van andere aandoeningen zoals een hart- of vaatziekte, diabetes of hoge bloeddruk. Om dit risico te verminderen is het aangewezen dat deze patiënten bloedverdunners nemen. Bij mensen zonder dit verhoogde risico op beroerte (mensen jonger dan 65 jaar of mensen die geen specifieke gezondheidsklachten hebben) worden bloedverdunners doorgaans niet aangeraden; deze houden immers ook bepaalde risico’s zoals bloedingen in, die afgewogen moeten worden tegen het risico op beroerte.

FibriCheck gebruiken op voorschrift

Artsen kunnen de app FibriCheck ook aan patiënten voorschrijven. Sommige ziekenhuizen blijken het te gebruiken om patiënten op te volgen die lijden aan chronisch hartfalen. In dat geval voorziet het Riziv terugbetaling en je moet in principe niet zelf betalen voor het gebruik van Fibricheck

Mogelijk schrijven sommige huisartsen of cardiologen de app ook voor om bij sommige patiënten VKF op te sporen of op te volgen. Hiervoor is geen terugbetaling voorzien door de verplichte ziekteverzekering, al wordt geëvalueerd binnen het Riziv of een terugbetaling van apps in het kader van het opsporen van ritmestoornissen van het hart door cardiologen in bepaalde omstandigheden terugbetaald kan worden. Via sommige ziekenfondsen kan je (gedeeltelijke) terugbetaling krijgen via hun aanvullende verzekering.

Heeft het zin om FibriCheck op eigen initiatief te gebruiken?

Is het aan te raden om FibriCheck zonder medisch voorschrift te gebruiken om VKF op te sporen?

Je kunt er zelf mee aan de slag om je hartritme op te volgen. Als een bepaalde aandoening opgespoord wordt zonder dat je symptomen hebt, spreekt men van screening. Voor hartfalen bestaan er echter geen richtlijnen die screening bij de algemene bevolking aanbevelen.

De European Society of Cardiology (ESC) raadt artsen echter aan om bij patiënten ouder dan 65 jaar die op consultatie komen, te controleren of ze een hartritmestoornis hebben.

Terug naar boven

De mogelijke voor- en nadelen van FibriCheck

Het opsporen van hartritmestoornissen bij mensen zonder symptomen via een app zoals Fibricheck heeft de volgende mogelijke voor- en nadelen:

Mogelijke voordelen van FibriCheck: Sensibilisering voor ritmestoornissen Detectie van meer mensen met ritmestoornissen, die dan de gepaste behandeling kunnen krijgen indien nodig.

Mogelijke nadelen van FibriCheck: De diagnose van VKF kan alleen gesteld worden via een ECG. Als Fibricheck een vermoeden van VKF meldt, moet je een ECG laten afnemen ter bevestiging. De algoritmes in deze apps hebben geen specificiteit van 100%. Heel wat mensen zullen vals-positief testen. Gevolg: onnodige ongerustheid en bijkomende onderzoeken, met bijhorende kosten en gebruik van gezondheidszorgdiensten. De risicogroepen die eventueel in aanmerking komen voor het opsporen van VKF, met name ouderen en mensen met chronische cardiovasculaire risicofactoren, zijn waarschijnlijk de groepen die minder dergelijke apps gebruiken. Mogelijke verdringing van de zorg voor andere patiënten doordat (veel) ongeruste patiënten een afspraak willen met hun arts. Dat is een reëel probleem in de huidige context waar de wachttijden voor zorg toenemen.

Terug naar boven

Onze mening over FibriCheck

Het concept van FibriCheck lijkt in theorie heel aantrekkelijk. We zien op dit moment echter geen argumenten om consumenten aan te raden om er op eigen initiatief mee aan de slag te gaan:

• Er zijn nog te veel onzekerheden aan verbonden en er is meer onderzoek nodig om beter zicht te krijgen op de balans van de voor- en de nadelen.
• Er zijn bij ons weten geen wetenschappelijke studies die aantonen dat het inzetten van deze app om VKF op te sporen leidt tot minder beroertes, overlijdens of ziekenhuisopnames omwille van hartaandoeningen.
• Hoe jonger je bent, hoe onwaarschijnlijker het is dat je er voordeel van zal ondervinden, en hoe groter de kans dat het gebruik ervan risico’s en nadelen inhoudt.

Ons advies: raadpleeg een arts

Heb je last van bepaalde klachten die kunnen wijzen op een hartaandoening, maak dan een afspraak met je huisarts. Hij of zij is het best geplaatst om te evalueren hoe ernstig deze zijn en of bepaalde onderzoeken of follow-up nodig zijn, rekening houdende met jouw specifieke achtergrond zoals specifieke risicofactoren.

Datzelfde advies geldt als je geen klachten hebt, maar ouder bent dan 65 jaar of lijdt aan bepaalde ziekten zoals diabetes of een hoge bloeddruk.

Wil je toch graag zelf aan de slag met deze app, houd dan rekening met het volgende:

• Zelfs al stelt FibriCheck je gerust met "code groen", dan nog is de kans dat je niet aan VKF lijdt niet nihil.
• Geeft de app je code "oranje" of "rood", dan betekent dat niet noodzakelijk een diagnose van VKF. De kans is bijzonder groot dat je je voor niets ongerust maakt, onnodig een arts raadpleegt en verdere onderzoeken ondergaat, en eventueel zelfs een behandeling voorgeschreven krijgt die voor jou eigenlijk niet nuttig is. 
  De kans op een verkeerd positief resultaat zou volgens berekeningen van onderzoekers uit de VS zelfs groter zijn dan een terecht positief resultaat, ook bij personen ouder dan 65 jaar met hoge bloeddruk, een bijkomende risicofactor dus.

Tot slot: je kunt zelf je risico op VKF (en andere hartaandoeningen) verminderen door alcohol te vermijden, een gezond lichaamsgewicht na te streven, regelmatig te bewegen en je bloeddruk onder controle te houden als die te hoog is door je voorgeschreven medicatie te nemen.

Terug naar boven