Nieuws

Te veel geheimzinnigheid rond coronacontracten

03 december 2020

België heeft intussen al opties op vijf verschillende coronavaccins. Een goede zaak, maar over de concrete afspraken in de contracten tasten we in het duister. Onaanvaardbaar, aangezien de belastingbetaler opdraait voor de kosten. Wij vroegen inzage op basis van het principe van openbaarheid van bestuur.

Europa onderhandelt voor alle lidstaten samen met de vaccinontwikkelaars. Een goede zaak, want met grotere bestellingen kunnen betere prijzen en voorwaarden bedongen worden. Eens een contract is afgesloten, heeft elke lidstaat vijf werkdagen de tijd om te beslissen om hierin mee te gaan. België tekende zo al in op contracten met AstraZeneca, Johnson&Johnson, BioNTech/Pfizer, CureVac en Moderna. Over de inhoud van die contracten weten we vrijwel niets. 

Lees meer in ons dossier coronavaccins

Belastingbetaler sponsort

Doordat de ontwikkeling van de coronavaccins erg versneld moet gebeuren en firma’s daardoor meer risico's moeten nemen, heeft Europa stevige subsidies vrijgemaakt: maar liefst 2,7 miljard euro.

We mogen ook niet vergeten dat de kandidaat-vaccins allemaal, in verschillende mate, mede met publieke middelen werden ontwikkeld. Zo werd het vaccin van AstraZeneca ontwikkeld aan de universiteit van Oxford, hebben de vaccins van BioNTech/Pfizer en Curevac zware subsidies gekregen in Duitsland, dat van Johnson&Johnson in de Verenigde Staten en werd het vaccin van Moderna bijna integraal gefinancierd door de Amerikaanse belastingbetaler.

Wij vinden dat aan deze investeringen voorwaarden gekoppeld moeten worden. Zulke voordelen voor farmabedrijven moeten zich op zijn minst vertalen in betaalbare vaccins en transparantie over de gemaakte afspraken.

Veel rek op prijzen

Hoeveel de firma’s uiteindelijk zullen vragen voor hun vaccin, blijft een goed bewaard geheim. Er circuleerden al verschillende geruchten, gaande van zo’n € 6 voor het vaccin van Oxford University/AstraZeneca tot € 42 à 62 voor dat van Moderna, beide voor de twee dosissen die nodig zijn.

Zelf zul je bij aankoop wellicht niets moeten betalen; de vaccins worden volledig terugbetaald door de ziekteverzekering. Dat betekent echter niet dat het coronavaccin volledig gratis is, integendeel. Met de kaarten die nu op tafel liggen, zal de belastingbetaler wellicht driemaal betalen voor de coronavaccins.

Recht op informatie

In de contracten staat bijvoorbeeld ook wie opdraait voor de kosten als er problemen ontstaan met het vaccin, nadat het op de markt komt. Overheden lijken bereid op te draaien voor de kosten van eventuele schadeclaims voor ernstige bijwerkingen die pas na langere tijd optreden, mits de firma de prijs binnen de perken houdt. Maar wat hierover precies is afgesproken is geheim.

Burgers hebben nochtans recht op deze informatie. Niet alleen wordt er in hun naam onderhandeld, er gaan ook miljarden euro’s aan overheidsgeld naar de ontwikkeling en productie van deze vaccins. Bovendien kan al deze geheimzinnigheid het vertrouwen van de bevolking in de werkzaamheid en veiligheid van huidige en toekomstige vaccins ernstig ondermijnen.

Op basis van het principe van openbaarheid van bestuur hebben wij dan ook aan het FAGG en aan minister Vandenbroucke gevraagd om een kopie van deze contracten te bekomen alsook de adviezen van het adviescomité op basis van dewelke België beslist heeft om de contracten te onderschrijven. Het FAGG antwoordde met een weigering, terwijl de minister nooit antwoordde. We onderzoeken andere opties - waaronder juridische - om de transparantie te waarborgen.