Dossier

Verzorging van acute open wonden

30 november 2016
verzorging-van-acute-open-wonden

30 november 2016

Vallen met de fiets, gebeten worden door een hond, u verbranden aan de barbecue of in uw vingers snijden tijdens het kokkerellen … een open wond kan door ontelbaar veel handelingen worden veroorzaakt. Hoe kunt u een wond het best reinigen en ontsmetten? En wanneer laat u de verzorging beter aan over aan een dokter?

Soorten wonden

Een wond is een lichamelijk letsel aan de huid. Naast de open wonden, bestaan er ook gesloten wonden.
We spreken van een open wond indien de huid gesneden, doorprikt of geschaafd werd en van gesloten wonden wanneer het gaat om onderhuidse blauwe plekken en bloeduitstortingen.
Beide soorten kunnen acuut of chronisch zijn. Doorligwonden bijvoorbeeld zijn chronisch.

Verzorgen in drie stappen

De verzorging moet op een correcte manier gebeuren, want via een open wond hebben verschillende soorten microben zoals bacteriën, schimmels en virussen onbeperkt toegang tot het organisme. Dit kan leiden tot een ernstige infectie en in het ergste geval zelfs tot een besmetting met de tetanusbacterie. Vooraleer u aan de verzorging begint, stelt u zichzelf het best eerst de vraag of u niet beter een dokter zou raadplegen. Doet u de verzorging toch zelf, was dan eerst uw handen, anders kunnen microben in de wond terechtkomen. Wanneer de wond bloedt, stelp ze dan met een proper stuk stof of verband.

De drie stappen bij wondverzorging

  1. Reinigen: dit is het allerbelangrijkste. De wond schoonmaken voorkomt infectie. Het verwijderen van gruis en stofdeeltjes maakt een optimale heling mogelijk, met minder kans op littekenvorming. De huid rond de wond maakt u schoon met een washandje met water en zeep. Voor de wond zelf wordt vaak aangeraden alleen water te gebruiken, omdat zeep in theorie kan irriteren en de wondgenezing vertragen. Of dat in de praktijk ook zo is, is echter weinig waarschijnlijk. Zorg er wel voor de wond goed na te spoelen met zuiver water.  Is er na het spoelen nog vuil in de wond aanwezig, verwijder dit dan door met een kompres van het centrum van de wond naar de buitenzijde te vegen. Dep daarna de wond droog.
  2. Ontsmetten: over de rol van antiseptica zijn de meningen verdeeld. Antiseptica kunnen in specifieke contexten zeker nuttig zijn, zoals de behandeling van chronische wonden of van wonden na een chirurgische ingreep, de preventie van infecties vooraleer te opereren enz.  Of ze ook maar enig nut hebben bij de verzorging van kleine verwondingen uit het dagelijks leven die men zelf kan behandelen, is echter zeer twijfelachtig. Misschien doen ze hier zelfs meer kwaad dan goed, want sommige antiseptica kunnen in theorie de cellen beschadigen en zo de genezing vertragen.
    Wat er ook van zij, wilt u toch een antisepticum in huis hebben, dan kiest u het best voor een product dat goede antiseptische eigenschappen combineert met een laag risico op bijwerkingen. De beste antiseptica in dat opzicht zijn waterige oplossingen op basis van povidon-jood of chloorhexidine. Andere "ontsmettende stoffen", zoals alcohol, zuurstofwater, eosine, zilversulfadiazine, ether enz., zijn niet of minder geschikt.
  3. Beschermen: ernstige acute wonden genezen het best in een vochtige omgeving en moeten dus bedekt worden. Ook een minder ernstige open wond mag bedekt worden, vooral voor wonden op de elleboog, knie of voetzool wordt dit aangeraden omdat die onder spanning/druk staan. Ook wanneer u activiteiten uitvoert in een vuile omgeving, doet u er goed aan een pleister of een verband aan te brengen om de wond te beschermen.

Wanneer een dokter te raadplegen?

  • Wanneer u veel bloed verliest of het bloeden niet ophoudt nadat u er voldoende druk op uitgeoefend hebt.
  • Wanneer de wond groot en diep (vetlaag of spieren zijn blootgelegd) is, ook al bloedt ze niet zo hevig.
  • Wanneer het een gapende wonde is die genaaid moet worden.
  • Wanneer er tekenen van infectie optreden (pijnlijk gevoel, warmte en roodheid op de plaats van de wond, koorts, zwellen).
  • Wanneer een voorwerp of gruis in de wond terecht is gekomen en u het er niet zelf uit kunt krijgen.
  • Als het gaat om een risicowond voor tetanus. De tetanusbacterie komt via de uitwerpselen van bepaalde dieren in de omgeving terecht (de bodem, het straatvuil ...) en kan via een wonde bij de mens geraken. Risicowonden voor tetanusinfectie zijn bijtwonden, diepe wonden vervuild met aarde of dierlijke uitwerpselen, prikwonden opgelopen bij het tuinieren ... Als uw laatste inenting tegen tetanus langer dan 10 jaar geleden is, zult u van de dokter een herhalingsprik krijgen en hij zal eventueel ook preventief antistoffen inspuiten (zogenoemde immunoglobulines). 

Bijkomende tips

  • Gebruik geen twee of meerdere antiseptica samen. Dat biedt geen enkel bijkomend voordeel, enkel een grotere kans op bijwerkingen, zoals allergische reacties.
  • Let erop dat de opening van het flesje met de ontsmettende oplossing niet rechtstreeks in contact komt met de wond. Op die manier vermijdt u contaminatie.
  • Koop bij voorkeur kleine unidosissen voor eenmalig gebruik. De verpakking is in plastic en dus minder gevaarlijk. U kunt ze weggooien na eenmalig gebruik waardoor er geen kans op besmetting van het product zelf bestaat.
  • Houd de antiseptische producten weg van kinderen en vermijd flessen die ze gemakkelijk zelf kunnen openen.

Afdrukken Versturen via e-mail