Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Dossier

Meningitis

04 december 2019
meningitis

Meningitis of hersenvliesontsteking wordt bijna altijd veroorzaakt door een virus of een bacterie. De bacteriële vorm komt minder voor dan de virale vorm, maar is veel ernstiger en kan zelfs dodelijk zijn. Raadpleeg bij de eerste symptomen dus meteen een arts.

Aandoening

Meningitis is een ontsteking van de vliezen en het vocht rond de hersenen en ruggenmerg. Jonge kinderen, jongvolwassenen en senioren zijn het meest vatbaar. Meestal wordt meningitis door een virus veroorzaakt. In dat geval is de ziekte in de meeste gevallen vrij onschuldig en geneest ze spontaan zonder behandeling. Maar ook bacteriën kunnen de oorzaak zijn. Dan moeten zo snel mogelijk antibiotica worden toegediend. Die vorm van meningitis is immers heel ernstig, zelfs levensbedreigend, maar gelukkig al bij al vrij zeldzaam. In zeldzame gevallen kan een hersenvliesontsteking ook worden veroorzaakt door een schimmel, een gist, door een andere niet-infectieuze ziekte zoals een tumor of een autoimmuunziekte of door bepaalde geneesmiddelen.

Of het om de virale of bacteriële of een andere vorm gaat, kunt u zelf niet weten. Daarom is het belangrijk om zo snel mogelijk een dokter te raadplegen.

De ziekteverwekker van een bacteriële meningitis is in de overgrote meerderheid van de gevallen een pneumokok (Streptococcus pneumoniae), een meningokok (Neisseria meningitidis) of de Hib-bacterie (Haemophilus influenzae type B).

Ernstige infecties met de Hib-bacterie zijn al geruime tijd zeer zeldzaam, sinds in de jaren 90 een vaccin tegen deze bacterie in het basisvaccinatieschema is opgenomen. Er zijn echter nog infecties mogelijk met Haemophilus influenzae bacteriën van andere types dan het type B, en die kunnen eveneens tot meningitis leiden. Wat betreft meningokokken is er sinds 2001 bij ons een vaccin tegen Neissera meningitidis type C algemeen in gebruik genomen. Daardoor komt meningitis door deze vorm van meningokokken nog nauwelijks voor. Er is echter een verschuiving opgetreden naar meningitis door Neisseria meningitidis type B, W en Y.  Bij pneumokokken zien we een gelijkaardig fenomeen: de algemene invoering van pneumokokkenvaccins in 2007 heeft geleid tot een daling van de pneumokokkenvarianten die in het vaccin zijn opgenomen, maar tot een stijging van de varianten die niet in het vaccin zijn opgenomen.

Deze bacteriën zijn bij veel mensen aanwezig in neus en keel, zonder dat ze klachten veroorzaken. Men is dan een asymptomatische drager. Maar soms kunnen ze de natuurlijke afweer overrompelen en dreigt het gevaar van meningitis.