Dossier

Ergonomisch aan je bureau

20 september 2022

Spier- en gewrichtsklachten zijn de belangrijkste werkgerelateerde ziekte in Europa. Heb jij ook last van nek- of rugpijn, en overweeg je aangepast meubilair te kopen? Probeer eerst deze gratis tips om je (thuis)kantoor in te richten, vooraleer je meteen veel geld gaat uitgeven.

Wat veroorzaakt rug- en nekpijn?

Kantoorwerkers met spier- of gewrichtsklachten denken nog al te gemakkelijk dat hun pijn wordt veroorzaakt door een "verkeerde" houding en dat hun klachten snel op te lossen zijn door de werkplek aan te passen. De markt van het gespecialiseerd ergonomisch bureaumeubilair speelt daar handig op in. Maar is het nut van zitballen, ergonomische stoelen, zit-sta-bureaus en aangepaste muizen en toetsenborden ook effectief bewezen?

Op deze pagina:

  • Volgens sommige schattingen loopt het aantal kantoorwerkers met spier- en gewrichtsklachten op tot meer dan 60 %.
  • De impact op de levenskwaliteit, op bedrijven én op onze maatschappij is niet te onderschatten.
  • Onze experts geven tips: een concreet stappenplan om nek- en rugpijn te helpen voorkomen of verminderen.
  • Pauze? Tijd om te stretchen! Onze oefeningen nemen nauwelijks twee minuten in beslag.

Steeds meer klachten

Spier- en gewrichtsklachten zoals lagerugpijn, nekpijn, schouderpijn, carpale tunnelsyndroom, tenniselleboog, pijn in de hand of pols zitten de laatste jaren in de lift. In 2018 gaf een kwart van de Belgen ouder dan 14 jaar aan het afgelopen jaar last te hebben gehad van lagerugpijn, waarmee het de meest gerapporteerde chronische aandoening was in ons land. Ook nekpijn stond met zo’n 15 % in de top 10 van chronische aandoeningen.

Als zulke klachten grotendeels door het werk of de werkomgeving worden uitgelokt of verergeren, spreken we van werkgerelateerde spier- en gewrichtsklachten. De term repetitive strain injury (RSI) wordt soms ook gebruikt, maar is eigenlijk misplaats, aangezien herhaling niet altijd de oorzaak is van dergelijke klachten. 

Grote impact op levenskwaliteit

Deze klachten zijn inmiddels de belangrijkste werkgerelateerde aandoening in Europa. In 2015 gaf 62 % van de werkende populatie in ons land aan last te hebben van spier- en gewrichtsklachten. Zulke klachten kwamen meer voor bij vrouwen en namen toe met de leeftijd. Voor kantoorwerkers beschikken we in België helaas niet over specifieke cijfers.

Zulke problemen hebben niet alleen een enorme impact op de levenskwaliteit, maar zorgen ook voor (langdurige) afwezigheid op het werk en kosten bedrijven én de maatschappij dus veel geld.

Tips van onze experts: stappenplan

Zowel fysieke factoren als persoonlijke en psychosociale factoren spelen een rol bij het ontstaan van spier- en gewrichtsklachten. Aangezien er zelden één oorzaak is, is het onrealistisch om te denken dat het volstaat om enkel de werkhouding aan te pakken of ergonomisch kantoormateriaal te kopen.

  1. Zorg voor een neutrale houding op je werkplek. Stel achtereenvolgens je stoel, tafel, scherm en randapparatuur zoals muis en toetsenbord in.
  2. Verander tijdens je werkdag regelmatig van houding en neem voldoende pauzes. Doe eventueel wat (stretch)oefeningen.
  3. Beweeg voldoende, zowel op het werk als in je vrije tijd. Beweging verbetert je bloedcirculatie en mobiliteit, en kan pijn en ongemak voorkomen. 
  4. Vergeet je ruimere werkcontext niet en grijp indien nodig in. Pak niet alleen fysieke factoren, maar ook psychosociale en organisatorische factoren aan die een rol spelen bij het ontstaan van je klachten.
  5. Beperk stress tot een minimum, zowel op het werk als in je privéleven.
  6. Als deze maatregelen geen verlichting bieden, kun je de aankoop van ergonomisch materiaal zoals een stoel of zit-sta-bureau overwegen.

Pauze? Twee minuten stretchen!

Zelfs met een neutrale werkhouding neem je het best regelmatig een pauze. Stimuleer je bloedsomloop en de beweeglijkheid van je spieren en gewrichten met wat eenvoudige stretchoefeningen. Dat kan ongemak en pijn helpen voorkomen.

Wij geven alvast enkele voorbeelden die elk amper een tiental seconden duren.

Hoewel het aannemelijk lijkt dat een neutrale werkhouding leidt tot minder belasting en dus minder pijn, is er geen overtuigend bewijs voor. Of een bepaalde aanpak voor jou gaat werken of niet, is onmogelijk te voorspellen. Een kant-en-klare aanpak die voor iedereen verlichting biedt, bestaat niet.

Het is prima om een neutrale zithouding na te streven, zolang dit met eenvoudige en goedkope aanpassingen kan. Wij vertellen je hoe je gemakkelijk in zes stappen je stoel correct instelt om je lichaam zo min mogelijk te belasten.

Je bestaande bureau of tafel op de juiste hoogte instellen, kan nooit kwaad. Daarom hoef je echter nog niet meteen te investeren in een zit-sta-bureau. Probeer vooral voldoende van houding te veranderen en regelmatig op te staan.

Zorg dat je niet te dicht bij je scherm zit en vermijd reflecties. Zet je scherm scherm het liefst zo ver mogelijk en verhoog vervolgens de lettergrootte. De hoogte kun je eenvoudig aanpassen met een stapel boeken.

Dat ergonomische muizen of toetsenborden helpen om klachten te verminderen of voorkomen, daar is geen overtuigd bewijs voor. Enkel om nek- of schouderpijn te voorkomen, kun je een ergonomische muis in combinatie met een polssteun overwegen.