Persbericht

Test Aankoop vraagt aandacht voor strijd tegen phishing op dag van de rechten van de consument

15 maart 2022

In de dagen rond World Consumer Rights Day wordt elk jaar bewustwording gecreëerd rond een consumententhema. Dit jaar staat ‘Fair Digital Finance’ centraal en dat is voor Test Aankoop de aanleiding om meer aandacht te vragen rond de gevaren van phishing. De consumentenorganisatie vindt dat de financiële sector slachtoffers van internetfraude te vaak in de kou laat staan. Daarnaast is er geen transparantie over het precieze aantal gevallen van phishing, noch over de dossiers die de banken met hun klanten regelen wanneer er sprake is van online fraude. Test Aankoop wil dat de federale regering aan de financiële instellingen de verplichting oplegt om data te publiceren over het aantal phishinggevallen en de grootte van de schade. Alleen op deze manier kan de bescherming voor de consument verbeteren.

15 maart betekende het startschot voor een wereldwijde campagne rond eerlijke digitale financiële diensten. Langs Belgische zijde focust Test Aankoop op de gevaren van phishing omdat het zelf via zijn klachtenlijn ondervindt dat het aantal slachtoffers dat ten prooi valt aan digitale, financiële fraude blijft stijgen en de phisher steeds ingenieuzer wordt. Consumenten slagen er te vaak niet in, ondanks online zeer voorzichtig te handelen, om phishing te vermijden. Financiële instellingen staan ook te vaak voor voldongen feiten ondanks extra digitale veiligheidsinvesteringen. 

Phishing is nummer 1 digitale bedreiging

Volgens een enquête die Test Aankoop in juni 2021 uitvoerde bij 1303 Belgische consumenten, verklaarde 80% van de ondervraagden dat zij sinds begin 2021 in aanraking zijn geweest met phishing. Niet toevallig: door de coronacrisis is het online shoppen enorm toegenomen, wat webwinkels een ideale speelplaats maakte voor cybercriminelen.

Naast onze bevraging hebben wij een voorlichtingscampagne gevoerd in 2021 en een aantal oplossingen voorgesteld om pogingen van phishing tegen te gaan. Sommige van deze oplossingen zijn door politici overgenomen, zoals het wetsvoorstel om banken te verplichten IBAN-nummers systematisch bij elke overschrijving te controleren. In 2022 vraagt Test Aankoop naar aanleiding van World Consumer Rights Day meer aandacht voor een betere bescherming tegen phishing en kondigt het nieuwe inspanningen aan.

Phishing indijken met transparantie

Voor Test Aankoop is het onaanvaardbaar dat banken vaak enkel en alleen de individuele verantwoordelijkheid van de consument inroepen. De consument die anno 2022 wil bankieren, moet mee in de digitalisering en heeft geen keuze. Betalingen via het internet hebben natuurlijk een keerzijde: phishing. Slachtoffers van deze online fraude laten snel de hoop varen als hun bank weigert de verloren fondsen te compenseren. Bovendien is het zo dat financiële instellingen zelf bepalen wie recht heeft op compensatie. Willekeur, zeg maar en het gegeven dat de bank in dergelijke dossiers zowel rechter als partij is.

Nieuwe stappen voor betere bescherming

Test Aankoop zal in de nabije toekomst nieuw onderzoek publiceren dat de gevaren van phishing aantoont. Het onderzoek gaat dieper in op de (te) korte keten van handelingen waarmee phishers toegang krijgen tot rekeningen van slachtoffers. Test Aankoop zal ook een aantal nieuwe rechtszaken opstarten voor slachtoffers van phishing om op die manier rechtspraak te creëren die dienstig kan zijn in het kader van consumentenbescherming.

Transparantie moet omhoog

Test Aankoop wil aan de hand van deze cijfers aantonen dat het aantal phishinggevallen veel te hoog ligt. Dit aantal bestaat ook uit slachtoffers die recht hebben op compensatie omdat zij niet nalatig zijn geweest. Het aantal gedupeerden dat in de kou blijft staan, is in de praktijk dan ook hoger dan wat uit de cijfers van Febelfin kan worden afgeleid. Als duidelijk wordt hoeveel slachtoffers van phishing worden wandelen gestuurd aan de hand van wettelijk te publiceren cijfers, dan dient de wettelijke bescherming voor deze mensen verbeterd te worden door middel van een duidelijk wettelijk kader. Betere bescherming begint dus bij de verplichting om het jaarlijkse aantal gevallen van phishing te publiceren per financiële instelling, een verplichting die in Frankrijk al bestaat. Daar controleert een onafhankelijk observatorium de veiligheid van consumentenbetalingen, ook in België zou de Nationale Bank deze rol kunnen overnemen.

Phishing gedeelde bezorgdheid in Europa en de wereld

Test Aankoop deelt haar bezorgdheid en focus op phishing met de andere Euroconsumers organisaties in Spanje (OCU), Portugal (Deco Proteste) en Italië (Altroconsumo). Samen nemen ze deze week deel aan de Fair Digital Finance Week georganiseerd door Consumers International. Digitale financiële diensten bieden enorme mogelijkheden voor consumenten om hun financiën beter te beheren, op voorwaarde dat het veilig is. Zonder veiligheid is er geen consumentenvertrouwen, en zonder consumentenvertrouwen zal het volle potentieel nooit kunnen worden bereikt. Innovatie en consumentenrechten gaan hand in hand.