Nieuws

Grondwettelijk Hof legt bom onder terugdraaiende teller: wat betekent de uitspraak voor jou?

14 januari 2021
zonnepanelen

Het is eindelijk zover: er komt een einde aan de aanhoudende onduidelijkheid over de terugdraaiende teller in Vlaanderen. Tot daar het goede nieuws. Het Grondwettelijk Hof boog zich over de zaak en vernietigt het mechanisme maar niet met terugwerkende kracht. Dit betekent dat het voordeel tot vandaag behouden blijft maar vanaf morgen verdwijnt. Wij vragen dat de Vlaamse regering met compensatie over de brug komt voor de getroffen prosumenten.

Om het geheugen even op te frissen: wie vóór eind 2020 zonnepanelen plaatste, kon volgens het Vlaamse energiedecreet gedurende 15 jaar van de terugdraaiende teller genieten. De stroom die je op het net injecteert omdat je hem niet zelf onmiddellijk verbruikt, compenseert wat je van het net haalt op momenten dat de zon weinig of niet schijnt. Op die manier kunnen zonnepaneeleigenaars het net gebruiken als een soort batterij en hebben ze in het beste geval over een periode van een jaar geen verbruik op de elektriciteitsfactuur. Ze betalen wel een forfaitaire vergoeding voor het gebruik van het distributienet: het prosumententarief. Forfaitair omdat een analoge meter enkel voor- of achteruit kan draaien en dus niet geweten is in welke mate het net effectief is gebruikt.

Overgangsregeling

Met de invoering van de digitale meter die sinds juni 2019 in Vlaanderen wordt uitgerold, werd het wél mogelijk om nettarieven aan te rekenen op basis van de werkelijke stroomafname. De digitale meter registreert namelijk afzonderlijk de afname en de injectie. Dat is rechtvaardiger omdat men dan nettarieven betaalt zoals een consument zonder zonnepanelen. Maar het is lang niet voor iedereen even interessant. Je hebt er dan immers alle baat bij om je verbruik optimaal af te stemmen op je productie om de kosten te drukken. Maar dat is niet voor iedereen mogelijk: wie bijvoorbeeld een hoog winterverbruik heeft door een warmtepomp is duurder af in het nieuwe systeem.

De vorige Vlaamse regering besliste daarom tot een overgangsregeling: wie vóór eind 2020 zonnepanelen plaatste, zou nog maximaal 15 jaar de terugdraaiende teller kunnen genieten in combinatie met het prosumententarief. Alleen was dit o.a. buiten de VREG gerekend, de Vlaamse energieregulator, die de regeling aanvocht voor het Grondwettelijk Hof wegens discriminerend en in strijd met zijn onafhankelijkheid. Ook de federale energieregulator CREG en FEBEG, de federatie van de Belgische elektriciteits- en gasbedrijven, tekenden beroep aan.

Enorme opdoffer

Het Grondwettelijk Hof spreekt zich daar vandaag over uit en vernietigt de regeling van de terugdraaiende teller. Weliswaar zonder terugwerkende kracht. Je zal dus geen factuur in de bus krijgen voor het voordeel dat je tot vandaag genoot. Maar wie al een digitale meter heeft komt vanaf morgen in het nieuwe systeem terecht waarbij de elektriciteitsfactuur gebaseerd zal zijn op de werkelijke afname van het net. Enige troost: je betaalt niet langer het prosumententarief.

Het was al langer duidelijk dat de overgangsregeling op de helling stond en het voortbestaan van de terugdraaiende teller niet gegarandeerd was. De aanhoudende onduidelijkheid voor de prosument en de voortdurend wijzigende spelregels waren nefast voor de investeringszekerheid van prosumenten. Dat er nu eindelijk duidelijkheid is, is dan ook positief. Maar tegelijk is dit een enorme opdoffer voor meer dan 500 000 PV-eigenaars die rekenden op de terugdraaiende teller. Dat geldt des te meer voor de ruim 90 000 die in 2020 zonnepanelen lieten plaatsen: zij lopen nu niet alleen de terugdraaiende teller mis maar ook de investeringspremie voor zonnepaneleninstallaties die in 2021 worden geplaatst.

Test Aankoop vraagt oplossing aan Vlaamse regering

Bovendien was deze nefaste situatie te vermijden indien de Vlaamse regering er niet voor had gekozen om de digitale meter verplicht uit te rollen. Had men de consument de vrije keuze gelaten, waar Test Aankoop steeds voor heeft gepleit, dan had eenieder die de terugdraaiende teller wenste te behouden de vervanging van zijn analoge meter kunnen weigeren. Het was vervolgens aan de overheid geweest om een kader uit te werken om de digitale meter voor de prosument aantrekkelijk te maken en hem zo van het voordeel ervan te overtuigen. Het staat in de sterren geschreven dat, nu het mechanisme wordt geschrapt, prosumenten wiens analoge meter binnenkort vervangen moet worden door een digitaal exemplaar, daar niet bepaald enthousiast over zullen zijn.

Wij roepen de Vlaamse regering dan ook met aandrang op om snel met een oplossing over de brug te komen die bestaande prosumenten vergoedt voor de fikse knauw die het einde van de terugdraaiende teller geeft aan het financiële rendement van hun investering. Dat kan bijvoorbeeld door de investeringspremie die voor installaties vanaf 2021 geldt ook uit te breiden tot bestaande installaties. Het is aan de Vlaamse regering om het vertrouwen van de consument in zonnepanelen, een noodzakelijk puzzelstuk in de energietransitie, te herstellen.