Dossier

Wat te doen bij een koortslip (herpes)?

03 november 2022

Een koortslip wordt niet veroorzaakt door koorts, maar door het herpesvirus. Op zich zijn de blaasjes vrij onschuldig, maar wel vervelend. Ondanks mooie beloftes doe je een koortsblaas niet sneller genezen met speciale middeltjes.

Wat is een koortsblaas?

Tintelingen, jeuk, een brandend gevoel, pijn, ... Wie wel eens last heeft van een koortslip, herkent de waarschuwingssignalen en weet dat er binnen de 24 uur een vervelende koortsblaas zal opduiken.

Hoe krijg je een koortsblaas snel(ler) weg?

Producten zoals Compeed en Zovirax willen je doen geloven dat als je op dat moment ingrijpt, je het tij nog kunt keren, maar daar is weinig van aan. Wat kun je dan wel doen? Afwachten, en voorkomen dat je iemand anders besmet.

Herpesvirus veroorzaakt koortsblaasjes

Twee op de drie mensen (66 %) zijn drager van het herpesvirus. De meesten raken al als kind besmet. Eens besmet, verschuilt het virus (voluit herpes simplex virus type 1, of kortweg HSV-1) zich levenslang in onze zenuwknopen, waar het maanden of jaren kan sluimeren.

In de meeste gevallen merk je helemaal niets van die eerste besmetting, tot er een tijd later een koortsblaas opduikt. Een enkeling heeft wel symptomen: koorts, keelpijn, opgezwollen tandvlees, zweertjes in de mond en slechte adem. Dit noemt men herpetische gingivostomatitis, en duurt gewoonlijk één à twee weken.

De meeste besmette mensen krijgen echter nooit symptomen. Ook zij kunnen echter anderen aansteken. Naar schatting 25 tot 50 % van de dragers heeft last van terugkerende koortsblazen. Slechts een minderheid heeft frequente uitbraken.

Stress en vermoeidheid kunnen koortslip uitlokken

Hoe vaak het virus de kop opsteekt, hangt af van persoon tot persoon. De ene heeft er nooit last van, de andere een paar keer per jaar, en de echte pechvogels voortdurend. 

Triggers zoals zonlicht, koorts, stress, menstruatie, het gebruik van corticosteroïden, letsel of verminderde weerstand kunnen een opstoot uitlokken.

Niet alleen op de mond

Hoewel er in de volksmond vaak wordt gesproken over een koortslip (zie ook de benaming herpes labialis), kunnen koortsblazen evenzeer voorkomen in het gezicht, op de handen, de vingers en de billen, en - na besmetting via orale seks - rond de genitaliën (niet te verwarren met herpes genitalis of type 2, de seksueel overdraagbare variant).

Wél keren de koortsblazen altijd terug op dezelfde plek: daar waar de oorspronkelijke besmetting plaatsvond.

Gevaarlijk voor de ogen

Let op, in de buurt van de ogen is herpes wél gevaarlijk. Het virus kan een pijnlijke oogontsteking veroorzaken en je oog beschadigen. In dat geval moet je zo snel mogelijk naar een arts.

Raak je koortslip dus niet aan en wrijf zeker niet in je ogen nadien, je kunt het herpesvirus immers via je handen overdragen.

 

In dit artikel

Bij personen met een gezond immuniteitssysteem verdwijnt de infectie na één à twee weken spontaan, zonder littekens of andere blijvende gevolgen. Doorgaans is er geen behandeling nodig.

Een koortsblaas is erg herkenbaar: rood en goed afgelijnd met kleine blaasjes. Een dokter heeft doorgaans geen extra onderzoeken nodig. In geval van twijfel kan hij of zij wel een viruskweek doen, om andere huidaandoeningen uit te sluiten.

Omdat koortsblazen doorgaans mild en van korte duur zijn, moeten ze bij gezonde personen niet per se worden behandeld. Voor personen met een verminderde weerstand of bij vaak terugkerende infecties kan een arts antivirale medicatie voorschrijven. 

Een koortslip is het meest besmettelijk tijdens de actieve fase, wanneer de blaasjes "nat" staan. Dit is zo'n 24 à 48 uur na de eerste tekenen. Vermijd lichamelijke affectie met anderen en deel geen glas, bestek, lippenstift of handdoek, vooral niet met kleine kinderen. Voor hen is herpes gevaarlijk.

Hoewel herpes simplex type 1 via orale seks kan worden overgedragen op de genitaliën, is het geen seksueel overdraagbare ziekte. Genitale herpes, type 2, is dat wél. Het verschil kan enkel worden vastgesteld met een viruskweek.