Dossier

Zona virus (gordelroos)

30 juni 2022
zona

Zona of gordelroos wordt uitgelokt door hetzelfde virus dat windpokken veroorzaakt. Een besmetting leidt eerst tot windpokken, waarna het virus jaren later opnieuw kan opflakkeren als zona. Heb je zona, blijf dan uit de buurt van personen die nooit windpokken hebben doorgemaakt.

Aandoening

Dat je zou doodgaan als de uitslag een volledige cirkel vormt rond je lijf, is pure quatsch. Toch is zona niet altijd onschuldig. Hoewel de ziekte in de meeste gevallen ongevaarlijk is en na een paar weken spontaan verdwijnt, heeft een minderheid langere tijd last van ernstige complicaties.

 

Virus vaak decennia inactief

 

Zona of gordelroos (herpes zoster) is een tweedelijnsziekte die wordt uitgelokt door het varicella-zostervirus, dat behoort tot de familie van de herpesvirussen. Bij een eerste aanval veroorzaakt het de windpokken (ook wel waterpokken genoemd). Negen op de tien Belgen hebben de ziekte als kind doorgemaakt. 

 

Na genezing blijft het virus (vaak decennialang) sluimeren in zenuwknopen zonder enig probleem te veroorzaken. 25 à 30 % van de mensen die ooit windpokken hebben gehad, krijgt echter later in het leven een zona-uitbraak.

 

Waarom het virus bij sommige mensen opnieuw de kop opsteekt, is nog niet helemaal duidelijk. We weten wel dat dat gebeurt wanneer onze weerstand verlaagd is, zij het door ouderdom, stress, ziekte of medische behandelingen die de immuniteit aantasten zoals chemo.

Besmettelijk, maar niet voor iedereen

Wie nooit windpokken heeft doorgemaakt, kan via een persoon met zona besmet raken en alsnog een eerste keer windpokken krijgen. En hoewel dat bij kleine kinderen meestal onschuldig is, lopen volwassenen een veel groter risico om in het ziekenhuis te belanden. In zeldzame gevallen kun je er zelfs aan overlijden.

Wie ooit al windpokken heeft gehad, heeft niets te vrezen, maar alle anderen komen liever niet in de buurt van personen met windpokken of zona. Vooral zwangere vrouwen, pasgeboren baby’s en personen met een verzwakt immuunsysteem zijn kwetsbaar.

Het is het vocht binnenin de blaasjes dat besmettelijk is. Hou dus afstand en was de handen telkens je de blaasjes hebt aangeraakt. Zodra de blaasjes uitgedroogd zijn, na ongeveer een week, zijn ze niet langer besmettelijk.

 

Zona uit zich in een pijnlijke rode huiduitslag aan één kant van het lichaam, meestal op de buik, borst of rug, maar soms ook op de nek of in het gezicht. De getroffen zone doet ook pijn.

Wie zona krijgt in de buurt van de ogen, neus of oren, gaat maar beter zo snel mogelijk langs de huisarts. Die kan aan de hand van je symptomen vrij gemakkelijk een diagnose stellen.

Verzorging van de huid en pijnbehandeling staan centraal, maar bij risicopersonen of ernstige gevallen kan medicatie nodig zijn. Gebruik zeker geen ibuprofen tegen de pijn, dat kan huidcomplicaties veroorzaken. Gewone paracetamol is prima.

In de meeste gevallen blijft zona gelukkig beperkt tot een ongemak, dat na drie tot vier weken spontaan verdwijnt. Bij mensen met een gezonde weerstand zullen de blaasjes snel openbreken, uitdrogen en genezen. Pechvogels, vooral ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem, kunnen last hebben van complicaties zoals postherpetische neuralgie, lang nadat de uitslag is verdwenen.

Hou je natuurlijke weerstand op peil met evenwichtige voeding, veel lichaamsbeweging en zo min mogelijk stress. Kwetsbare personen met een verzwakt immuunsysteem kunnen eventueel ook gevaccineerd worden, maar deze vaccins worden in België niet terugbetaald.