Dossier

Sociale angst: hoe kan ik er beter mee leven?

23 september 2022
sociale angst

Mensen met deze stoornis ervaren buitensporige angst om iets "verkeerd" te doen in de ogen van andere mensen. Dat leidt tot vermijdingsgedrag, wat het probleem alleen maar groter maakt. Hoe vaak komt het voor? Biedt therapie of medicatie een oplossing?

Meer dan gewoon verlegen

Vermijd je gesprekken uit angst om af te gaan? Vermijd je activiteiten waarin je in het middelpunt van de aandacht staat? Ben je er als de dood voor om in een genante situatie terecht te komen of een domme indruk te maken?

Bijna iedereen is weleens verlegen, maar als angst om iets "verkeerd" te doen in de ogen van anderen zeer hoog oplaait en je leven overheerst, heb je misschien een sociale angststoornis. Enkele vragen en antwoorden over dit probleem. 

 

Wat zijn de symptomen van een sociale angststoornis?

Wat zijn de gevolgen van deze stoornis?

Wat is het verschil met gewoon verlegen zijn?

Heb ik een sociale angststoornis? 

Hoe vaak komt een sociale angststoornis voor?

Wat is de oorzaak van deze stoornis? 

Welke therapie bij sociale angst? 

Biedt medicatie een oplossing?

 

 

Wat zijn de symptomen van een sociale angststoornis?

Iemand met een sociale angststoornis ervaart intense en buitensporige angst om iets "verkeerd" te doen in de ogen van andere mensen in sociale situaties. Dat leidt ertoe dat hij of zij die situaties vermijdt of met heel veel moeite doorstaat. Sommige mensen hebben het in bijna élke sociale situatie lastig. Maar het is ook mogelijk dat de angst beperkt blijft tot één specifieke aangelegenheid, bijvoorbeeld het woord nemen in een groep of spreken met je leidinggevende.

 

Wat zijn de gevolgen van deze stoornis?

Mensen met een sociale angststoornis schamen zich dikwijls over hun symptomen. De angst die ze ervaren heeft een negatieve impact op hun werk, schoolprestaties en/of andere domeinen in hun leven. Ze hebben het vaak moeilijk om relaties te onderhouden en vrienden te maken, en dan loert eenzaamheid om de hoek. Een sociale angststoornis verhoogt bovendien het risico op andere stoornissen of problemen, zoals een depressie of problematisch alcoholgebruik

  

Wat is het verschil met gewoon verlegen zijn?

Verlegen mensen ervaren een gevoel van ongemak in de buurt van mensen, wat helemaal niet abnormaal is. Verlegenheid is een veelvoorkomende karaktereigenschap. Naar schatting één op de twee mensen noemt zichzelf verlegen. Verlegen mensen functioneren over het algemeen nog goed.

Verlegenheid kan weliswaar ontsporen tot een sociale angststoornis. En dan is er sprake van buitensporige, hevige angst. Zo hevig dat mensen niet meer goed functioneren. Bij sommige mensen gaat de angst zelfs gepaard met hartkloppingen of hyperventilatie.

Ben jij verlegen en ervaar je dit als een probleem? Wacht niet tot angst in sociale situaties escaleert tot een stoornis. Hier zijn 9 tips om verlegenheid in een vroeg stadium aan te pakken

 

Heb ik een sociale angststoornis?

Om van een stoornis te kunnen spreken moeten de klachten volgens de DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) al minstens zes maanden aanwezig zijn. 

Trek niet te snel de conclusie dat jij of een naaste een sociale angststoornis hebben. Laat de diagnosestelling over aan een arts of klinisch psycholoog. Er zijn namelijk een aantal andere problemen en aandoeningen die gelijkaardige symptomen kunnen uitlokken. Hier vertellen we je daar meer over.

Er zijn geen laboratoriumtests waarmee je deze stoornis kunt vaststellen. De diagnose wordt vooral gesteld op basis je symptomen en voorgeschiedenis.

 

Hoe vaak komt een sociale angststoornis voor?

Schattingen variëren. Naargelang de bron krijgt 2 % tot 13 % van de mensen er op een bepaald ogenblik in zijn leven mee te kampen. In de Verenigde Staten lijkt het om de één of andere reden vaker voor te komen dan in België. 

 

Wat is de oorzaak van deze stoornis?

De oorzaak is nog niet duidelijk. Waarschijnlijk zitten er meestal meerdere oorzaken in het spel.

Familieonderzoek suggereert een erfelijke gevoeligheid.

Ervaringen uit het verleden, zoals gepest worden of iets heel genant meemaken, spelen waarschijnlijk ook een rol. De opvoeding die je als kind krijgt eveneens. Een overbeschermende omgeving lijkt bijvoorbeeld een risicofactor. 

 

Welke therapie bij sociale angst? 

Qua psychologische interventies zijn de bewijzen het sterkst voor "cognitieve gedragstherapie". De focus van deze therapie ligt op het aanleren van nieuw gedrag en nieuwe denkwijzen. Wat houdt dat precies in? 

 

Biedt medicatie een oplossing?

In ernstige gevallen schrijft een arts soms antidepressiva voor. Die werken niet enkel tegen depressie, maar ook tegen angst. Verwacht er echter geen wonderen van. In een grote overzichtsstudie knapte ongeveer de helft van de volwassen patiënten met een sociale angststoornis er een beetje van op. Er zijn ook nevenwerkingen mogelijk.