Dossier

Toxoplasmose, gevaarlijk tijdens de zwangerschap

08 juli 2022

Toxoplasmose wordt veroorzaakt door een parasiet. Je kunt besmet raken door het eten van rauw vlees of ongewassen groenten, of door contact met zand, (tuin)aarde of de kattenbak. Zwangere vrouwen passen maar beter goed op: een eerste besmetting is gevaarlijk voor de baby.

Wat is toxoplasmose?

In de volksmond wordt toxoplasmose weleens de kattenziekte genoemd. Onterecht, want de term "kattenziekte" wordt ook gebruikt voor het parvovirus bij katten. De benaming verwijst echter naar het feit dat de parasiet Toxoplasma gondii, die toxoplasmose veroorzaakt, vooral katten gebruikt als gastheer.

Levenslange immuniteit

Toxoplasmose is de meest voorkomende infectie met een parasiet bij de mens. Je kunt met de parasiet in contact komen via besmet rauw vlees of groenten, water, aarde of de uitwerpselen van katten. Hoe vaak dat gebeurt, hangt af van factoren zoals de landbouwmethoden in de regio waar je woont, hoeveel katten je in huis hebt en hoe goed je je voedsel wast. 

Eens besmet, ben je je hele leven immuun. Voor gezonde mensen is toxoplasmose bovendien veelal onschuldig. Een eerste besmetting tijdens de zwangerschap kan daarentegen gevaarlijk zijn voor je ongeboren kind. Toxoplasmose wordt dan ook vooral getest bij zwangere vrouwen en bij vrouwen met een kinderwens.

Kinderwens? Plan al vóór je eraan begint

Van moeder op kind

In België heeft ongeveer de helft van de zwangere vrouwen al toxoplasmose gehad vóór ze zwanger werd. Zij hebben antistoffen en zijn dus levenslang immuun. De andere helft kan de ziekte nog oplopen tijdens de zwangerschap en doorgeven aan de baby. Deze groep moet zich tijdens de zwangerschap aan de nodige voorzorgsmaatregelen houden.

Omdat de risico's voor de foetus ernstig kunnen zijn, zal je arts actief screenen naar antistoffen in je bloed zodra je zwanger bent. Wil je helemaal zeker zijn, dan kun je zo'n bloedonderzoek al aanvragen zodra je zwanger probeert te raken. 

Risico's voor de baby

Wanneer een zwangere vrouw besmet raakt, kan zij toxoplasmose overdragen op het ongeboren kind. Dat noemen we congenitale toxoplasmose.

In het begin van de zwangerschap is de kans op overdracht kleiner (10 % in het eerste trimester), maar het risico op complicaties groter. Op het einde van de zwangerschap is de kans op overdracht daarentegen groter (bv. 72 % op 36 weken), maar het risico op complicaties veel kleiner.

Congenitale of aangeboren toxoplasmose kan ernstige complicaties veroorzaken bij de baby, zoals neurologische afwijkingen, verminderde groei, oogproblemen en blindheid, gedragsproblemen, mentale achterstand, ... In het begin van de zwangerschap is er ook een verhoogde kans op een miskraam.

Let op, besmetting tijdens de zwangerschap betekent dus niet automatisch dat de baby ook geïnfecteerd is. Een arts kan de ernst van de infectie beoordelen aan de hand van een labo-onderzoek. 

 

Een besmetting met toxoplasmose blijft bij gezonde personen doorgaans onopgemerkt en is enkel gevaarlijk voor zwangere vrouwen en mensen met een verminderd afweersysteem. Vaak zijn er geen symptomen.

Omwille van de ernstige risico's voor de ongeboren baby wordt er aan het begin van de zwangerschap gescreend op toxoplasmose. Ben je niet immuun, dan moet je speciale voorzorgsmaatregelen nemen tijdens je zwangesrchap.

Toxoplasmose geneest meestal spontaan. Zwangere vrouwen krijgen echter speciale medicatie om het risico voor het ongeboren kind te verminderen, en worden extra opgevolgd tot na de bevalling.

Met een goede voedsel- en handhygiëne kun je het risico op toxoplasmose verminderen, al bestaat er geen waterdichte garantie. Enkele tips.