Persbericht

Koopkracht gedaald in 2021

15 maart 2022

Uit de grote jaarlijkse enquête van Test Aankoop naar de koopkracht en het spaarpotentieel van de consument, blijkt dat de financiële situatie van de Belgische gezinnen er in 2021 op achteruit is gegaan. De coronapandemie en een torenhoge inflatie, vooral aangedreven door zorgwekkend hoge energietarieven, zorgden ervoor dat meer mensen het financieel moeilijk hadden vorig jaar, dan in 2020.  De consumentenorganisatie herhaalt haar verzoek aan de overheid om dringende maatregelen te nemen om huishoudens te helpen hun energierekeningen te betalen.

Koopkracht gedaald in 2021

Sinds Test Aankoop startte met de consumptiebarometer, een representatieve steekproef bij zo’n 4000 landgenoten, in 2018, steeg deze elk jaar opnieuw: van 50,8 punten in 2018 tot 56,1 voor het jaar 2020. Dit jaar is er voor het eerst sprake van een daling, tot 53,7 punten om precies te zijn. Uit de bevraging die afgelopen maand december werd afgenomen, blijkt dat huishoudens het vorig jaar moeilijker vonden om voor hun producten en diensten te betalen dan in 2020.

Om deze daling te verklaren, zijn vier hoofdredenen aan te wijzen. De eerste is de coronapandemie die vorig jaar nog steeds woog op een deel van de bevolking die het ‘normale werk’ niet kon hervatten. Volgens de enquête van Test Aankoop heeft immers 8% van de huishoudens vorig jaar een aanzienlijk inkomensverlies geleden als gevolg van de pandemie, terwijl 16% meer ‘licht’ getroffen werd (inkomensverlies van minder dan 25%). De tweede oorzaak is weinig verrassend de enorme stijging van de energieprijzen die reeds vorige zomer begon en in het najaar verder opliep. Daarnaast was er een prijsstijging vast te stellen bij een hele reeks producten en diensten, die in combinatie met de sterk gestegen energieprijzen het inflatiecijfer verder opgedreven hebben: van +0,26% in januari tot +5,71% in december 2021. Ten slotte waren we met z’n allen weer een stuk mobieler dan in 2020 het geval was, toen aankopen en uitgaven niet mogelijk waren als gevolg van beperkingen en restricties. De uitgaven die met deze hernieuwe mobiliteit gepaard gingen, hebben ervoor gezorgd dat meer huishoudens moeilijkheden ondervonden om hun uitgaven te dekken.

Meer huishoudens in ernstige moeilijkheden

Het percentage huishoudens met ernstige financiële problemen is in 2021 gestegen van 3,3 % tot 4,7 % procent, een toename van 50%. Concreet betekent dit dat bijna 1 op de 20 huishoudens in België zware moeilijkheden heeft om rond te komen. Tegelijk is het aandeel gezinnen zonder financiële problemen gedaald van 50% tot 46%. Vooral alleenstaande ouders en zeer grote gezinnen hebben het moeilijk gehad om in hun uitgaven te voorzien. Ook jongeren die alleen wonen delen in de klappen: tussen 2020 en 2021 is de index voor alleenwonende jongeren met 5 punten gedaald. Opvallend: de Belgen hebben vorig jaar ook minder geld opzij kunnen zetten. Het vermogen om te sparen en te beleggen is licht gedaald, waarbij het aandeel van degenen die dat tamelijk moeilijk of zeer moeilijk vonden, is gestegen van 55% tot 58%. De koopkracht ligt het hoogst in Vlaams-Brabant, gevolgd door West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen. Luik, Namen en Henegouwen zijn onderaan het spectrum te vinden.

Energie en mobiliteit doen gezinsbudget pijn

Vooral binnen de categorieën mobiliteit (+7%), huisvesting (+2%) en voeding (+2%), liep het aantal gezinnen met betalingsproblemen binnen een jaar tijd op. Wanneer we kijken naar de uitgaven die de Belgen zowel moeilijk te betalen vinden als belangrijk zijn voor het welzijn van hun huishouden, komen de uitgaven in verband met de woning op de voorgrond, benadrukt Test Aankoop. Het aantal gezinnen dat vorig jaar in de problemen kwam om vorig jaar gas, water en elektriciteit te bekostigen, steeg met 8%. Voor stookolie is dit 4% meer. Om de rekeningen te kunnen betalen, zien we dat gezinnen ‘niet dringende uitgaven’ zoals vakanties, restaurantbezoeken of de tandarts of een nieuwe bril opofferen, zegt Test Aankoop.   "De resultaten van onze enquête voor het jaar 2021 zijn des te zorgwekkender omdat de situatie vooral pas in het najaar aanzienlijk is verslechterd. De energieprijzen zijn blijven stijgen en die stijging wakkert de inflatie in de andere sectoren verder aan. Wij herinneren de regering aan ons verzoek om enerzijds dringende maatregelen te nemen om de koopkracht van de gezinnen te beschermen, denken we maar aan de verlaging van btw of de uitbreiding van het sociaal tarief, en anderzijds structurele maatregelen zoals het ontvetten van de elektriciteitsfactuur, op de agenda te zetten. Dit is uiterst noodzakelijk om onze gezinnen te helpen en beter te beschermen tegen de hoge energieprijzen, die op lange termijn waarschijnlijk zullen aanhouden", aldus Simon November, woordvoerder van Test Aankoop.

Pessimistisch voor 2022

Meer dan 43% van de respondenten verwacht dat hun financiële situatie in 2022 zal verslechteren (vergeleken met 30% een jaar eerder), 48% denkt dat deze zal stagneren en slechts 9% verwacht dat deze zal verbeteren. Vorig jaar was dit nog 14%, besluit Test Aankoop.  

Toegang pers

Om als journalist toegang te krijgen tot alle inhoud, vragen wij u ons een email te sturen.