Dossier

Scheiden: de diverse procedures

06 november 2019
scheiden procedures

De kans dat een koppel uit elkaar gaat, is jammer genoeg reëel. Hoe kun je als getrouwd koppel een punt zetten achter je relatie? En zijn er ook formaliteiten voor samenwonende koppels?

De mogelijke procedures

We overlopen kort de diverse procedures voor koppels die uit elkaar willen gaan. Enerzijds voor wie getrouwd is, anderzijds voor wie samenwoont (wettelijk of feitelijk).

Feitelijke scheiding

Partners die getrouwd zijn, gaan uit elkaar om elkaar de tijd te geven om na te denken over hun leven als koppel. 

Dat is geen echtscheiding. Het huwelijksvermogensstelsel blijft dan ook bestaan. Ook de gezinswoning blijft beschermd: een partner kan dus niet in zijn eentje beslissen om die te verkopen. 

Maar een feitelijke scheiding is soms een proefperiode en een opstap naar een echtscheiding.

 
Echtscheiding door onderlinge toestemming

Partners die getrouwd zijn, beslissen uit de echt te scheiden maar komen onderling overeen om alle problemen samen te regelen: de kinderen (verblijfsregeling, onderhoud), de verdeling van het gezinsvermogen (rekeningen, beleggingen, verzekeringen, de gezinswoning…) en het eventueel onderhoudsgeld dat een van hen zou ontvangen. 

Ze moeten hun aanvraag tot echtscheiding indienen bij de familierechtbank. Meer bepaald die welke bevoegd is voor de plaats waar ze het laatst samen hebben gewoond. Tenzij ze kiezen voor de rechtbank gevestigd in de huidige woonplaats van een van hen én ze daar allebei mee instemmen.

Ze zijn echter niet verplicht om voor de rechtbank te verschijnen. De procedure kan volledig schriftelijk gebeuren als ze over alles een akkoord hebben bereikt.

De rechter heeft wel de mogelijkheid om de partijen op te roepen om persoonlijk te verschijnen als dat nodig is, bv. omdat hij van oordeel is dat akkoorden werden gesloten die in strijd zijn met de belangen van minderjarige kinderen.

 
Echtscheiding op grond van een onherstelbare ontwrichting

De tweede vorm van echtscheiding die door de familierechtbank kan worden uitgesproken, is op grond van een onherstelbare ontwrichting. Partners die getrouwd zijn, kunnen dat in twee gevallen vragen:

  • Ofwel omdat ze al enige tijd feitelijk gescheiden leven: zes maanden als ze de aanvraag samen doen, één jaar als één van hen dat eenzijdig doet. De onherstelbaarheid van het huwelijk blijkt dan gewoon uit de tijdspanne dat de partners al gescheiden leven. Dat kunnen ze aantonen met bv. een getuigschrift van woonst van de gemeente. Ze kunnen in dat geval zonder meer op die echtscheidingsprocedure overstappen. Ze hoeven daarbij niet te bewijzen dat de andere partner een fout heeft begaan. 
  • Ofwel omdat ze een goede reden hebben om meteen voor die procedure te kiezen, zonder eerst een tijdje gescheiden te leven. Meer bepaald omdat ze kunnen aantonen dat de onderlinge verstandhouding dermate zoek is dat samenleven redelijkerwijze onmogelijk is geworden en ze samen hoe dan ook niet tot overeenkomsten over hun echtscheiding zullen kunnen komen. Het kan gaan om ongeoorloofd gedrag (partnergeweld, grove beledigingen ...), maar evengoed om onverenigbare karakters, een duidelijk gebrek aan interesse of totale onwil om het huwelijk te laten standhouden. De rechter gaat dat geval per geval na. 
 
Een einde maken aan de samenwoning

Partners die wettelijk samenwonen, kunnen met een schriftelijke verklaring op de burgerlijke stand van de gemeente officieel een einde maken aan de samenwoning. Het initiatief kan van beiden samen uitgaan of slechts van een van hen. 

Als er problemen zijn binnen het koppel, kunnen ze zowel vóór er een punt wordt gezet achter de wettelijke samenwoning als daarna (weliswaar binnen drie maanden) dringende en voorlopige maatregelen vragen aan de familierechtbank. 

Partners die alleen officieus, dus feitelijk samenwonen, kunnen zonder één wettelijke formaliteit een einde maken aan hun samenleving.

 
Op de volgende pagina gaan we nader in op de juridische gevolgen van al die formules. Er moet normaliter immers van alles worden geregeld. Bijvoorbeeld omdat jullie samen kinderen hebben. Maar ook over de gezinswoning en jullie andere gemeenschappelijke bezittingen.