Dossier

Placebo-effect

11 september 2013
placebo

11 september 2013

De witte jas van uw huisarts, een ziekenhuiskamer met een prachtig uitzicht, uw geloof dat een bepaald middel uw probleem zal oplossen … Het is lang niet alleen het therapeutische effect van een geneesmiddel of een ingreep dat het succes ervan bepaalt. Een heleboel andere factoren waar u zich niet altijd bewust van bent, sturen de (on)gunstige werking.

Wat is het placebo-effect?

Of een medische behandeling slaagt, hangt niet alleen af van het therapeutische effect van een geneesmiddel of een ingreep, maar ook van een heleboel andere factoren waar u zich als patiënt niet steeds bewust van bent. Die gunstige werking heet het placebo-effect. Het exacte mechanisme achter het placebo-effect is nog grotendeels onbekend, maar het ligt voor de hand dat een combinatie van factoren aan het werk is.

 

Factoren die het placebo-effect sturen

De aandoening zelf: het placebo-effect is groter als het probleem een psychologisch component (bv. stress) heeft, zoals bij maagklachten. Bij aandoeningen als bloedvergiftiging, waar dit psychologisch component er niet is, is er veelal helemaal geen placebo-effect mogelijk.
De verwachtingen van patiënt en arts: het uitgesproken vertrouwen van de dokter in een behandeling en het vertrouwen van de patiënt in de efficiëntie van de behandeling maken een placeborespons waarschijnlijker.
De relatie patiënt-arts: een empathische, zorgende, uitleggende en vertrouwen wekkende arts stimuleert de placeborespons. De communicatieve vaardigheden van een arts zijn met andere woorden erg belangrijk.
De omstandigheden: bepaalde omstandigheden zoals bijvoorbeeld een kamer met een mooi uitzicht zouden voor de genezing een betere omgeving creëren dan andere zoals een kamer met uitzicht op een muur.
Bepaalde kenmerken van het geneesmiddel: de kleur, de prijs, de naam van het product, de manier van toedienen.

 

Blijf kritisch

Het staat buiten kijf dat ernstige aandoeningen een serieuze medische aanpak vereisen. Het belang van geneesmiddelen tegen kanker of van antibiotica is een evidentie. Niettemin moeten we er ons van bewust zijn dat in sommige gevallen het placebo-effect deels of volledig verantwoordelijk is voor de verbetering van symptomen, vooral als het symptomen als pijn, angst en depressie betreft. Hetzelfde geldt voor sommige operaties en voor alternatieve geneeswijzen. Dit betekent niet dat we bepaalde aandoeningen onbehandeld moeten laten. Maar een kritische houding tegenover soms kostelijke (alternatieve) behandelingen is wel gewenst. We mogen het placebo-effect ervan niet onderschatten.


Afdrukken Versturen via e-mail