Nieuws

Hoe voorkom je dat chemische stoffen uit verpakkingen in je voeding terechtkomen? Enkele tips.

20 april 2023
chemische stoffen uit verpakkingen komen terecht in ons voedsel

Uit ons onderzoek is gebleken dat consumenten te weinig weten over de risico’s van verpakkingsmigratie. Volg dus ons advies om de afgifte van chemische stoffen uit voedselverpakkingen aan je voeding zo veel mogelijk te beperken.

Mogelijk gevaarlijke stoffen uit voedselverpakkingen en recipiënten kunnen migreren naar onze voeding. Ben jij je daar altijd van bewust? En doe je het nodige om dit te voorkomen? Om dat te achterhalen, voerden 11 Europese consumentenverenigingen in oktober 2022 een enquête uit bij een representatief staal van de bevolking, waaronder een duizendtal Belgen.

Gebrek aan informatie en duidelijke instructies

Volgens de enquête beschikt de consument over onvoldoende informatie om te weten met welke materialen voedingsmiddelen zonder risico in contact kunnen komen. Een meerderheid van de deelnemers zegt "weinig of niets" te weten over de samenstelling van voedselverpakkingen (50 %) en het risico op de migratie van chemische stoffen uit de verpakking naar onze voeding (64 %). De meesten zeggen dat ze (minstens af en toe) geen gebruiksaanwijzingen op de verpakking terugvinden en bepaalde symbolen niet aantreffen of niet begrijpen. Drie op de vier consumenten herkennen bijvoorbeeld wel het officiële "glas en vork" pictogram, maar slechts een minderheid (31 %) weet ook wat het betekent.

Risico’s van bepaalde materialen soms onderschat

Zowat de helft van de ondervraagden associeert een hoger risico op verpakkingsmigratie terecht met hergebruikte verpakkingen (54 %), plastic recipiënten (53 %), plastic flessen (52%), vershoudfolie (41 %) en aluminiumfolie (46 %). Toch maakt 30 % courant gebruik van plastic verpakkingsmateriaal en recipiënten. Onder hen hergebruikt één op de tien die zelfs om warm eten of drinken in te bewaren, wat het migratierisico nog verhoogt.

Recipiënten uit bamboevezels gemengd met plastic genieten trouwens onterecht een goede reputatie. Die mogen immers niet meer worden verkocht in de EU om veiligheidsredenen.

Vraag naar strengere regelgeving

86 % van de ondervraagden vindt dat verpakkingen die schadelijke stoffen aan voeding kunnen afgeven, zouden moeten worden verboden. Volgens 81 % zou de wet producenten en detailhandelaars moeten verplichten om alleen herbruikbare en recycleerbare verpakkingsmaterialen te gebruiken. In heel Europa zijn de consumenten voorstander van strengere regels om nadelige gezondheidseffecten te voorkomen.

Tips om het risico te verkleinen

De eventuele migratie van stoffen uit verpakkingen naar voedsel hangt af van een combinatie van factoren: het soort van voedsel (vet of zuur, vloeibaar of vast), de voedingstemperatuur (warm of koud), de duur van het contact met de verpakking en natuurlijk de samenstelling daarvan (soort van plastic, metaal, glas, karton met of zonder inkt, hout enz.).

Met de volgende tips kun je de kans verkleinen dat ongewenste stoffen in je voeding belanden.

  • Was nieuw keukengerei en nieuwe recipiënten goed af voor het eerste gebruik.

  • Kies inerte materialen zoals (hittebestendig) glas of roestvrij staal om voedsel op te warmen of om er warme, zure, zoute of vette voedingsmiddelen in de doen. Keramiek is ook goed, mits het bedoeld is voor contact met voedsel en niet louter ter decoratie. Sommige keramieken decoratie kan namelijk lood en cadmium bevatten en die stoffen kunnen vrijkomen bij contact met voedsel.

  • Heb je geen inerte materialen bij de hand, volg dan de instructies van de fabrikant op de verpakking van de voedingsmiddelen. Te sterke verhitting verhoogt het risico op de migratie van ongewenste stoffen.

  • Er bestaan verschillende soorten plastic: zorg ervoor dat de samenstelling geschikt is voor het gebruik dat je ervan maakt (temperatuur, duur). Plastic dat in contact komt met voedsel, moet beantwoorden aan een uitgebreide geharmoniseerde EU-wetgeving. Onthoud echter dat het risico op de migratie van stoffen uit plastic groter is als het in aanraking komt met warme of opgewarmde voeding. Kijk daarmee uit. 
     
  • Bij aluminium verpakkingen verschilt het risico naargelang ze wel of geen beschermlaag hebben. Twijfel je of wil je het zekere voor het onzekere nemen, gebruik dan geen aluminiumfolie voor hete, zoute of zure voedingsmiddelen, fruit en groenten.

  • Hergebruik voedselverpakkingen voor eenmalig gebruik niet voor doeleinden waarvoor ze niet gemaakt en getest zijn. Gebruik vooral lege plastic potten, zakjes of flessen niet opnieuw. Doe er geen warme voeding of dranken in en stop ze zeker niet in de microgolfoven.

  • Bewaar voeding enkel in recipiënten met het pictogram van een glas en een vork. Dat pictogram is niet verplicht, maar het helpt om recipiënten die geschikt zijn voor levensmiddelen te onderscheiden van decoratieve kommen en schalen. 

  • Gebruik siliconen bakvormen niet dagelijks. Koop ze niet bij goedkope webshops. Controleer de aanbevolen maximumtemperatuur in de gebruiksaanwijzing. Er bestaan geen specifieke Europese regels om de veiligheid van deze producten te garanderen.

  • Pas op met kartonnen verpakkingen, zoals koffiebekers. Volgens de algemene wetgeving moeten materialen die in aanraking komen met levensmiddelen, veilig te gebruiken zijn. Anders dan voor plastic bestaan er echter geen specifieke normen voor de maximale hoeveelheid stoffen die naar voedingsmiddelen mogen migreren. Verschillende studies hebben nochtans al gewezen op de aanwezigheid van ongewenste chemische stoffen uit drukinkt, aromatische amines en minerale oliën.

  • Normaal gezien neemt de eventuele migratie van stoffen af naarmate je recipiënten vaker gebruikt. Hun ouderdom op zich is dus geen risicofactor. Wel kan slijtage het risico op migratie verhogen. Gooi je plastic kommen en bakjes dus uit voorzorg weg als ze duidelijke tekenen van slijtage vertonen, zoals (diepe) krassen, een plakkerig gevoel of een verandering in textuur. 

  • Gebruik geen levensmiddelen uit bakjes of blikjes als ze sterk naar plastic of metaal ruiken of smaken. Zowel de geur als de smaak kunnen tekenen zijn dat het materiaal niet meer stabiel is en mogelijk chemische stoffen afgeeft aan de voeding.

  • Kijk ook uit met keukengerei: laat plastic (melamine) keukengerei niet warm worden - laat staan meekoken - in de pot.

  • Warm pannen met een antiaanbaklaag niet leeg op, zeker niet op de hoogste stand. 

Onze eisen op Europees niveau

Via de Europese Consumentenorganisatie BEUC eisen wij dat je als consument duidelijkere informatie krijgt over voedselverpakkingen, hun gebruiksdoeleinden en hun mogelijke hergebruik voor voeding. Daarnaast zijn we vragende partij voor Europese regels die producenten en detailhandelaars verplichten om ervoor te zorgen dat hun verpakkingsmaterialen veilig zijn in alle omstandigheden. Dit betekent ook een verbod op alle zeer zorgwekkende chemische stoffen en een herziening en uitbreiding van de wettelijke limieten om consumenten te beschermen tegen de afgifte van verontreinigende stoffen uit verpakkingen en kookgerei aan voedsel.