Dossier

Wat te doen als een ondernemer failliet gaat

20 mei 2020
faillissement handelaar

Je hebt een bestelling geplaatst en een voorschot betaald, en dan blijkt de handelaar over de kop te zijn gegaan. Wat kun je doen om je geld terug te krijgen?

Wanneer een zaak failliet wordt verklaard, is de ondernemer verplicht om zijn activiteiten stop te zetten. Alle betalingen aan of door hem zijn vanaf dat moment ongeldig. De rechter stelt een curator aan voor de verdere afhandeling. De belangrijkste taak van de curator is het vermogen (roerende en onroerende goederen) van het failliete bedrijf verkopen en de opbrengst verdelen onder de schuldeisers. Verwacht dus niet dat de curator jouw belangen als klant zal behartigen! 

We overlopen enkele van de meest voorkomende vragen van consumenten die met het faillissement van een ondernemer worden geconfronteerd.

Hoe kan ik weten of de ondernemer failliet is?

Wanneer je vermoedt dat een ondernemer failliet is, kun je contact opnemen met de Dienst Faillissementen van de ondernemingsrechtbank (de vroegere rechtbank van koophandel) van de plaats waar de activiteiten werden uitgeoefend. 

Maar je kunt het ook zelf online opzoeken via de Kruispuntbank van Ondernemingen. Vul in het zoekveld de naam van het bedrijf in of het ondernemingsnummer. Dan kun je bijvoorbeeld bij “Rechtstoestand” lezen: “opening faillissement”, gevolgd door de datum. Je zult er ook de naam van de curator vinden. Verder op de pagina, onder de titel “Externe links” kun je klikken op het Belgisch Staatsblad. Via “Beeld” kom je op de tekst, waar je de uitspraak kunt vinden van het faillissement alsook de termijn voor het indienen van je schuldvorderingen.

Ik heb goederen besteld en betaald vóór het faillissement werd uitgesproken. Worden ze nog geleverd?

Dat hangt ervan af. Contacteer de curator met de bestelbon en het betalingsbewijs.

Vindt hij in het magazijn de bestelde goederen en kan hij achterhalen dat ze voor jou bestemd waren, bv. omdat ze zijn ingepakt en jouw gegevens erop staan, dan kunnen ze worden geleverd. Die kans is echter niet erg groot. 

Als er in het magazijn goederen staan zonder enige aanduiding voor wie ze bestemd zijn, mag je het vergeten.

 
Wordt het contract nog afgewerkt?

Het is zeer uitzonderlijk dat de curator nog orders afwerkt. 

Dat doet hij bijvoorbeeld wel wanneer er een overnemer in het vizier is. En als hij met een relatief kleine inspanning nog geld kan innen door een opdracht af te ronden, past dat in zijn taak.

 
Mag ik al een beroep doen op een andere ondernemer?

Neen. Een overeenkomst eindigt immers niet automatisch als gevolg van een faillissement. De curator mag kiezen of hij een overeenkomst stopzet of niet. Hij laat zijn keuze afhangen van het noodzakelijke beheer van het vermogen. 

Als je vrij snel wilt weten waar je aan toe bent, kun je de curator aanmanen om deze beslissing binnen 15 dagen te nemen. Heb je na die termijn nog geen bericht ontvangen, dan mag je de overeenkomst als beëindigd beschouwen. Je schuldvordering (bv. de terugbetaling van een voorschot) wordt dan opgenomen in het faillissement. Beslist de curator om het contract uit te voeren, dan moet de overeenkomst ook helemaal worden gerespecteerd. Vraag in elk geval een schriftelijke bevestiging van de beslissing.

Sommige contracten bepalen uitdrukkelijk dat de overeenkomst automatisch vervalt bij een faillissement. In dat geval kun je de uitvoering ervan niet eisen, maar je bent vrij om de reeds bestelde werken door een andere onderneming te laten uitvoeren. Indien je een voorschot hebt betaald, zul je dat moeten aangeven in het faillissement. Hetzelfde geldt wanneer je méér hebt betaald dan wat reeds is uitgevoerd. 

 
Wat als ik mijn bestelling online heb gedaan en de volledige som heb moeten betalen?

Wanneer je iets online hebt besteld, heb je soms de mogelijkheid om je geld terug te krijgen zelfs als de failliete handelaar je niet terugbetaalt.

Als je hebt betaald met een kredietkaart van Visa, MasterCard of American Express, kun je gebruikmaken van het zogenaamde chargeback-systeem. Dat is geen wettelijke verplichting maar het behoort tot het dienstenpakket dat de uitgevers van die kaarten aanbieden. Voor Visa en MasterCard kun je daarvoor terecht op www.mijnkaart.be, voor American Express moet je surfen naar www.americanexpress.be. Op die websites vind je een formulier dat je moet invullen om een transactie te betwisten. Als je kunt aantonen dat je recht hebt op terugbetaling en dat je alle mogelijke inspanningen bij de handelaar hebt gedaan, maak je kans op een terugbetaling via de uitgever van je kaart.

Dezelfde regel geldt wanneer je hebt gekozen om je onlinebestelling via het systeem van PayPal te betalen. Surf naar www.paypal.com om je geld terug te eisen.

Heb je daarentegen je gewone bankkaart gebruikt en dus via Bancontact betaald, dan zul je niet op een terugbetaling door je bank kunnen rekenen, tenzij je je financiële instelling zo ver zou krijgen dat ze je via een commercieel gebaar tegemoet wil komen.

 
Hoe kan ik mijn schuldvordering indienen bij de curator?

Als je een voorschot had betaald, heb je een schuldvordering tegenover de failliete handelaar. Als particuliere schuldeiser kun je twee wegen uit om die in te dienen: 

  • Ofwel dien je ze online in bij het Centraal Register Solvabiliteit. Dat is volledig gratis, je moet gewoon een account aanmaken. 
  • Ofwel stuur je een bericht rechtstreeks naar de curator. Hij zal je dan de nodige documenten bezorgen. 

Het maakt niet uit of je als eerste of als twintigste aanklopt, je vordering komt gewoon op de hoop van alle andere schuldeisers zonder voorrecht. Er zijn immers andere schuldeisers die hoe dan ook voorrang genieten: de fiscus, de RSZ en de banken die een hypotheeklening hadden verstrekt.

 
Heb ik meer kans op terugbetaling van mijn voorschot als de handelaar onder een gerechtelijk akkoord wordt geplaatst?
Amper. Het doel van een gerechtelijk akkoord in het kader van de insolventiewet (de vroegere WCO of wet betreffende de continuïteit van de ondernemingen) is een faillissement af te wenden. Dat lijkt gunstig, maar de rechtbank geeft de onderneming toestemming om gedurende zes maanden (met mogelijkheid tot verlenging) geen schulden te betalen. De handelaar kan zelfs aan de rechter vragen om 80 % van zijn schulden kwijt te schelden. Gaat de meerderheid van de schuldeisers akkoord met een schuldaflossingsplan, dan mag de betalingstermijn maar liefst vijf jaar duren. Zo’n gerechtelijke reorganisatie is in principe dus minder erg dan een faillissement. Maar er wordt vaak misbruik gemaakt van dat systeem. Malafide ondernemers winnen via die procedure tijd om hun praktijken voort te zetten: geld onttrekken aan de vennootschap, nieuwe schulden maken en dan toch de boeken neerleggen. 
Bestaat er een verzekering tegen het faillissement van een aannemer?

Neen. 

Er bestaat sinds kort wel een verplichte verzekering voor aannemers, maar die geldt alleen bij ernstige problemen waarbij de stevigheid van het bouwwerk is aangetast.

Maar in sommige omstandigheden moet de aannemer een financiële waarborg voorleggen. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer je een woning of appartement op plan hebt gekocht volgens de voorwaarden van de wet-Breyne. Dan moet de aannemer een bankgarantie voorleggen. Zo garandeert hij dat de werken zullen worden voltooid in het geval dat hij bankroet gaat. 

Erkende aannemers hoeven slechts een waarborg van 5 % te storten, omdat ze bij de overheid op de lijst van solvabele aannemers staan. In de praktijk blijkt echter dat ook deze aannemers kwetsbaar kunnen zijn en failliet kunnen gaan. Niet-erkende aannemers moeten een borg voor het volledige bedrag kunnen voorleggen. Controleer zeker op voorhand of de aannemer deze bankgarantie heeft. Hij moet het attest daarvan toevoegen aan de aannemingsovereenkomst die je met hem ondertekent. Het document maakt ook deel uit van de notariële aankoopakte van het pand. Na een faillissement kan ook de curator je zeggen of de aannemer al dan niet de waarborg had gesteld.

Wij beschikken ook over een dossier met enkele heel specifieke tips in het geval van je aannemer failliet gaat.

 
Wat als de touroperator met wie ik op reis ga of reeds ben vertrokken, failliet gaat?

Zal de uitbater van het hotel je dan blijven bieden waar je recht op hebt? Als hij niet wordt vergoed door de failliete touroperator, riskeer jij dan niet dat hij het geld van jou eist, zodat je een tweede keer moet betalen? Neen, daar hoef je niet bang voor te zijn als je hebt geboekt bij een reisagent (“doorverkoper” heet dat nu in de wetgeving) of touroperator die in orde is met de Belgische wet. Zij zijn immers verplicht om zich tegen hun faillissement te verzekeren, bij het Garantiefonds Reizen of bij een andere verzekeraar. De bescherming geldt zowel wanneer je een zogenoemde pakketreis hebt geboekt, dus twee verschillende reisdiensten, zoals een vlucht en een hotelverblijf, als wanneer je slechts één enkele reisdienst hebt geboekt, bijvoorbeeld een vakantiewoning voor een reis die je met de auto zult ondernemen. Meer daarover in ons dossier Goed voorbereid op reis.

Wel hebben we bij het faillissement van Thomas Cook in het najaar van 2019 vastgesteld dat sommige hoteliers, vooral in de begindagen, reizigers erg onder druk hebben gezet om een tweede keer te betalen. Dat raden we altijd ten stelligste af want de verzekeraar van de doorverkoper of touroperator zal je daar niet voor willen vergoeden. Als jou dat overkomt, blijf dan vooral weigeren, haal er desnoods de autoriteiten of de Belgische ambassade bij, of neem contact op met de verzekeraar zodat die de hotelier kan geruststellen.  

Die bescherming bestaat niet wanneer je je reis helemaal zelf hebt georganiseerd. Dus als je bijvoorbeeld zelf een vlucht hebt gezocht en een of meer hotels hebt geboekt. Want luchtvaartmaatschappijen, hotels, autoverhuurbedrijven en dergelijke zijn niet bij wet verplicht om zich te verzekeren tegen hun faillissement en doorgaans doen ze dat ook niet. In dat geval kun je net als bij een ander faillissement alleen proberen om je geld via de curator terug te krijgen. Er is één uitzondering: als je een zogenoemd gekoppeld reisarrangement hebt geboekt. Dat houdt in dat de eerste verkoper je richting de tweede dienst heeft gestuurd. Dat komt echter niet veel voor.

Wij beschikken ook over een dossier met enkele heel specifieke tips in het geval je luchtvaartmaatschappij failliet gaat.

 

 

 

Ken je onze advieslijn “Mijn rechten” al?

Je kunt met al je vragen over het faillissement van een handelaar bij ons terecht. De experts van onze advieslijn Mijn rechten staan elke werkdag voor je klaar van 9 tot 12uur en van 13 tot 17uur (op vrijdag tot 16uur).

BEL 02 542 34 34

 
User name

Deelnemen aan de discussie

Deelnemen door een vraag of reactie achter te laten

reacties

Wees de eerste om te reageren