Dossier

Energiepremies in 10 vragen

25 september 2020
Energiepremies

Bij tal van werken aan de woning kom je in aanmerking voor premies en andere financiële steun. We hebben de mogelijkheden verkend. Sla er zelf wel steeds alle voorwaarden op na, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Als leek is het niet vanzelfsprekend om te weten voor welke premies je investeringen in isolatie, hernieuwbare energie of renovatie in aanmerking komen. We maken je wegwijs aan de hand van 10 vragen, zodat je gericht verder op zoek kunt gaan naar meer gedetailleerde informatie. Neem zeker een kijkje op de websites van de verschillende gewesten; zo heb je steeds de meest recente informatie onder ogen.

1. Voor welke werken?

Energiepremies zijn er in de eerste plaats voor de isolatie van dak, muren en vloeren alsook voor de plaatsing van hoogrendementsglas.

Daarnaast zijn er vaak ook premies voor systemen van hernieuwbare energie, die eveneens een gunstige invloed hebben op de energiescore van de woning.

Let wel: er zijn momenteel in geen enkel Gewest nog premies voor nieuwe installaties van fotovoltaïsche zonnepanelen. Maar vanaf 2021 zou er in Vlaanderen een investeringspremie voor zonnepanelen komen. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kun je dan weer aanspraak maken op groenestroomcertificaten, wat de terugverdientijd van de investering beperkt houdt.

De overheden geven er voor hun premies doorgaans de voorkeur aan dat de werken door een aannemer gebeuren. In sommige gevallen moet die bovendien bepaalde competenties hebben of moet worden gewerkt overeenkomstig bepaalde technische voorschriften (of STS, wat staat voor Spécifications Techniques/Technische Specificaties). Alleen bij dakisolatie gaat men er in Vlaanderen van uit dat ook een doe-het-zelver de klus correct kan klaren; daarom geeft het Vlaams Gewest een – weliswaar lagere – premie aan wie zelf zijn dak isoleert. Maar vanaf 2021 zou die premie verdwijnen.

Door verschillende energiebesparende ingrepen binnen een bepaalde termijn te combineren kun je soms een bonus in de wacht slepen. Zo kent het Vlaams Gewest sinds enkele jaren de totaalrenovatiebonus. Als je drie energiebesparende ingrepen in een huis hebt uitgevoerd, kun je een extra premie van € 1 250 krijgen, voor een vierde ingreep nog eens € 500 en voor ingreep nummer 5 tot 7 krijg je nog eens € 1 000 per extra ingreep. Een huis of appartement dat in 2021 via een authentieke akte of een erfenis in volle eigendom zal worden verworven, zou dan weer een premie kunnen opleveren als je het energielabel van de woning, zoals aangegeven op een recent energieprestatiecertificaat (van ten vroegste 2019), fors kunt verbeteren.

Soms kun je het stelsel van de energiepremies combineren met dat van de renovatiepremie. Als je je dak vernieuwt én isoleert, kun je aanspraak maken op een isolatiepremie voor de isolatie en op een renovatiepremie voor de vernieuwing van de dakbedekking. In het Brussels Gewest kun je voor de isolatie zelfs een premie krijgen in beide stelsels. Als je hoogrendementsglas wenst, maar tegelijk het schrijnwerk vervangt, kun je ook soms 2 premies krijgen. Het Waals Gewest heeft de stelsels van energie- en renovatiepremies laten samensmelten tot de "woonpremies" sinds 1 juni 2019, zodat je slechts één aanvraag moet indienen (via een energieauditeur van wie je een verplicht bezoek moet krijgen en die ook de prioriteiten in de werken vastlegt).

2. Te combineren met belastingvoordeel?

De premies kun je cumuleren met een eventueel belastingvoordeel, althans in het Waals Gewest. Wie zijn fiscaal domicilie heeft in het Waals Gewest, kan inderdaad nog tot nader order aanspraak op een belastingvoordeel van 30 % (met een maximum van € 3 260 voor facturen uit 2019, aan te geven in de belastingaangifte in 2020) op dakisolatie aangebracht door een aannemer en mits een aantal technische voorwaarden zijn vervuld. Alleen het isolatiemateriaal zelf komt in aanmerking voor het belastingvoordeel; een nieuw onderdak of de vervanging van de dakbedekking valt daar in principe niet onder.

Voor alle duidelijkheid: het is het fiscale domicilie dat telt. Als je dus je fiscaal domicilie hebt in het Waals Gewest op 1 januari 2020 maar je laat dakisolatie plaatsen in een woning van jou in Vlaanderen of Brussel, kun je hiervoor momenteel nog belastingvoordeel genieten.

Het Brussels Gewest heeft dit belastingvoordeel voor dakisolatie al begin 2016 afgeschaft. Vlaanderen volgde dit voorbeeld begin 2017.

3. Welke ouderdom van de woning?

Doorgaans moet de woning een aantal jaren op de teller hebben om recht te geven op een premie. De voornaamste uitzonderingen hierop zijn systemen van hernieuwbare energie zoals een warmtepomp, een warmtepompboiler of een zonneboiler. In het Brussels Gewest kunnen deze systemen zelfs in een nieuwbouw recht geven op een energiepremie. In Vlaanderen moest de woning daarvoor aangesloten zijn op het elektriciteitsnet vóór 1 januari 2014 (of er moest een bouwaanvraag zijn ingediend vóór die datum).

Voor de overige isolatie- en energiepremies in Vlaanderen moest de woning op het elektriciteitsnet zijn aangesloten vóór 1 januari 2006. In Brussel moet de woning hiervoor minstens 10 jaar oud zijn. Ter info: voor de renovatiepremie moet de woning in het Vlaams en Brussels Gewest dan weer 30 jaar oud zijn.

In het Waals Gewest moet de woning minstens 15 jaar zijn gebouwd op het ogenblik dat de auditeur zijn verslag opmaakt. Wat betreft het belastingvoordeel voor wie zijn fiscaal domicilie heeft in het Waals Gewest, moet de woning 5 jaar in gebruik zijn genomen op 31 december van het jaar waarin de werken beginnen.

Daarnaast geldt in heel België een btw-vermindering van 21 % naar 6 % voor renovatiewerken, waaronder energiebesparende ingrepen. Die vermindering geldt voor woningen ouder dan 10 jaar.

4. In welke mate speelt het (gezins)inkomen een rol?

In het Brussels en Waals Gewest hangt het bedrag van de energiepremies af van het gezinskomen. Het bedrag kan oplopen naarmate je in een lagere inkomensschijf valt.

Het Vlaams Gewest kent forfaitaire energiepremies toe, ongeacht het inkomen van het gezin. Tegelijk kunnen zgn. “beschermde afnemers” – dat zijn personen die recht hebben op het sociaal tarief voor gas en elektriciteit – een verhoogde premie krijgen en in bepaalde gevallen zelfs een specifieke premie, bv. voor de plaatsing van een condensatieketel op gas.

5. Zijn er ook premies voor huurders?

Uiteraard hebben vooral eigenaars van woningen er baat bij om in hun woningen te investeren en de financiële steun daarvoor binnen te rijden. In het Vlaams en het Brussels Gewest komen huurders in principe wel in aanmerking voor de energiepremies. In het Waals Gewest komen in principe alleen eigenaars in aanmerking, maar sinds 1 juni 2019 moeten ze de woning niet meer per se zelf bewonen.

6. Moet je op voorhand toestemming vragen?

Voor de energiepremies in Vlaanderen mag je de werken gewoon eerst uitvoeren en dan de premie aanvragen.

In het Brussels Gewest vraag je de energiepremie ook gewoon na afloop van de werken aan.

In het nieuwe Waalse stelsel dat is ingegaan sinds 1 juni 2019 moet je eerst een energieaudit laten uitvoeren; die energieaudit zal dan de volgorde van de werken bepalen.

7. Hoeveel tijd heb je om je premie aan te vragen?

In Vlaanderen heb je tot 12 maand na de factuurdatum om een aanvraag voor een energiepremie in te dienen.

In Brussel heb je hiervoor ook 12 maand na de eindfactuur.

In het Waals Gewest moet je jouw premie voor de audit aanvragen binnen 4 maanden na de opmaak van het auditrapport. De overige premies kun je verkrijgen door het bewijs van de uitgevoerde werken te leveren.

8. Welk isolatiemateriaal en hoe dik moet je dat nemen?

Er worden geen specifieke eisen opgelegd inzake het soort isolatiemateriaal dat je moet gebruiken. De eisen die worden opgelegd, hebben veeleer te maken met de warmteweerstand of zgn. R(d)-waarde van de isolatielaag. Bij een materiaal met een lage geleidingscoëfficiënt of lambadawaarde zul je minder dik moeten isoleren om aan die waarde te komen. Die waarde is verschillend voor daken, muren en vloeren.

Wel is het zo dat het Brussels Gewest een bonus van € 10 per m² - en zelfs van € 15 per m² als de eindfactuur dateert tussen 1 september 2020 en 1 september 2021 - geeft aan wie zijn dak, muur of vloer isoleert met isolatiematerialen van het natuurlijke type, d.w.z. die voor meer dan 85 % uit natuurlijke componenten bestaan. Het gaat onder meer om: cellulose, houtvezel, vlasvezel, hennepvezel, kokosvezel, schapenwol, katoenwol, kurk en veren.

9. Kun je goedkoop lenen?

In de drie gewesten kun je onder bepaalde voorwaarden een beroep doen op een goedkope(re) lening als je energiebesparende investeringen wilt uitvoeren.

De renteloze Vlaamse energielening is momenteel beperkt tot de sociale doelgroep en kan worden aangevraagd bij het Energiehuis van de gemeente. Nieuwe eigenaars zouden vanaf 2021 ook een renteloos renovatiekrediet (bij de bank) of energielening (bij een Energiehuis) kunnen sluiten, voor bedrag tussen € 30 000 en € 60 000 en een maximale duur van 20 jaar. Het is de Vlaamse overheid die de rente voor haar rekening neemt. De woning moet dan wel binnen vijf jaar grondig gerenoveerd zijn.

Dankzij de Brusselse groene lening kun je lenen tegen een jaarlijks kostenpercentage van 0 of 1 % (consumentenkrediet Crédal) of een van 0 tot 2 % (hypothecair krediet bij het Woningfonds).

In het Waals Gewest is sinds de samensmelting van de energie- en renovatiepremies het stelsel van Ecopack in het Renopack-stelsel opgegaan.Goed om te weten: je moet niet langer het bedrag van de premies voorschieten waarop de beoogde werken recht kunnen geven.

10. Waar kun je hulp en advies krijgen?

Elke Vlaming kan terecht bij het Energiehuis van zijn gemeente voor advies en hulp bij vragen over energetische renovaties.

Kun je 9 andere gezinnen in je gemeente voor energiebesparende ingrepen verenigen, dan kun je een “benovatiecoach” inschakelen om je te begeleiden. De “burenpremie” van maximaal € 400 vloeit dan rechtstreeks naar die coach. Vraag hiernaar bij je netbeheerder (Fluvius).

In het Brussels Gewest kun je terecht bij Homegrade (ontstaan uit de fusie van het Energiehuis en de Stadswinkel) voor een analyse van het verbouwproject, een huisbezoek, uitleg over de diverse stappen en hulp bij de administratie rond premies en leningen.

In het Waals Gewest kun je aankoppen bij een van de Guichets de l’Energie voor advies over energiebesparende ingrepen.

De hierboven vermelde dienstverlening is gratis. Je kunt ook altijd zelf een energieauditeur inschakelen die je zelf betaalt. In het Brussels en Waals Gewest kun je hiervoor een premie in de wacht slepen. In het nieuwe stelsel van de woonpremies dat er sinds 1 juni 2019 is gekomen in het Waals Gewest ben je zelfs verplicht een beroep te doen op zo’n auditeur en geacht de volgorde van werkzaamheden te volgen die hij voorstelt.

In het Vlaams Gewest is dit soort audits niet courant, maar hebben de energie-experts die en EPC-certificaat opmaken – verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning – sinds begin 2019 de opdracht om bij de opmaak van zo’n certificaat meer advies en raad te geven. Overigens bevat het nieuwe EPC-certificaat sindsdien adviezen met betrekking tot de ingrepen die moeten leiden tot een energiezuinigere woning (automatisch gegenereerd door de onderliggende software), zegt het welke prioritair zijn en geeft het zelfs een raming van de kosten voor de verschillende ingrepen.