‘Schaf de getrouwheidspremie af’: na de Mededingingsautoriteit schaart nu ook de NBB zich achter voorstellen van Testaankoop

Te weinig mobiliteit

Eind vorige week werd het rapport van de NBB gepubliceerd dat minister Jan Jambon had laten opstellen over de spaarmarkt in België. De grote vraag was: zijn de spaarrentes in België abnormaal laag? In haar rapport stelt de NBB dat de lage rentevoeten op zich geen bewijs zijn van een gebrek aan concurrentie of een disfunctioneren, maar dat ze deel uitmaken van het Belgisch model van financiering op lange termijn, waarin stabiliteit centraal staat. Ze voegt er wel aan toe dat de concurrentie kan worden versterkt door transparantie en klantenmobiliteit te verbeteren, op voorwaarde dat de financiële stabiliteit niet in het gedrang komt. De NBB noemt twee voorstellen: de afschaffing van de getrouwheidspremie en een neutrale fiscale behandeling van inkomsten uit sparen en beleggen.

Eisen van Testaankoop

"We zijn blij dat de NBB opnieuw de afschaffing van de getrouwheidspremie en een fiscaal neutrale behandeling van spaarproducten op tafel legt om de mobiliteit van bankklanten te verbeteren. Dat zijn eisen die wij lang geleden hadden geformuleerd, bijvoorbeeld naar aanleiding van het rapport dat de Mededingingsautoriteit in 2023 uitvaardigde over het gebrek aan concurrentie op de spaarmarkt", zegt Laura Clays, woordvoerder van Testaankoop.

Volgens Testaankoop werkt de getrouwheidspremie mobiliteit tegen, omdat mensen daardoor niet geneigd zijn over te stappen naar een andere bank en zo hun premies verliezen. De NBB erkent nu dat de getrouwheidspremie slechts één van de elementen is die zorgen voor financiële stabiliteit. De ervaring vanuit andere landen leert ons dat de stabiliteit van spaargelden ook zonder zo’n premie kan worden bereikt. “Het argument dat banken dus zo graag aanhalen, wordt hier nogmaals ontkracht”, reageert Laura Clays.

De fiscale behandeling van de spaargelden (interesten tot 1 020 euro worden niet belast) maken spaarrekeningen aantrekkelijker dan andere beleggingen, die misschien net meer opleveren. Het resultaat is dat de banken veel spaargeld aantrekken (meer dan 300 miljard!), waardoor ze niet gemotiveerd worden om spaarders te lokken met hoge interestvoeten. Testaankoop pleit er dus voor dat die belastingvrijstellen niet enkel geldt voor interesten uit spaarrekeningen, maar voor veel meer beleggingsproducten.

Rentevoeten abnormaal laag

Waar Testaankoop het niet mee eens is, is het standpunt van de NBB over de huidige rentevoeten. Volgens de organisatie staan deze wél abnormaal laag en moet de overheid maatregelen nemen om hier iets aan te doen. De NBB geeft aan dat zij geen aanwijzingen ziet dat huidige vergoedingsgedrag voor spaardeposito’s sterk verschilt met het beleid in het verleden. Volgens Testaankoop betekent dat niets, de rentevoeten waren ook in het verleden al abnormaal laag. De consumentenorganisatie kaart dat probleem al heel lang aan, en pas nu schieten de overheden wakker.

De NBB baseert haar standpunt op twee zaken. Enerzijds stelt ze vast dat de vergoeding van spaargelden in België niet alleen afhangt van de depositorente van de ECB, maar ook van de toekenning van hypothecaire kredieten, met een lange looptijd en (meestal) vaste rente. Anderzijds verklaart zij de lage spaarrente door de sterke concurrentie op de kredietmarkt, waardoor banken beperkt worden in de mate waarin ze spaargelden kunnen vergoeden. Maar de NBB geeft ook heel duidelijk aan dat het gemiddelde rendement op de hypotheekportefeuille tussen maart 2022 en september 2025 is gestegen van 1,72% naar 2,37%.

De situatie nu is dus de volgende: een ECB-depositorente van 2% en een gemiddelde kredietrente van 2,37% (eind september 2025) aan de ene kant, en rentevoeten op historische spaarrekeningen van grote banken (waar honderden miljarden staan) tussen 0,25 en 0,60% aan de andere. Dit grote verschil heeft de afgelopen jaren geleid tot recorddividenden voor de aandeelhouders van de banken, ten nadele van de trouwe spaarders. “Deze situatie zet ons ertoe aan de regering te vragen onmiddellijk actie te ondernemen om de mobiliteit van spaargelden te verbeteren. De geringe mobiliteit van spaarders en de overvloed aan liquiditeiten in het Belgische banksysteem zetten de banken er jammer genoeg niet toe aan de spaarder beter te vergoeden”, concludeert Laura Clays.