Dossier

Welke samenwoningsvorm is voor jou het best geschikt?

06 december 2017

06 december 2017
Gewoon samenwonen zonder meer, een verklaring van wettelijke samenwoning afleggen of trouwen? Er zijn enkele belangrijke aspecten waar dat juridisch een verschil kan uitmaken. Lees onze vergelijking van diverse samenwoningsvormen en ontdek hier welk schoentje jou het best past. 

Juridisch niet gelijkwaardig

Heel wat koppels die beslissen om samen te gaan wonen, starten met een “feitelijke” samenwoning, dus zonder hun relatie te officialiseren. Zolang je huurder bent, nog geen vermogen hebt (in de vorm van vastgoed of spaargeld), allebei een job hebt en er geen kinderen zijn, maakt de manier van samenwonen juridisch niet veel uit. Maar dat gaat niet langer op zodra er sprake is van een eigen huis en/of eigen spaargeld. Of wanneer de eerste spruit geboren wordt. En evenmin wanneer een van de partners – dikwijls de mama – ervoor kiest om minder te gaan werken en zodoende meer tijd te kunnen uittrekken voor de kinderen, want dat heeft een impact op lange termijn (minder carrièremogelijkheden, minder pensioen). 

Je riskeert later onaangename verrassingen

De negatieve gevolgen van bepaalde samenwoningsvormen komen meestal pas tot uiting op het ogenblik dat een van de partners overlijdt of dat ze een punt zetten achter hun relatie. En dan is het te laat om er nog iets aan te veranderen. Wanneer bv. niet officieel vastligt dat je met iemand samenwoont en je geen voorzorgsmaatregelen hebt genomen, zul je bij het overlijden van je partner vaststellen dat je juridisch “een vreemde” bent en dus niets erft. 

Wat gekozen?

Welk voor jou het beste statuut is, hangt af van je persoonlijke situatie. Hebben jij en je partner ongeveer evenveel inkomsten en vermogen? Heeft een van jullie een commerciële activiteit die een financieel risico inhoudt? Wil je dat de langstlevende een overlevingspensioen of overgangsuitkering kan genieten? Wil je een bescherming inbouwen voor je nieuwe partner en zodoende wat afnemen van het erfdeel van je kinderen, of omgekeerd? Enzovoort. 

In de uitleg die we hierna per samenwoningsvorm geven, vind je enkele krachtlijnen die je op weg kunnen helpen. Plus concrete tips. Zo zul je onder meer zien dat het soms mogelijk is om negatieve aspecten met een contract af te zwakken. En dat je met een testament van de wettelijke erfopvolging kunt afwijken.

Wij hebben ook een Praktische Gids “De rechten van het paar” waarin dat aan bod komt. Abonnees van het magazine Test Aankoop betalen alleen administratiekosten (€ 1,95).

BESTEL HIER JE PRAKTISCHE GIDS

Om meer details te krijgen over de voor- en nadelen van elke formule en te weten te komen wat voor jou het best is, klop je het best aan bij een gespecialiseerd jurist of bij een notaris.

Speciaal voor nieuwsamengestelde gezinnen

Bij het overlijden van een ouder maakt de samenwoningsvorm voor de kinderen van een nieuwsamengesteld gezin geen verschil uit voor het feit of ze erven of niet, maar eventueel wel voor de grootte van het erfdeel.

Erven doet een kind sowieso, althans zolang de overledene officieel zijn/haar ouder was. Dat is niet anders in een nieuwsamengesteld gezin, alleen kunnen er dan in de praktijk drie “soorten” kinderen zijn: kinderen van de ene partner, kinderen van de andere partner en tot slot gemeenschappelijke kinderen. Hoe goed de relatie met de plusouder ook is, wanneer die overlijdt, erft een stiefkind normaliter niets van hem/haar. Als de overledene een eigen kind heeft uit een vorige relatie, dan deelt dat kind daarentegen in principe wel in de nalatenschap, ook al was de band tussen beide volledig verbroken. Ook hier geldt het principe dat wie dat niet wil, daar via een testament ten dele van kan afwijken.

Waar het schoentje soms wringt, is als een ouder (her)trouwt of voor wettelijke samenwoning kiest, want dan is er bij zijn/haar overlijden immers een langstlevende partner die het vruchtgebruik van de gezinswoning erft ... Kinderen uit een eerste huwelijk riskeren dan dat de nieuwe huwelijkspartner van hun overleden ouder onbeperkt mag blijven wonen in wat voor hen de ouderlijke woning was terwijl zij daar wel erfbelasting op moeten betalen; In het geval van wettelijke samenwoning kan dat via een testament worden aangepast, in het geval van een huwelijk kan dat niet.

Kenmerken per samenwoningsvorm

We lichten op de volgende pagina’s per samenwoningsvorm enkele belangrijke juridische gevolgen toe.