Dossier

Geld schenken: een mooi gebaar maar waar je beter over nadenkt

15 juni 2020
de-schenking-een-mooi-gebaar

Door een schenking kun je je verwanten aanzienlijke successierechten besparen. Als je geld wilt weggeven, hoef je niet eens een notaris in te schakelen, en dat scheelt qua kosten. Je kunt ook altijd specifieke voorwaarden verbinden aan een schenking.

Om fiscale redenen of andere

Schenkingen vormen een klassieke tool voor successieplanning. Wie over een groot vermogen beschikt, kan beslissen om tijdens zijn leven bepaalde bezittingen op een fiscaal voordelige manier af te staan aan een persoon van zijn keuze. Met als ultiem doel het omzeilen van de erfbelasting (successierechten).

Een schenking kan echter ook andere doeleinden hebben dan fiscale. Een kind is bijvoorbeeld van plan om te bouwen en de ouders beslissen om het financieel te helpen in de vorm van een voorschot op zijn erfenis.

Een notaris is niet verplicht

Velen denken nog ten onrechte dat een schenking verplicht voor een notaris moet gebeuren. Dat is alleen het geval als de schenking een onroerend goed betreft.

Het is ook zo dat zodra schriftelijk werd vastgelegd dat het om een schenking gaat, dat hoe dan ook in een notarisakte moet worden gegoten.

Als je van plan bent om roerende goederen, zoals geld, te schenken, kun je dat echter op een andere manier aanpakken en toch volkomen wettelijk handelen. Meer bepaald met een gift van hand tot hand (ook "handgift" genaamd) of met een onrechtstreekse schenking via een bankoverschrijving. Dat zijn twee eenvoudige methodes, goedkoop bovendien aangezien er schenkingsrechten noch notariskosten moeten worden betaald.

Hou er wel altijd rekening mee dat als je zogenoemde reservataire erfgenamen hebt, kinderen bijvoorbeeld, je in principe slechts een gedeelte van je vermogen kunt weggeven. Die erfgenamen hebben bij het openvallen van jouw nalatenschap immers het recht om te eisen dat de begunstigde een deel van de schenking teruggeeft als blijkt dat zij minder krijgen dan hun reservatair erfdeel.

Als je een bewijs nodig hebt

Het is belangrijk om omzichtig te werk te gaan als je een gift van hand tot hand of een onrechtstreekse schenking via een bankoverschrijving overweegt, anders riskeer je achteraf onaangename verrassingen met de fiscus of met benadeelde erfgenamen.

Bij een bankgift is het fundamenteel dat nergens uit mag blijken dat het om een officiële schenking gaat. Daarom moet je bij het invullen van de overschrijving de regel voor de mededeling volledig leeg laten.

In sommige gevallen is een bewijs van de bankgift of de handgift aangewezen, aan de hand van briefwisseling en rekeninguittreksels. Bepalend daarvoor is het bedrag dat je geeft, je familiale situatie en de fiscale context. Stel, je hebt één zoon, die een job als werknemer heeft. Als je hem € 3 000 geeft om een tweedehandse auto te kopen, is een bewijs niet echt nodig. Dat ligt anders wanneer de schenking € 300 000 bedraagt, je dat geld geeft aan een van je kinderen en de betrokkene een zelfstandige is. Mocht de fiscus aan die persoon vragen waar dat geld plots vandaan komt, dan is bewijsmateriaal erg handig. Ook tegenover de andere kinderen is een bewijs in dat geval fair, en kan ruzie voorkomen.

Om de gift te kunnen bewijzen moet je in drie stappen te werk gaan:
  1. een aangetekende brief van de schenker aan de begiftigde;
  2. de overhandiging van het geld (van hand tot hand of met een overschrijving);
  3. een aangetekende brief van de begiftigde aan de schenker.

Elk van die drie stappen moet kunnen worden bewezen. Wij kunnen je daarbij helpen. We beschikken namelijk over voorbeelden voor de twee brieven.

NAAR ONZE MODELBRIEVEN

Die twee brieven moeten samen met de twee rekeningafschriften worden bewaard als bewijs van de schenking.

Soms valt aan de fiscus niet te ontsnappen

Als jij overlijdt binnen drie jaar na de schenking, moet de bankgift of de handgift worden opgenomen in de aangifte van je nalatenschap. En dan zal de fiscus de begunstigde erfbelasting laten betalen. De rekening kan erg zwaar uitvallen als het om een grote nalatenschap gaat. Veel zwaarder dan als er bij de schenking wel schenkbelasting was betaald. Die laatste bedraagt immers slechts 3 % in Vlaanderen en Brussel en 3,30 % in Wallonië als de begunstigde een (groot)ouder of een (klein)kind is. Terwijl de betrokkene op een erfdeel vanaf € 50 000 in Vlaanderen 9 % aan erfbelasting zal moeten betalen, in Brussel 8 % en in Wallonië 7 %, dus hoe dan ook veel meer. Wanneer de schenking bedoeld is voor iemand anders, is het verschil nog groter. In dat geval ligt de schenkbelasting iets hoger (7 % in Vlaanderen en Brussel, 5,50 % in Wallonië), maar de erfbelasting voor de begunstigde als jij binnen drie jaar overlijdt, is veel en veel hoger.

Je kunt schenken onder voorwaarden

Niet iedereen is bereid om zomaar tijdens zijn leven een deel van zijn bezittingen af te staan. Men weet immers nooit wat de toekomst zal brengen.

Het is ook mogelijk dat je geld of een bouwgrond aan je zoon of dochter wilt schenken en daarbij wilt vermijden dat zijn/haar partner daarvan zou kunnen profiteren in geval van een scheiding.

Je kunt dat oplossen door specifieke voorwaarden aan de gift te koppelen in een zogenoemd "pacte adjoint". Daarvoor laat je je het best bijstaan door een specialist.

Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat de gift "bij vooruitmaking en buiten erfdeel" wordt gedaan. In dat geval telt ze niet mee wanneer  de respectievelijke erfdelen worden bepaald. 

Of je kunt een schenking doen "onder last". Die last kan er bijvoorbeeld in bestaan dat de begiftigde iets moet doen in ruil voor de schenking, doorgaans is dat op geregelde basis een bepaald bedrag uitkeren. Ook een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik komt vaak voor: in dat geval krijgt de begiftigde alleen de blote eigendom en behoudt de schenker het vruchtgebruik (de intresten van een belegging komen dan aan de schenker toe).

In principe definitief, tenzij …

Een schenking is in principe, voor zowel de schenker als de begiftigde, onherroepelijk. Hou dus maar beter voldoende reserve voor jezelf over.

Er bestaan echter uitzonderlijke omstandigheden waarin je een schenking a posteriori kunt annuleren.

Meer info

In onze Praktische Gids Overlijden en erfenis is een volledig hoofdstuk gewijd aan de schenking van zowel roerende als onroerende goederen.

NAAR ONZE PRAKTISCHE GIDS

Je kunt die gids ook telefonisch bestellen op het nummer 02 290 34 86.

Community

Geld & verzekeringen

Gerelateerde discussies