Alles over de verkiezingen 2024 in België

Welke verkiezingen zijn er in België en wanneer?

2024 is een bijzonder jaar omdat we twee keer naar de stembus moeten:

• Op 9 juni 2024 worden het Europees Parlement, de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Parlementen van de Gemeenschappen en de Gewesten gekozen. Deze Europese, federale en regionale verkiezingen worden georganiseerd door de federale regering.
• Op 13 oktober 2024 worden de gemeenteraden en de provincieraden gekozen. Deze lokale en provinciale verkiezingen worden georganiseerd door de gewestelijke overheden.

In dat kader wilden we te weten komen welke thema's belangrijk zijn voor de Belgen in de aanloop naar de verkiezingen van 2024. Ontdek wat onze prioriteiten zijn op het vlak van consumentenrechten voor de komende verkiezingen.

Dit zijn onze prioriteiten voor de verkiezingen van 2024

Terug naar boven

Wie moet er stemmen bij de verkiezingen van 2024 in België?

Alle Belgen van 18 jaar en ouder moeten stemmen. 

Nieuw voor 2024 is dat 16- en 17-jarigen nu ook moeten stemmen voor het Europees Parlement. Voor deze jongeren is stemmen dus ook verplicht. 

Een andere nieuwigheid beperkt zich tot Vlaanderen: vanaf de verkiezingen van oktober 2024 is er geen opkomstplicht meer voor lokale en provinciale verkiezingen.  Terug naar boven

Waarom moet je stemmen bij verkiezingen?

Stemmen, een burgerplicht 

Je stemrecht gebruiken is een manier om je burgerschap uit te oefenen. Het stelt je als burger in staat om je vrijheid te beschermen en de democratie te laten gelden. Stemmen is belangrijk omdat het ons in staat stelt toekomstige politieke beslissingen te beïnvloeden die direct of indirect invloed hebben op onze toekomst.

Terug naar boven

Is stemmen verplicht in België?

Je bent verplicht om deel te nemen aan verkiezingen, maar je bent niet verplicht om te stemmen. Je moet dus naar het stemhokje gaan, maar je kunt daar doen wat je wilt. Als je niet wilt stemmen, kun je blanco stemmen. 

Er is één uitzondering: in Vlaanderen is deelnemen aan de verkiezingen niet verplicht voor lokale en provinciale verkiezingen.  Terug naar boven

Hoe breng je je stem uit op de verkiezingsdag in 2024?

Er zijn verschillende manieren om een geldige stem uit te brengen, op voorwaarde dat je binnen dezelfde lijst blijft:

Stem voor een politieke partij

Je kunt een lijststem uitbrengen op een politieke partij via het vak bovenaan de lijst. 

Stem op een specifieke persoon van een politieke partij 

Je kunt op een of meerdere namen stemmen in de vakjes naast de persoon of personen die tot dezelfde partij/lijst behoren.

Stem blanco 

Je kunt er ook voor kiezen om blanco te stemmen door geen lijst of persoon aan te duiden. 

Wat is het verschil tussen een ongeldige stem en een blanco stem? 

Als een kiezer bij het stemmen op papier op meerdere partijen of op personen op verschillende partijlijsten stemt, of als hij op het stembiljet tekent, wordt zijn stem als ongeldig beschouwd.

Blanco en ongeldige stemmen worden wel geteld, maar er wordt geen rekening mee gehouden bij de zetelverdeling tussen de partijen.

 

Terug naar boven

Stem je elektronisch of op papier?

Je moet naar het stembureau gaan dat op je uitnodiging staat. 

Er zijn 2 manieren om te stemmen: 

• elektronisch; 
• of op papier. 

Elektronisch stemmen gebeurt in 159 gemeenten in Vlaanderen, in de 19 Brusselse gemeenten en in de 9 Duitstalige gemeenten. In Wallonië worden nog overal papieren stembiljetten gebruikt. 

Ontdek hoe je moet stemmen in jouw gemeente op de website van Binnenlandse Zaken.

Alle stembureaus gaan om 8 uur 's ochtends open. De bureaus waar op papier gestemd wordt, sluiten om 14 uur. Bureaus waar elektronisch gestemd wordt, blijven open tot 16 uur.

Terug naar boven

Wat moet je doen als je niet kunt gaan stemmen op de verkiezingsdag?

Als je niet in staat bent om te gaan stemmen, heb je 2 opties:

• stemmen bij volmacht;
• of de vrederechter in je kanton op de hoogte brengen van de reden waarom je niet kunt stemmen.

Stemmen bij volmacht 

In een aantal situaties kun je een volmacht geven, zodat iemand anders in jouw plaats kan stemmen. Dit is niet altijd mogelijk, enkel in de omstandigheden waarin de wet dat voorziet. Het gaat om de volgende situaties: 

• Als je door ziekte of handicap niet in staat bent om zelf te gaan stemmen;
• Als je om professionele redenen niet kunt gaan stemmen (in loondienst of als zelfstandige);
• Als je als student om studieredenen niet kunt gaan stemmen;
• Als je om religieuze redenen niet kunt stemmen;
• Als je tijdelijk in het buitenland bent, bijvoorbeeld op vakantie;
• Als je in de gevangenis zit of geïnterneerd bent. 

Volmachtformulieren voor de verkiezingen van 9 juni 2024 zijn online beschikbaar op de website van de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken voor Vlaanderen, Brussel of Wallonië.

Het volmachtformulier moet de reden van je afwezigheid bij de verkiezingen vermelden.

Afhankelijk van de reden is een bijkomend attest vereist. Bijvoorbeeld, in het geval van ziekte of handicap, een medisch attest; in het geval van studies, een attest van de school; in het geval van verplichtingen als werknemer, een attest van de werkgever, enz. 

In sommige gevallen volstaat een verklaring op erewoord, maar die moet bevestigd worden door de burgemeester.

Meer informatie over stemmen met een volmacht vind je terug op de website van Binnenlandse Zaken.

De reden van afwezigheid voorleggen aan de vrederechter

Als je niet in staat bent om te gaan stemmen en geen volmacht geeft, moet je de vrederechter van het gerechtelijk arrondissement waar je verblijft zo snel mogelijk op de hoogte brengen van de reden waarom je niet in staat bent om te gaan stemmen. 

De vrederechter zal dan beslissen of deze reden gerechtvaardigd is. Er bestaat geen wettelijke lijst van redenen, dus het is aan de vrederechter om geval per geval te beslissen of de opgegeven reden aanvaardbaar is.

Terug naar boven

Wat zijn de risico's als je niet gaat stemmen?

Er moet hier echter aan worden toegevoegd dat in de praktijk, bij recente verkiezingen, mensen die zich hebben onthouden van te gaan stemmen zelden of nooit zijn vervolgd. 

Je bent opgeroepen als bijzitter in een stembureau

Je hebt net een oproep ontvangen om de volgende verkiezingen bij te wonen als bijzitter in een stembureau, maar je weet niet goed wat je moet doen? Is dit een verplichting? Wat zijn je verantwoordelijkheden? Kun je weigeren? Lees ons artikel om alles te weten te komen over de rol van bijzitter.

WAT MOET IK DOEN ALS IK WORD OPGEROEPEN ALS BIJZITTER?

Terug naar boven