Ik ben opgeroepen als bijzitter voor de verkiezingen van 2024, wat nu?

Wat is de rol van een bijzitter in een stembureau?

De samenstelling van een stembureau

Tijdens de verkiezingen bestaan een stembureau en een telbureau altijd uit:

• één voorzitter
• één secretaris
• en vier bijzitters. 

Voor een stembureau waar digitaal wordt gestemd en waar meer dan 800 kiezers geregistreerd zijn, kan een extra bijzitter worden aangeduid. 

De secretaris kan worden gekozen door de voorzitter uit personen die hij of zij kent, of de voorzitter kan een bijzitter aanwijzen als secretaris.

Wat is de rol van een bijzitter?

De bijzitter speelt een belangrijke rol in het verkiezingsproces. Hij of zij ondersteunt de voorzitter van het stembureau opdat het stemmen vlot verloopt. Dit kan onder meer door kiezers te identificeren en stembiljetten te tellen.

Wie kan bijzitter worden voor de verkiezingen?

Selectiecriteria

Om bijzitter te worden in een stembureau, moet je een Belgische kiezer zijn uit de kieskring of kiesgebied. Elke kiezer ouder dan 18 jaar die kan lezen en schrijven, kan opgeroepen worden als bijzitter in een stembureau.

Voor een telbureau moeten de bijzitters Belgische kiezers zijn uit het kieskanton.

Oproep tot kandidaat bijzitter

Voor de verkiezingen van 13 oktober 2024 worden eerst lijsten opgesteld van de personen die in aanmerking komen om als bijzitter te worden aangeduid. Deze mensen worden vervolgens per brief op de hoogte gesteld. Dit kan tot drie dagen voor de verkiezingen, maar meestal iets eerder.

Je kunt je ook opgeven als vrijwillig bijzitter bij je stad of gemeente.

Zowel bijzitters als plaatsvervangende bijzitters worden aangeduid. Op de ochtend van de verkiezingen wordt gecontroleerd of er genoeg bijzitters aanwezig zijn. Als er voldoende zijn, hoeven de plaatsvervangers niet te blijven. Indien er echter onvoldoende bijzitters zijn, worden de plaatsvervangers ingezet als bijzitters.

Als er nog steeds niet genoeg bijzitters zijn, kan de voorzitter bijzitters benoemen uit de eerste stemmers die zich melden.

Wat zijn de verantwoordelijkheden en taken van een bijzitter?

Een bijzitter in een stembureau voert een aantal taken uit, zoals: 

• het ontvangen van de identiteitskaart van de kiezer en de uitnodigingsbrief;
• het aanduiden van de kiezer op de kiezerslijst;
• de kiezer de chipkaart of het stembiljet geven;
• de uitnodigingsbrief afstempelen en samen met de identiteitskaart teruggeven aan de kiezer;
• toezien op het goede verloop van de verkiezingen: staan de kiezers in de rij, maken ze systematisch gebruik van alle stemhokjes, respecteren ze de wachtruimte voor de stemhokjes;
• de kiezers bijstaan die dat nodig hebben.

In een telbureau helpen de bijzitters bij het tellen van de stembiljetten.

Kun je weigeren om bijzitter te zijn voor een verkiezing?

Redenen om geen bijzitter te zijn

Als je wordt opgeroepen als bijzitter, ben je in principe verplicht om te gaan. Het is een wettelijke verplichting. De wet geeft geen specifieke legitieme redenen voor weigering. 

De procedure die je moet volgen als je niet kunt aanwezig zijn

Als je, om welke reden dan ook, niet in staat bent om als bijzitter aanwezig te zijn, moet je de contactpersoon die op de aanwijzingsbrief staat, binnen 48 uur na de oproep op de hoogte stellen via de contactgegevens op je brief. 

Het is aan het kantonbureau om te beslissen of de door jou ingeroepen reden verantwoord is of niet.

Ontdek meer informatie via de website van Binnenlandse zaken als je bent aangesteld als bijzitter maar niet aanwezig kunt zijn op de verkiezingsdag.

Krijgen bijzitters een vergoeding?

Als je een bijzitter bent in een gemeente waar je niet in het bevolkingsregister staat, heb je ook recht op een verplaatsingsvergoeding van 0,20 euro per kilometer.

Op de dag van de verkiezing moet je een formulier invullen om je vergoeding te ontvangen. Op basis hiervan wordt je vergoeding binnen de 3 maanden na de verkiezingsdag uitbetaald.

Lees meer over presentiegelden op de website van Binnenlandse zaken als je als bijzitter aanwezig bent op de verkiezingsdag.

Wat als je niet komt opdagen in het stembureau als bijzitter?

Wat zijn de gevolgen als je niet kwam opdagen als bijzitter?

Als je niet opdaagt als bijzitter voor de verkiezingen van 13 oktober 2024, kan de rechtbank je een boete opleggen gaande van 400 euro tot 1.600 euro, plus juridische kosten.

Heb je nog vragen over de verkiezingen van 2024 in België?

Heb je nog andere vragen over de verkiezingen? Kun je niet gaan stemmen op 13 oktober?

Ontdek alles wat je moet weten over de verkiezingen van 2024 in België in ons dossier.