IX. Betere omkadering voor minnelijke invordering door deurwaarders

Test-Aankoop is van mening dat de consument een gerechtsdeurwaarder als wetsdienaar niet kan onderscheiden van een deurwaarder die door een schuldeiser is gemandateerd om over te gaan tot een minnelijke invordering. De organisatie wil een einde maken aan die verwarring en wil dat deurwaarders (in de hoedanigheid van deurwaarder, niet van wetsdienaar) geen minnelijke invorderingen meer mogen doen. Test Aankoop wenst ook dat de kosten, boetes en rente die kunnen worden gevorderd bij betalingsachterstand wettelijk worden geregeld.

De twee petjes van de deurwaarder

Test-Aankoop is van mening dat het voor de consument te moeilijk is om een onderscheid te maken tussen de gerechtsdeurwaarder die optreedt om een rechterlijke beslissing ten uitvoer te leggen en degene die optreedt om de minnelijke schikking van een schuld te verkrijgen.

De gemiddelde consument heeft het idee dat een gerechtsdeurwaarder iemand is die al zijn meubels komt inventariseren voordat hij ze openbaar te koop aanbiedt. Dit is echter enkel het geval wanneer een persoon voor de rechter is veroordeeld tot betaling van een bepaald geldbedrag en niet heeft voldaan aan de vraag tot betaling van de tegenpartij. De deurwaarder treedt dan op als wetsdienaar om de betaling af te dwingen.

De deurwaarder kan echter ook een functie vervullen waarbij hij een minnelijke invordering uitvoert. De deurwaarder kan namens de schuldeiser een brief sturen: een ziekenhuis, een fitnesscentrum, een energieleverancier of een telecomoperator bijvoorbeeld, die hem de invordering van schulden van in gebreke blijvende schuldenaars opdraagt. Deze taak wordt soms toevertrouwd aan een incassobureau of een advocatenkantoor, maar vaak wordt er een gerechtsdeurwaarder ingeschakeld. In deze hoedanigheid heeft de gerechtsdeur¬waarder niet meer macht dan de schuldeiser zelf: de wanbetaler aan zijn schuld herinneren en hem vragen deze te vereffenen. Hij kan hem in geen geval dwingen te betalen. Maar de schuldeiser rekent erop dat de schuldenaar bang wordt als hij een brief ontvangt op briefpapier van een deurwaarder. Zo gebeurt het dat sommige schuldenaars zich dermate geïntimideerd voelen dat ze hun rechten niet ten volle durven doen gelden.

De laatste jaren is minnelijke invordering van schulden de hoofdactiviteit van sommige gerechtsdeurwaarderskantoren geworden, hoewel dit niet hun belangrijkste opdracht is.


Buitensporige kosten

In het kader van een minnelijke invordering moet de deurwaarder zijn optreden laten betalen door zijn gemachtigde en niet door de schuldenaar. Veel schuldeisers nemen de kosten van de deurwaarder op in de vergoeding die van de schuldenaar wordt geëist. Dat bedrag kan eventueel worden aangevochten en zelfs worden vernietigd door een rechtbank maar de afloop van zo’n zaak is altijd onzeker.

De wet bepaalt dat in geval van niet-betaling de strafbedingen enkel de ‘voorzienbare schade’ kunnen dekken, dus zonder straffend karakter. Echter, de wet spreekt zich niet uit over de manier waarop wordt beoordeeld of een bedrag al dan niet onevenredig is met de geleden schade. In de praktijk blijkt dat bij een onbetaald bedrag vaak ook nog eens buitensporige kosten worden toegevoegd: forfaitaire schadevergoeding, administratieve kosten, dossierkosten, aanmaningsbrieven, rente enz. De wet van 2002 betreffende de minnelijke invordering had tot doel dit misbruik te voorkomen. Helaas eist deze wet enkel dat de kosten worden gerechtvaardigd door ‘de onderliggende overeenkomst’. Bijgevolg volstond het voor bepaalde leveranciers (energie, telefonie, ziekenhuizen, verkoop¬maatschappijen enz.) om de strafbedingen van hun algemene voorwaarden uit te breiden om te verkrijgen wat de wet beoogde te vermijden: de in gebreke blijvende consument laten opdraaien voor de kosten die beroepsbeoefenaars (deurwaarders en anderen) maken voor de invordering van onbetaalde facturen.

Test Aankoop vindt dat er moet worden gestreefd naar een evenwicht tussen de rechten en plichten van de schuldeiser en de schuldenaar. De schuldeiser lijdt immers schade als gevolg van niet-betaling door de schuldenaar en het is normaal dat die schade wordt vergoed. Anderzijds is het van cruciaal belang dat de consument ook wordt beschermd tegen onrechtmatige sancties.


Aanbevelingen:

  • Test-Aankoop pleit ervoor om voortaan te verbieden dat gerechtsdeurwaarders (in die hoedanigheid) optreden bij de minnelijke invordering van schulden.
  • Wij vragen dat zij in dergelijke gevallen op zijn minst worden gecontroleerd door de FOD Economie, in plaats van door de Nationale kamer van gerechtsdeurwaarders, zoals nu het geval is.
  • Wij pleiten er ook voor dat er een wet komt waarin de regels worden vastgelegd met betrekking tot de kosten, boetes en nalatigheidsintresten die schuldeisers in hun algemene voorwaarden kunnen opnemen.