III. Een einde stellen aan vervroegde veroudering

Niet alleen uit objectieve studies maar ook uit het meldpunt “terapkapot.be” van Test Aankoop blijkt dat de levensduur van producten steeds korter wordt. Consumenten zijn steeds minder zeker welke kwaliteit het door hen aangekochte toestel heeft, laat staan hoe lang het zal meegaan. Totaal onverantwoord in heel de klimaat – en afvaldebat en tevens een aanslag op de hoeveelheid schaarse metalen die de aarde rijk is.


Verkorte levensduur

De term “vervroegde veroudering” (planned obsolescence), het bewust of onbewust beperken van de levensduur van de levensduur van producten of toestellen, duikt almaar vaker op. Door middel van diverse strategieën wordt de consument aangemoedigd om zijn product te vernieuwen. Printers of smartphones die niet kunnen worden gerepareerd kort nadat de garantie is verlopen, elektrische tandenborstels die te snel stuk gaan, reserveonderdelen voor koffiemachines die niet beschikbaar zijn ... veel consumenten hebben te lijden onder het vroegtijdig falen van producten. Of het nu effectief gaat om het moedwillig programmeren van een toestel zodat het snel zou defect gaan (geplande veroudering) of het nalatig zijn door het gebruik van minderwaardig materiaal, de gevolgen zijn duidelijk : financieel verlies voor de consument en een enorme druk op het milieu. Test Aankoop ziet volgende strategieën die de levensduur van een toestel aantasten :

  • De onderdelen van het product zijn van mindere kwaliteit, niet duurzaam of bevatten een bewuste constructiefout.
  • Bepaalde onderdelen zijn vastgemaakt (bv. batterij) waardoor herstellen onmogelijk is zonder het geheel stuk te maken.
  • De nodige software is geprogrammeerd waardoor na bepaalde tijd het toestel stuk is of vervangen moet worden.
  • Het toestel wordt niet meer geüpdatet waardoor het incompatibel wordt met de nieuwste software.
  • Recentere toestellen hebben de nieuwste snufjes waardoor consumenten in verleiding worden gebracht om hun huidig toestel genadeloos aan de kant te schuiven.
  • Soms is herstellen te duur in vergelijking met de aankoop van een nieuwe toestel, of onmogelijk als er vervangonderdelen of -toebehoren niet voorhanden zijn.

Terapkapot.be

Om die reden creëerde Test Aankoop in 2016 ook een meldpunt waar consumenten toestellen konden melden die volgen hen te vlug defect gingen. Top op heden werden er 8483 probleemgevallen gemeld. Hierbij vindt u een overzicht van de meest voorkomende categorieën en de leeftijd waarop ze defect gaan :

Productcategorie

1 Mobiele telefoons 1295 15,93%
2 Printers & multifunctionals 729 8,97%
3 Wasmachines 695 8,55%
4 Vaatwassers 507 6,24%
5 Televisies 412 5,07%
6 Koffiezet- en espresso-apparaten 398 4,9%
7 Wasdrogers 392 4,82%
8 Vriezers & Koelkasten 298 3,67%
9 Tablets 243 2,99%
10 Stofzuigers 238 2,93%
11 Laptops 235 2,89%
12 Magnetrons 208 2,56%
13 Strijkijzers 187 2,3%
14 Digitale camera's 105 1,29%
15 Keukenmachines 86 1,06%
    8129 100%

Leeftijd producten

Minder dan 6 maanden 1183 14,56 %
Tussen 6 maanden en 2 jaar 2036 25,06 %
Tussen 2 en 3 jaar 2285 28,12%
Tussen 3 en 4 jaar 1009 12,42 %
Tussen 4 en 5 jaar 596 7,34 %
Tussen 5 en 6 jaar 425 5,23 %
Tussen 6 en 7 jaa 208 2,56 %
Tussen 7 en 8 jaar 132 1,62 %
Tussen 8 en 10 jaar 114 1,40 %
Meer dan 10 jaar 35 0,43 %
Onbekend 102 1,26 %
Totaal 8125 100 %

Aanbevelingen van Test Aankoop

  • Consumenten hebben sterkere garantierechten nodig. De wettelijke garantietermijn bedraagt minimum twee jaar, maar slechts gedurende de eerste 6 maanden is het aan de verkoper om te bewijzen dat er geen defect was toen het product werd verkocht. Via een Europese richtlijn zal dit op één jaar kunnen worden gebracht met dien verstande dat lidstaten nog verder kunnen gaan. Hoewel Test Aankoop voorstander is van een dergelijke reversal burden of proof tot 2 jaar, is het verlegen van de termijn naar 1 jaar al een stap in de goede richting. Iets wat wij zouden toejuichen.
  • Test Aankoop is van mening dat een termijn van 2 jaar niet geschikt is voor apparaten met een lange levensduur, zoals wasmachines, audiovisuele apparatuur of auto's. Kortom, garanties moeten meer afgestemd worden met de te verwachten levensduur van een product.
  • Reserveonderdelen moeten meer systematisch beschikbaar en betaalbaar worden. Dit tenminste gedurende de te verwachten levensduur van een product. Op die manier kunnen consumenten hun kapotte wasmachine of printer laten repareren in plaats van een nieuwe te moeten kopen.
  • Software-updates moeten beschikbaar zijn gedurende de verwachte levensduur van het product én moeten betaalbaar zijn. Consumenten moeten op het moment van aankoop ook worden geïnformeerd over hoe lang updates beschikbaar zijn en voor welk doel (beveiliging, functionaliteitsupdates enz.).

Andere maatregelen zoals het cybersecurity van met het net verbonden producten of de verlagingen van de btw op herstellingen zijn zaken die eerst een vooral op het Europese niveau dienen te worden geregeld. Om die reden worden deze in de scope van dit nationale memorandum niet verder besproken. Echter zijn deze eisen consulteerbaar in het memorandum van onze Europese koepelorganisatie, Beuc via https://www.beuc.eu/publications/beuc-x-2019-006_manifesto_for_the_2019_eu_elections.pdf (blz. 6)