Wonen & energie

< Terug naar overzicht

I. Een betaalbare elektriciteitsfactuur

Onze elektriciteitsfactuur is meer en meer verworden tot een belastingbrief en omvat talloze posten waarvan men zich de vraag kan stellen of ze überhaupt wel thuishoren op de factuur van een basisgoed voor iedereen. De transitie naar een duurzamere en CO2- armere maatschappij is een absolute must maar de financiering ervan mag niet via een factuur gebeuren die geen onderscheid maakt naar inkomen.

Constante stijging van de factuur

We zijn het er allemaal over eens dat onze elektriciteitsfactuur bijzonder duur is en op die manier de koopkracht van de gezinnen aantast. Volgens Test Aankoop is de factuur verworden tot een aanslagbiljet van belastingen. De prijs voor een gemiddelde verbruiker is gestegen van een kleine 700 euro eind 2014, begin 2015 tot maar liefst 1034 euro in januari 2019 (Belgische cijfers). Dit is een verhoging van zo’n 50% :

billNL

(Bijna) duurste van de klas

In vergelijking met 4 jaar eerder, betaalde Belgische consument nu 322 euro extra voor dezelfde hoeveelheid stroom. De Belgische elektriciteitsfactuur behoort ondertussen tot de duurste van Europa (enkel Duitsland en Denemarken gaan ons nog vooraf). In onze buurlanden steeg de factuur beduidend minder drastisch op 4 jaar: +€63 in Duitsland, +€28 in Frankrijk en +€106 in Nederland.

In het regeerakkoord van 2014 beloofde de federale regering er nochtans voor te zorgen dat onze energiefactuur niet hoger ligt dan in de buurlanden om zo de koopkracht van de gezinnen te beschermen.

ebill

Verder raakte heel recent bekend dat maar liefst 1 op de 5 gezinnen geconfronteerd worden met één of andere vorm van energie-armoede, waarbij het vooral om eenoudergezinnen en alleenstaanden gaat. Dit cijfer blijft al enkele jaren stabiel. Verbetering is er dus niet.

De reden voor deze exorbitante prijzen is het feit dat er heel wat taksen, heffingen en belastingen ingebakken zitten in de stroomfactuur van de Belgische consument. Denken we maar aan de distributienettarieven die niet alleen de kosten voor de werkelijke distributie voor elektriciteit bevatten, maar ook instaan voor het dekken van de kosten van groenestroomcertificaten of energiebesparende maatregelen. Ook het btw-tarief van 21% op alle componenten, behalve op de federale bijdrage, de aansluitingsvergoeding in het Waalse Gewest en de heffing ter financiering van het Energiefonds in Vlaanderen, weegt zwaar door.


Noodzakelijke elektrificatie

In het licht van het klimaatdebat, is het verdere elektrificeren van onze energiebehoefte noodzakelijk. Dit maakt het onbegrijpelijk waarom de lasten, taksen en heffingen op de elektriciteitsfactuur zo omvangrijk zijn. Gas daarentegen, een fossiele brandstof, is een stuk goedkoper omdat het minder wordt belast. Als men mensen wil stimuleren om warmtepompen te plaatsen of elektrisch te verwarmen of elektrisch te rijden, dan is dit simpelweg onhoudbaar.

Er is al eens geopperd geweest dat de lasten op elektriciteit naar mazout en gas moeten overgezet worden maar dit lijkt ons geen goed idee. Eerst en vooral zijn er heel wat mensen die niet de financiële middelen om hun mazout – of gasketel te vervangen (Zij zullen in die hypothese meer gaan betalen voor deze brandstof en tegelijkertijd in de onmogelijkheid zijn om een warmtepomp te plaatsen of over te gaan naar zonnepanelen met batterij voor een elektrische verwarming),wie het wel kan betalen, zal wel switchen naar een alternatieve manier van verwarmen waardoor het aantal personen dat de heffingen moeten betalen op gas en mazout ook zal verminderen waardoor die prijzen opnieuw zullen moeten stijgen.


Aanbevelingen van Test Aankoop

Ontvetting van de elektriciteitsfactuur. De factuur moet herleid worden tot waarvoor ze dient: de elektronen en het transport ervan. Taksen, heffingen of de financiering van subsidiemechanismes hebben geen plaats in een factuur die geen onderscheid maakt tussen mensen met een hoog of een laag inkomen. Om bronnen van inkomsten te vinden voor de subsidies die nu in de elektriciteitsfactuur zitten of ze zelfs uit te breiden, zijn er betere alternatieven :
  • Financiering via de algemene middelen, waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.
  • Financiering via een klimaatfonds, gefinancierd via een klimaatbijdrage op producten die een negatieve CO2-impact hebben.
  • Financiering via een equivalent voor de onroerende voorheffing. In deze filosofie laat je mensen een klimaatbijdrage betalen afhankelijk van de grootte van de woning.
  • Globaler: een doorgedreven taks shift van lasten op arbeid naar consumptie, milieu en vermogen? Internationale instellingen zoals de OESO, het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Commissie manen België al jaren aan een deel van de lasten op arbeid te verschuiven naar consumptie, milieu en vermogen. De inkomsten uit milieu gerelateerde belastingen zijn in ons land bij de laagste in de Europese Unie. Als men een meer milieugericht woon- en verkeersbeleid wilt in Vlaanderen, moet men alle belastingen, belastingvoordelen en premies in één keer herbekijken.