Dossier

ADHD

16 juni 2022
ADHD

Vijf tot tien procent van de kinderen kampt met ADHD, genoeg voor minstens eentje in elke klas. Ook volwassenen kunnen ADHD hebben, al zullen de symptomen zich anders uiten. Maar wat is het precies, en hoe ga je er het best mee om? Wij geven tips.

Aandoening

De alombekende afkorting ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. In het Nederlands spreken we van de aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit, een veelvoorkomende concentratiestoornis die ook het gedrag beïnvloedt. Naar schatting heeft zo'n 5 tot 10 % van de kinderen ADHD, maar afhankelijk van de gebruikte criteria kan dat cijfer hoger of lager liggen.

ADHD treedt meestal voor het eerst op rond kleuterleeftijd. De symptomen zijn op jonge leeftijd nog erg veranderlijk en worden pas stabiel vanaf de leeftijd van vijf jaar. De meeste diagnoses worden vastgesteld wanneer kinderen starten in het lager onderwijs, en er een beter zicht is op de aandachtsspanne en zelfcontrole van het kind.

Vroeger dacht men dat de symptomen vanzelf zouden overgaan, nu weten we dat ze bij de meeste kinderen blijven bestaan tijdens en na de puberteit. Zo'n 60 tot 70 % van de kinderen zal ook als volwassene enige ADHD-symptomen ondervinden. 20 tot 50 % van deze kinderen voldoet als volwassene nog steeds aan de criteria voor de diagnose ADHD.

ADHD vaker onopgemerkt bij meisjes 

ADHD treft twee tot drie keer zoveel jongens als meisjes en gaat dikwijls samen met andere problemen zoals opstandig gedrag, taalachterstand, angststoornissen, depressie enz. 

Hoe ADHD zich precies uit, verschilt echter van persoon tot persoon en kan ook veranderen met de leeftijd. Bovendien zijn de symptomen verschillend tussen de geslachten, waardoor ADHD bij meisjes minder vaak wordt opgemerkt.

Meisjes zullen bijvoorbeeld minder vaak storend gedrag vertonen maar vaker geplaagd gaan onder onoplettendheid, waardoor ze minder vaak de juiste diagnose en de juiste hulp krijgen.

ADHD-diagnoses in de lift

Het aantal ADHD-diagnoses gaat de laatste jaren in stijgende lijn. Dat betekent niet per se dat artsen het label te snel opplakken, maar vooral dat er meer aandacht voor is. Zo zullen ouders nu sneller signalen herkennen en meer geneigd zijn om medische of psychologische hulp te zoeken.

Daarnaast kan het ook te wijten zijn aan de diagnostische criteria die de laatste jaren zijn veranderd, waardoor meer kinderen binnen de voorwaarden vallen. En natuurlijk is de behandeling van ADHD een lucratieve business voor de farmaceutische industrie.

Sommige experts zien deze toename als een positieve ontwikkeling, omdat er meer bewustzijn is rond ADHD en er zo meer kinderen geholpen worden. Aan de andere kant maakt men zich zorgen dat ADHD te snel wordt gediagnosticeerd, en dat gedrag dat normaal is voor kinderen en tieners nu als abnormaal wordt beschouwd.

Dit kan negatieve gevolgen hebben. Denk maar aan overbehandeling en stigmatisering, wat een zware impact kan hebben op het zelfvertrouwen en de eigenwaarde van kinderen die het “label” van ADHD krijgen.

 

ADHD wordt gekenmerkt door drie kernsymptomen: hyperactiviteit, impulsiviteit en aandachtstekort of onoplettendheid. Aangezien zulke gedragingen vrij vaak voorkomen bij jonge kinderen, kan het moeilijk zijn om normaal van abnormaal gedrag te onderscheiden.

ADHD wordt veroorzaakt door een complex samenspel van genetische, neurobiologische en omgevingsfactoren, niet door te veel suiker of slechte opvoeding. Het is daarentegen wel erfelijk, en er bestaan bepaalde risicofactoren die de kans op ADHD vergroten.

Er is geen simpele test voor ADHD en het is vrijwel onmogelijk om op kleuterleeftijd al een correcte diagnose te stellen. Bovendien kan er een andere verklaring aan de oorzaak liggen van storend gedrag. De diagnose moet door een team van specialisten worden gesteld, niet door de huisarts.

De juiste behandeling verschilt van persoon tot persoon en niet iedereen met ADHD heeft een behandeling nodig. Medicatie mag alleszins nooit het vertrekpunt zijn. Er moet altijd worden gestart met psychologische begeleiding voor het kind en diens omgeving.

Een kind met ADHD kan een grote uitdaging zijn voor ouders en de impact op het gezinsleven is aanzienlijk. Zulke kinderen hebben meer uitleg, herhaling, structuur en grenzen nodig dan andere kinderen. Wij zetten enkele tips en strategieën op een rijtje.

Hoewel ADHD zich het sterkst manifesteert tijdens de kindertijd, kunnen symptomen blijven volharden tot in de volwassenheid. Sommige mensen krijgen zelfs pas op volwassen leeftijd de diagnose. Dat vraagt een welbepaalde aanpak. Zo ga je er mee om.