Dossier

Elektronisch betalen en misbruik

19 september 2013
Elektronisch betalen en misbruik

19 september 2013

Betalen met een betaal- of een kredietkaart, of via het internet: dat is voor iedereen bijna dagelijkse kost geworden. Ook voor mensen met minder fraaie bedoelingen, die langs die weg de bankrekening van argeloze consumenten proberen te plunderen.

Voor welke misbruiken moet u vooral uitkijken?

Kaartnummer gekopieerd

Om op het internet te betalen moet u vaak gewoon het nummer en de vervaldatum van uw kredietkaart intikken. Gegevens dus die op de kaart zelf met het blote oog te lezen zijn. Daardoor slagen sommigen erin die gegevens te kopiëren zonder dat ze uw kaart stelen. Of hackers onderscheppen ze terwijl u uw kaart voor een onlinebetaling gebruikt. Aangezien u uw kaart dan nooit kwijt bent geweest, beseft u doorgaans pas (veel) later, wanneer u uw uitgaven bekijkt op uw rekeningafschriften, dat iemand buiten uw weten om met uw kaart allerlei spullen via het net heeft gekocht.

Kaart "ingeslikt"

Er wordt iets in de gleuf van de geldautomaat gestopt waardoor de kaart vast blijft zitten. Meestal is het een stuk plastic met zelfklevende tape waardoor uw kaart niet meer uit de gleuf van de automaat terugkeert. U denkt dan ook dat ze werd "ingeslikt".
Om aan uw geheime code te geraken heeft men u bespioneerd: door achter u in de rij te gaan staan, soms met een klein cameraatje, of door zich uitermate behulpzaam te tonen en u te suggereren uw code opnieuw in te brengen om de kaart te deblokkeren. Wanneer u de plaats des onheils verlaat, overtuigd dat de geldautomaat uw kaart heeft verzwolgen, haalt men ze dan uit de automaat en met behulp van uw code vraagt men daarna zo veel mogelijk geld op.
Dat scenario speelt zich vooral 's avonds of in het weekend af, op een ogenblik dat u niet onmiddellijk naar uw bankkantoor kunt.

Kaart nagemaakt

Men "leent" uw betaal- of kredietkaart eventjes om snel de gegevens op de magneetstrook te kopiëren en die op een blancokaart over te zetten, waarna men er lustig aankopen mee doet.
Dat is een praktijk die vooral voorkomt in de achterzaaltjes van restaurants en cafés.
Meestal stelt u het bedrog pas achteraf op uw rekeningafschriften vaststelt.
Die fraude is mogelijk doordat de betaalterminals in bepaalde landen, vooral buiten Europa, alleen de magneetstrook van de kaart kunnen lezen, en niet de beveiligde chip. In dat geval moet geen geheime code worden ingebracht bij een betaling.

Phishing

U ontvangt een e-mail die van uw bank of van een bedrijf zoals Visa afkomstig lijkt. Men haalt een of andere smoes aan (computerpanne, controle van bestanden, nieuwe wetgeving enz.) en beweert dat bepaalde informatie moet worden gecheckt. Men vraagt u om op een link te klikken om met de website van de bank te worden verbonden. Maar door daarop te klikken komt u niet terecht op de echte website van de bank, maar op een bijna perfecte kopie ervan (een "mirror" of "spiegelsite"), waar men u vraagt om allerlei persoonlijke gegevens in te vullen: nummer van kredietkaart, rekeningnummer, geheime code van uw bankkaarten, geheime code voor het internetbankieren. Daarna kan de oplichter met uw gegevens alle verrichtingen doen die hij maar wil. U zult het bedrog pas later vaststellen, op uw rekeningafschriften.

Daar bestaan varianten op. Men leidt u bv. naar een vervalste website van uw bank waar men u een aantal inlichtingen vraagt, onder meer uw telefoonnummer, en uitlegt dat u zult worden opgebeld om te checken of alles wel in orde is. "Men" (lees: de oplichter) belt u op en laat u een bepaalde verrichting uitvoeren, gevolgd door de vraag om te zeggen welke uw pincode is alsook de "challenge" en het antwoord op die "challenge" die bij de verrichting tevoorschijn komen. Terwijl u die info aan de telefoon doorgeeft, wordt uw rekening geplunderd.

Spyware

Nadat u een bepaalde website hebt bezocht of iets hebt gedownload, wordt buiten uw weten om door een virus spyware op uw computer geïnstalleerd.
De oplichters gebruiken uw gegevens daarna om verrichtingen uit te voeren via uw rekening of met uw kredietkaart.

Kaart onderschept

Deze techniek wordt minder vaak gebruikt. In een eerste fase wordt uw portefeuille met uw kaart(en) gestolen. In een tweede fase slaagt de dief erin, doordat hij uw adres kent, om na het bespioneren van uw postbode de hand te leggen op de nieuwe kaart die de bank u opstuurt en op de geheime code die wat later afzonderlijk wordt verzonden.

Voorkomen is beter dan genezen

  • Hou uw betaal- en kredietkaarten goed in het oog. 
  • Kijk uw rekeningafschriften zorgvuldig na. Verwittig de uitgever van de kaart bij de minste anomalie.
  • Zorg dat de beveiliging op uw computer (antivirus, firewall) up-to-date is.
  • Geen uw "gevoelige" persoonlijke gegevens nooit via de telefoon of in een mail door. Wie daar langs die weg naar vraagt, is een oplichter, een bank doet dat nooit.
  • Laat uw kaart bij de minste twijfel blokkeren (zie hierna).

En als het kwaad is geschied?

Wanneer u uw kaart niet meer vindt (kwijt of gestolen) of als u redenen hebt om te denken dat "gevoelige" persoonlijke gegevens door een oplichter werden achterhaald, laat uw kaart dan onmiddellijk blokkeren.
De meeste banken zijn bij CardStop aangesloten. U kunt dag en nacht bellen naar het nummer 070 344 344 (++32 70 344 344 vanuit het buitenland).
Bij een aantal banken, zoals bpost en Beobank, moet u een andere procedure volgen. U vindt ze terug in de algemene voorwaarden van de bank.

Zolang u het verlies niet hebt gemeld, is al wat de oplichter van uw rekening kan halen, te uwen laste. Met een maximum van € 150 evenwel. De wet bepaalt immers dat zolang de bank u geen zware nalatigheid kan verwijten, ze u slechts € 150 mag aanrekenen van de som die frauduleus van uw rekening kon worden gehaald vóór u vroeg om de kaart te blokkeren. Zodra u de blokkering hebt aangevraagd, bent u niet langer aansprakelijk en moet de bank u al het geld dat de oplichter kon afhalen, terugbetalen.

Wanneer uw kaart kon worden gebruikt zonder dat ze moest worden voorgelegd (op internet bv.) of als uw kaart werd nagemaakt, zult u zelfs volledig worden vergoed, tenzij blijkt dat u fraude hebt gepleegd of opzettelijk uw verplichtingen niet bent nagekomen.

Wat kunt u doen als de bank weigert u te vergoeden?

  • Leg eerst goed uw argumenten uit en probeer haar van uw gelijk te overtuigen.
  • Lukt dat niet, dan kunt u een beroep doen op de Ombudsman in financiële geschillen. Dat is gratis. Het leidt vaak tot een oplossing.
  • U kunt de zaak altijd, ook als de bemiddeling van de ombudsman niet helpt, voor de rechtbank brengen (rechtbank van eerste aanleg of vredegerecht, al naargelang de inzet van de zaak).