AI-gebruik sterk ingeburgerd, maar Belg is toch bezorgd over risico’s, blijkt uit enquête van Testaankoop

Steeds zichtbaarder in het dagelijks leven

Testaankoop hield een online enquête onder ongeveer 2.000 Belgen tussen 18 en 74 jaar, in het kader van de Consumer Digital Empowerment Index, een project van het Consumer Empowerment Project (CEP), een initiatief dat in 2022 door Euroconsumers en Google is gelanceerd om consumenten te helpen hun rechten beter te begrijpen en weloverwogen keuzes te maken in het digitale tijdperk. Uit de enquête blijkt dat Belgen het gevoel hebben dat AI al heel aanwezig is in verschillende domeinen van hun dagelijkse leven: in informatie en media, bij het shoppen, in hun onderwijs, en bij geldzaken. In één jaar tijd is het gevoel dat er AI wordt gebruikt in al die domeinen ook sterk toegenomen. Zo dacht vorig jaar nog maar 40% van de Belgen dat AI werd gebruikt in de gezondheidszorg, terwijl dat dit jaar al 49% is. Voor consumenten voelt het duidelijk aan alsof AI steeds meer gebruikt wordt in alledaagse diensten.

Digitale kloof

41 % van de Belgen geeft in de enquête daarnaast aan het gevoel te hebben AI-gebaseerde diensten te kunnen gebruiken. Daarachter zitten grote verschillen: consumenten ouder dan 61 jaar met een laag opleidingsniveau voelen zich duidelijk minder op hun gemak met deze technologieën. “De digitale kloof dreigt groter te worden door de snelle ontwikkeling van AI. Zowel de overheid als privé-bedrijven moeten maatregelen nemen om AI toegankelijker te maken, om juist te zorgen voor meer inclusie in plaats van minder ”, reageert Laura Clays, woordvoerder van Testaankoop.

AI is nuttig, maar…

39 % van de respondenten vindt dat AI in de voorbije 12 maanden een positieve invloed heeft gehad op hun dagelijks leven en 38 % zegt dat het hun keuzes als consument heeft verbeterd. Uit de enquête blijkt dat consumenten AI vooral waarderen om de productiviteitswinst, zoals tijdsbesparing, en om de creatieve toepassingen voor eigen entertainment. Bijna de helft van de Belgen is van mening dat AI de kwaliteit van online informatie heeft verbeterd, al vindt ook 1 op 5 dat de kwaliteit juist verslechterd is door het gebruik van AI. 

Belgen zien dus wel het nut van AI, maar blijven sceptisch. Als hen gevraagd wordt naar hun vertrouwen in de manier waarop bedrijven AI gebruiken, zegt ongeveer een derde het niet goed te weten, en denkt ook een derde dat bedrijven AI niet op een verantwoorde manier zullen gebruiken. Er is ook niet veel vertrouwen in de overheid: slechts 39% is er zeker van dat de autoriteiten bedrijven kunnen verplichten AI toe te passen volgens de regels, terwijl 28 % twijfelt aan het vermogen van de overheid om de regels effectief te handhaven, ondanks alle inspanningen van de EU om een regelgevend kader op te stellen. 

Hoge verwachtingen voor generatieve AI

Wat ook opvalt in de enquête is de snelle opkomst van generatieve AI-tools, die zelf tekst, audio of beeld maken: slechts 9% heeft er nog nooit van gehoord, tegenover 18% vorig jaar. 32% gebruikt ze af en toe en 17% gebruikt ze nu zelfs bijna dagelijks. Maar naarmate de technologie meer geïntegreerd raakt, stijgen ook de verwachtingen. Waar vorig jaar nog 63% tevreden was met de resultaten van generatieve AI-tools, is dat nu nog maar 54 %. De verwachtingen stijgen dus sneller dan dat de antwoorden nauwkeuriger worden.

Bezorgdheid over risico’s

Over het algemeen zijn Belgen vooral bezorgd over de opkomst van AI en de risico’s die het met zich meeneemt: 65 % vreest dat AI zal zorgen voor meer manipulatie van de publieke opinie, 63% denkt dat er met AI meer risico’s zijn voor de privacy en 58% vindt dat AI meer risico's dan voordelen heeft voor de cyberveiligheid. Tegelijk zien Belgen de voordelen van AI ook in: 44% vindt dat AI substantiële vooruitgang kan boeken in gezondheidszorg, nog eens 44% ziet in dat AI zorgt voor een meer gepersonaliseerde klantervaring en 38% gelooft dat AI kan helpen bij het studeren.
“Artificiële intelligentie is in België een onmisbare technologie geworden. Om haar beloften volledig waar te maken, verwachten consumenten vandaar meer transparantie, duidelijke uitleg en een regelgeving die ook effectief wordt toegepast. Dat is nodig om het vertrouwen van consumenten in AI te versterken, en om AI op een eerlijke en verantwoorde manier verder te ontwikkelen”, concludeert Laura Clays.

Dit onderzoek maakt deel uit van de Consumer Digital Empowerment Index, dat op zijn beurt weer deel uitmaakt van het Consumer Empowerment Project (CEP), een initiatief dat in 2022 door Euroconsumers en Google is gelanceerd om consumenten te helpen hun rechten beter te begrijpen en weloverwogen keuzes te maken in het digitale tijdperk. Meer info: https://cep-project.org/.