Een beetje in de tang tussen de VS en China, heeft Europa een vrijhandelsakkoord afgesloten met het Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur. Dit akkoord, waar al lang over werd onderhandeld, zal de buitenlandse handel van de EU niet fundamenteel hertekenen, maar het brengt wel een reeks potentiële voordelen mee – niet alleen puur op handelsvlak.

Eerste stap

Is het akkoord tussen de Europese Unie en Mercosur de reddingsboei die onze economieën nodig hebben? Het antwoord is negatief. In 2024 was Mercosur (Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay) met zijn 270 miljoen consumenten slechts de 10de exportmarkt voor de EU, ver achter markten zoals het VK of Turkije. De waarde van de Europese goederenexport naar Mercosur tikte in 2024 af op 57 miljard euro (op een totaal van 2 584 miljard), daarbovenop kwam nog eens 30 miljard aan diensten. Erg zwaar doorwegen in de Europese buitenlandse handel doet de regio dus niet.

Dit akkoord wil evenwel de handelsstromen met Mercosur stimuleren en de klantenportefeuille van Europa diversifiëren. Dat laatste is dringend, nu sommige markten hun deuren wat meer gesloten houden voor de Europese productie (hogere invoerrechten in de VS, toename kwaliteit en competitiviteit in China). De Mercosur-deal is dan ook slechts een eerste stap. Er zitten nog meer handelsakkoorden aan te komen.

Duitsland grote, maar niet enige winnaar

Het akkoord moet ruim 90% van de douanerechten tussen beide regio's afschaffen. Dat zal ingevoerde producten goedkoper maken en lokale producenten dwingen om concurrentieel te blijven. De toegenomen concurrentie zal zorgen voor neerwaartse prijsdruk, wat gunstig is voor de consument, al zal de impact daarvan verschillen van sector tot sector. Europa exporteert naar Mercosur o.a. farmaceutische producten (voorheen 14% invoerrechten), chemische producten (18%), machines voor industrie en landbouw (14% à 20%) en auto's (35%). Die sectoren zullen het meest voordeel halen uit de afbouw van de handelsbelemmeringen, en dat speelt vooral in de kaart van Europees exportkampioen Duitsland.

Maar ook Nederland en Spanje zijn goed geplaatst. Daarnaast exporteren meer dan 30 000 Europese kmo's naar Mercosur. De verlaging van de invoerrechten zal dus ook veel kleinere ondernemers ten goede komen en zo de werkgelegenheid ondersteunen.

Meer dan alleen een handelsakkoord

Het Mercosur-akkoord doet meer dan alleen de handel stimuleren. Europa toont er zijn engagement voor de globalisering en de wereldhandel mee aan, het geeft aan dat het wil meespelen op het geopolitieke toneel, en het "exporteert" er ook zijn (kwaliteits)normen mee. Wie die niet naleeft, krijgt immers geen toegang tot de Europese markt. Een grotere harmonisering van de regelgeving in beide regio's zou Europese ondernemingen in staat moeten stellen om makkelijker te investeren in Mercosur, waar het potentieel van de opkomende economieën aanzienlijk is en veel spelers mogelijk de groeikansen kunnen vinden die ze bij ons niet vinden. Europa is nu al de grootste buitenlandse investeerder in de Mercosur-landen en zal die positie wellicht nog versterken. Zo heeft de EU belangstelling voor de Braziliaanse voorraden aan zeldzame aardmetalen (na China de grootste reserves ter wereld) en hoopt ze door de banden met dat land aan te halen haar afhankelijkheid van China te verminderen.

Maar uiteraard zijn er nog kapers op de kust: ook de VS azen op de Braziliaanse reserves om hun afhankelijkheid van Peking af te bouwen. We mogen ook niet blind zijn voor het feit dat Peking al nauwe relaties met de regio heeft en er ook sterk aanwezig is. Dankzij zijn expertise in zeldzame aardmetalen zou China er productie- en raffinage-infrastructuur kunnen uitbouwen, zoals het eerder al deed voor nikkel in Indonesië, en zo Brazilië in staat stellen om meer dan alleen basismetalen te exporteren.

Aandachts-punten

Dit akkoord is een stap in de goede richting en toont aan dat Europa eindelijk werk wil maken van het afbouwen van zijn grote afhankelijkheid in een aantal domeinen. Toch zal Brussel een en ander nauwlettend in het oog moeten houden: de vlottere toegang tot de Europese markt vanuit Mercosur kan ook andere spelers, in het bijzonder China, stimuleren om zijn posities ginder te versterken en zich via Made in Brazil in plaats van Made in China een weg te banen naar onze contreien.

Voor de landbouwsector werd de afschaffing van douanerechten gekoppeld aan quota die vrij laag zijn: slechts het equivalent van 1,5% van de Europese rundvleesproductie zal ervan profiteren, voor pluimvee 1,3% en voor varkensvlees 0,1%. De globale impact zal dus beperkt blijven. Tegelijk engageert Mercosur zich om 344 Europese beschermde oorsprongsbenamingen te respecteren, wat imitaties van Europese producten uit de winkelrekken moet weren.

Sectorale impact?

Hoewel de reikwijdte van het Mercosur-akkoord zeker op korte termijn veeleer beperkt blijft, denken we toch dat het gunstig zal zijn voor de Europese economieën, investeerders en gezinnen. Op de beurs zullen sommige sectoren er meer voordeel uit halen dan andere.

LUXESECTOR

De luxesector profiteert vooral via wijnen en sterkedrank: de daling van de invoerrechten zal o.a. de export van champagne naar Zuid-Amerika stimuleren. Dat is gunstig voor LVMH, dat aankijkt tegen 15% invoerrechten in de VS (zijn belangrijkste exportmarkt) en worstelt met toenemende concurrentie in Europa. De sector kan zo nieuwe afzetmarkten "ontkurken", en ook oorsprongsbenamingen zouden beter beschermd worden, wat de aanwezigheid van Zuid-Amerikaanse "champagnes" moet beperken. De impact op de winst zal beperkt blijven, want de prestaties van LVMH worden vooral gedragen door de mode-activiteiten van het concern in China. Ook voor die modesector zijn er positieve effecten: de invoerrechten (momenteel 8% à 12%) op de Europese uitvoer van kleding naar het Mercosur-blok zullen geleidelijk verdwijnen en merken zullen meer bescherming genieten. Ook de opmars van een middenklasse en een rijkere klasse in de Mercosur-landen verbetert de vooruitzichten voor de Europese luxesector.

AGROVOEDING

Het akkoord voorziet in de bescherming van heel wat Europese geografische aanduidingen in de Mercosur-landen. Dat biedt kansen voor producten met herkomstbenamingen (kazen, traditionele yoghurt, enz.) en is gunstig voor spelers zoals Danone. Bewerkte voedingsmiddelen (yoghurts, met proteïnes verrijkte zuivel) zullen profiteren van een geleidelijke daling van de exporttarieven, wat de vraag vanuit de Mercosur-landen kan stimuleren. Keerzijde is dat Danone in Europa mogelijk meer concurrentie zal ondervinden van producten met een lagere toegevoegde waarde.

ERTSEN EN MINERALEN

Het akkoord beoogt een geleidelijke verlaging van de douanerechten op de export van deze grondstoffen naar de EU en het maakt ook een einde aan sommige exportbeperkingen aan Mercosur-zijde, o.a. voor koper en lithium. Het doel is om de bevoorradingsbronnen van de EU te diversifiëren in het kader van de energietransitie en de digitale transitie (momenteel afhankelijk van China voor kritieke materialen). Op termijn moet het akkoord gunstig zijn voor o.a. hernieuwbare energie en elektronische componenten.

INDUSTRIËLE SECTOR

Ook voor de Europese industrie is het akkoord een opsteker, aangezien exporteren naar Mercosur makkelijker wordt. Douanerechten (momenteel tot 20%) zouden de komende jaren tot nul worden herleid, en technische normen zouden wederzijds gelden. Dat moet de concurrentiepositie van Europese machines versterken tegenover lokale producenten en Chinese machines in de lagere en middelste marktregionen. Op lange termijn is dat goed nieuws voor fabrikanten van uitrustingsgoederen zoals Schneider, Siemens, en Atlas Copco (compressoren, lucht- en industriële apparatuur).

FARMA

Ook voor de farmasector zal het Mercosur-akkoord de invoerrechten verlagen en zo de export van farmaceutische producten bevorderen. Hoewel dit uiteraard positief is, blijven de VS en Europa met voorsprong de belangrijkste markten voor de sector. We handhaven een koopadvies voor de farmasector, o.a. via Xtrackers MSCI World Health Care UCITS ETF.

AUTOSECTOR

Mercosur moet over een periode van zowat 15 jaar komaf maken met de hoge invoerrechten op Europese auto's (momenteel tot 35%). In ruil daarvoor zal de EU haar markt verder openstellen voor Mercosur-producten, wat ten goede zal komen aan de interregionale handel in voertuigen, onderdelen en uitrusting. Volgens de Europese Commissie zou de Europese auto-export naar Mercosur tegen 2040 kunnen verdrievoudigen, wat de sector ruim 20 miljard euro zou opleveren. De volumes mogen dan al bescheiden blijven in vergelijking met China of de VS, toch vormt de Mercosur-markt (270 miljoen inwoners) een interessante groeipool voor groepen die op zoek zijn naar nieuwe afzetmarkten. Op korte termijn zal de economische impact beperkt blijven, maar het akkoord biedt perspectief voor Europese autobouwers die worstelen met overcapaciteit en zowel in Europa als in China onder druk staan.

Volkswagen, dat al aanwezig is in Brazilië en Argentinië, kan op termijn mogelijk meer modellen met hogere marges (SUV's, premium, elektrisch) exporteren vanuit Europa. BMW, dat vooral focust op de invoer van premiummodellen, zal dankzij de lagere douanerechten concurrentiëler worden qua prijszetting, al zal dat slechts een marginaal effect hebben op de resultaten (China en de VS veel belangrijker voor de groep). Mercedes-Benz kan voordeel halen uit het akkoord voor de verkoop van zijn luxemodellen, en ook voor bestelwagens en wagenparken voor overheden. Renault, dat sterk staat in betaalbare kleine en middelgrote auto's, kan opschuiven naar hogere marktregionen en meer elektrische modellen introduceren. Stellantis, een belangrijke speler in Brazilië en Argentinië in het instap- en middensegment, kan er zijn leiderspositie verstevigen en meer modellen met een hogere toegevoegde waarde invoeren vanuit Europa.