De hele commotie draait rond de grafiek die je ziet. De rente op de Japanse 40-jarige obligatie schommelt rond 4%. Het is het hoogste niveau sinds de introductie van dat soort obligaties in 2007 en ook de eerste keer in meer dan 30 jaar dat een Japanse staatsobligatie zo’n niveau heeft bereikt. Ook de tien- en twintigjarige rentevoeten staan opmerkelijk hoog. Dat alles jaagt de financiële markten in de gordijnen.

Waarom staat de rente zo hoog?

De Japanse obligatiemarkt heeft een probleem. Er zijn op dit moment te weinig kopers om het groeiende aanbod aan schuldemissies op te vangen. Meer zelfs, de trouwe Japanse institutionele beleggers (vooral verzekeraars) hebben sinds 2004 nog nooit zoveel lokale obligaties verkocht als vandaag. En dus moeten de rentevoeten hoger om volk te lokken. Maar dat is moeilijk.

De markt geeft een signaal aan premier Sanae Takaichi dat ze niet akkoord gaat met haar belastingverlagingen en hogere overheidsuitgaven. Dat zal de torenhoge staatschulden nog meer aanvetten. En op dat vlak is Japan al wereldrecordhouder met een (bruto)schuld van 240% van het bbp.

Vanwaar die wereldwijde schrik?

De zeer kapitaalkrachtige Japanse beleggers zijn heel belangrijk in het wereldwijde financiële ecosysteem. Door de ultralage rentes in eigen land beleggen die diepe zakken massaal in buitenlandse obligaties, vooral Amerikaans staatspapier. De almaar hogere rentes in Japan verhogen de kans dat er niet alleen minder geld uit Japan zal vloeien, maar ook dat er enorme bedragen vroeg of laat gerepatrieerd zullen worden. Dat zorgt dan weer voor opwaartse druk op de langetermijnrentes in landen als de VS.

Op termijn weegt dat op de waardering van aandelen, zadelt het bedrijven op met hogere kosten en maakt het veilige beleggingen (zoals obligaties) relatief aantrekkelijker. De beurzen kunnen zo’n situatie dus missen als kiespijn.

Japanse obligaties kopen?

Decennialang klaagden de beleggers dat de rentes te laag waren in Japan. En nu dat historisch hoog liggen, lijkt het nog niet hoog genoeg om veel zieltjes te winnen.

Ook wij vinden het nog te vroeg om te beleggen in een fonds als Xtrackers II Japan Government Bond UCITS ETF. De obligaties liggen er op dit moment niet langer in de hoogste schuif en ook de yen heeft het moeilijk. Zo verloor de munt de afgelopen twaalf maanden 13% in euro.

De Japanse Centrale Bank zit immers in een lastig parket. Ze wil eigenlijk de inflatie die al 46 maanden boven het streefdoel van 2% staat aanpakken door de rente te verhogen, maar daardoor dreigen de obligatierentes nog harder te stijgen wat dan weer de bedrijven in de problemen brengt. En als ze de rente verlaagt, kan de yen verder verzwakken, wat de import duurder maakt en de inflatie aanjaagt.

Het leven van een centrale bankier lijkt toch niet simpel.