Analyse
Europese Centrale Bank start grootschalige aankoop bedrijfsobligaties 1 jaar geleden - woensdag 20 juli 2016

Doelstelling: de economische motor en de inflatie van de Europese Unie opnieuw op gang brengen.

Na staatsobligaties koopt de ECB nu ook bedrijfsobligaties aan. Enkel op lange termijn zal blijken of de politiek van de centrale bank doeltreffend is. Op kortere termijn en indien u geen enkel risico wil nemen, bent u helaas gedwongen te kiezen voor een spaarrekening (waarvan de opbrengst magertjes is!) of spaarverzekering, op voorwaarde dat u rekening houdt met een voldoende lange beleggingshorizon (liefst acht jaar en langer, om fiscale redenen).
Voor een hoger rendement zit er niets anders op dan meer risico’s te nemen. Dat kan door te kiezen voor (bedrijfs)obligaties met een lagere
kredietwaardigheidsrating of buitenlandse munten. Ook in de markt van hoogrentende obligaties betaalt u zich al bont en blauw en weegt het beetje extra rendement meestal niet op tegen de risico’s die u in huis haalt. Enkel obligaties in Braziliaanse real mogen nog altijd worden gekocht via het fonds HSBC GIF Brazil Bond.

 

Theoretisch mechanisme

De honger van de ECB naar obligaties verhoogt sterk de vraag naar deze effecten op de financiële markten. Dat heeft voor gevolg dat de prijzen van de obligaties stijgen, waardoor hun rente daalt. Daardoor financieren de bedrijven zich goedkoper. De lage rente zorgt ook voor goedkoper krediet. Toegankelijk krediet zwengelt dan weer de gezinsconsumptie en de bedrijfsinvesteringen aan.

 

Wat de centrale bank in feite door het aankopen van schulden doet, is het injecteren van liquiditeiten in de economie. Verwacht wordt dat dat zal leiden tot meer economische activiteit en hogere inflatieverwachtingen. In theorie.

 

Voorwaarden

De ECB is enkel geïnteresseerd in bedrijfsobligaties die in euro noteren en uitgegeven zijn door een emittent die in een lidstaat van de EU gevestigd is. Ook mag de uitgever geen kredietinstelling zijn. Daarnaast moeten de obligaties over een rating beschikken die hoger of gelijk is aan BBB-. De resterende looptijd is minstens zes maanden en mag maximaal 30 jaar bestrijken. Het (rest)rendement tot de eindvervaldag mag niet lager zijn dan de depositorente van de ECB (nu -0,40%).

 

Welke liquiditeitsinjecties?

Sinds maart 2015 wordt maandelijks 60 miljard euro in de Europese economie geïnjecteerd. De verrichtingen waarbij de ECB overheidsobligaties van overheden aankoopt, draagt de benaming Public Sector Purchase Programme (PSPP).

 

Sinds juni is het stimuleringspakket uitgebreid met het Corporate Sector Purchase Programme (CSPP), dat het opkopen van bedrijfsobligaties tot doel heeft. De maandelijkse liquiditeitsinjectie werd vanaf april verhoogd van 60 miljard euro naar 80 miljard euro. In principe kan tot 20 miljard euro maandelijks naar bedrijfsobligaties toestromen. In realiteit zal het maandelijkse bedrag stukken lager liggen. In juni werd ongeveer voor 4,90 miljard euro aan bedrijfsobligaties gekocht.

 

Voordelen

Beleggers in obligaties hebben de voorbije maanden een aanzienlijke stijging van de waarde van hun beleggingen ervaren. Toen Mario Draghi, de voorzitter van de ECB, in maart zijn plannen om bedrijfsleningen te kopen uit de doeken deed, stegen de obligatiekoersen. Beleggers anticipeerden immers op het gegeven dat de ECB een grote koper ging vormen op de markt voor dat soort obligaties.

 

Ook de bedrijven profiteren hiervan. Zo lenen de ondernemingen spotgoedkoop. Unilever heeft op die manier in april een vierjarige obligatielening uitgegeven aan … 0 %. Bedrijven kunnen zich dus financieren aan zeer lage rentevoeten, en dat zou uiteindelijk moeten leiden tot hogere bedrijfsinvesteringen. De economische activiteit en de inflatie varen bij hogere investeringen, en dat is per slot van rekening het doel dat Mario Draghi voor ogen heeft.

 

Nadelen

De belegger die wil (her)beleggen in obligaties wordt geconfronteerd met zeer lage opbrengsten. De coupons die kwalitatieve Europese bedrijfsobligaties bieden, worden nog minder aanlokkelijk. Beleggers gaan daarom op zoek naar beleggingen die potentieel hogere opbrengsten bieden, zonder daarbij altijd rekening te houden met de hogere risico’s die daaraan verbonden zijn.

 

Ervaringen uit het verleden leren dat goedkoop lenen ook leidt tot een toegenomen risicogedrag bij ontleners. Net omdat de rente zeer laag staat, is de drempel laag om meer te lenen (als particulier) en activiteiten te financieren met geleende gelden (als onderneming).
Bovendien neemt de kans toe dat zo’n financiering aan onrendabele investeringen wordt besteed. Een goed voorbeeld is AB InBev, dat recent een enorme obligatie-uitgifte heeft gelanceerd om de te dure overname van SABMiller te financieren.

 

Niet voor kmo's

Het obligatieprogramma van de ECB is er enkel op gericht om liquide obligaties van kredietwaardige bedrijven aan te kopen. In de praktijk zullen vooral (grote) emissies van multinationals of grote bedrijven worden gekocht. Hun tranches zijn veelal groot genoeg om vlotjes verhandeld te worden. Het is dan ook dat type van bedrijven dat zal profiteren van lagere financieringskosten.

 

De kleine en middelgrote onderneming (kmo) wordt op geen enkele manier rechtstreeks aangemoedigd (terwijl ongeveer 99 % van alle ondernemingen in de EU kmo's zijn). Zal de economische motor daadwerkelijk sneller draaien als men slechts een minderheid van de bedrijven bereikt?

 

Gevolgen voor u als belegger

Een massale inkoop van bedrijfsobligaties blijft niet zonder gevolgen. De effecten zijn nu al waarneembaar voor de belegger. De rendementen van de obligaties maken een forse duik en u betaalt er goud voor, als u ze al op de kop kunt tikken. Ook krijgt u steevast lagere rendementen op nieuw uitgegeven obligaties. Dat belet echter niet dat de obligaties als zoete broodjes over de toonbank blijven gaan. Deels omdat beleggers geen echt alternatief zien, deels uit vrees dat de obligatierentes morgen nog lager zullen staan.
Dat alles klinkt natuurlijk als muziek in de oren van de belegger die al obligaties in de portefeuille heeft. Hij zag de prijzen van zijn emissies enkel maar stijgen in waarde. En wat nu? Door te verkopen rijft u wellicht een mooie winst binnen. Maar het vrijgekomen geld zult u nooit kunnen herbeleggen in emissies met even hoge coupons.

 

Deel dit artikel