Analyse
Trackers en tegenpartijrisico 7 jaar geleden - donderdag 10 juni 2010
Ook trackers dragen risico's met zich mee.

We merken aan het aantal vragen dat beursgenoteerde trackers populair zijn bij onze lezers. Eenvoud siert en het aanbod gekoppeld aan de gemakkelijke toegankelijkheid en het relatief goedkope beheer bekoren steeds meer beleggers. De hoogste tijd dus om stil te staan bij de andere kant van de medaille. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als de uitgever van de tracker failliet gaat? Onze kijk op het zogenaamde tegenpartijrisico.

De risico’s van de beursgenoteerde trackers zijn in grote lijnen vergelijkbaar met die van de klassieke beleggingsfondsen. De voornaamste hangen uiteraard af van de belegging zelf. Maar daarnaast is er ook zoiets als het tegenpartijrisico. Dat is de kans dat de uitgever van de tracker, zoals BlackRock Advisors (iShares) of BNP Paribas Asset Management (EasyETF), of een professionele partij die met het beheer van de tracker te maken heeft, in betalingsproblemen komt. Wat gebeurt er dan met de portefeuille van de tracker?

UITGEVER GAAT FAILLIET
· Ook al zou Lyxor International Asset Management bijvoorbeeld failliet gaan, u, en niet die uitgever, blijft als aandeelhouder van bijvoorbeeld Lyxor ETF Brazil de baas. Wat meer is, de uitgever van de tracker kan nooit het vermogen van de tracker aanwenden om de eigen schulden aan te vullen.
· De tracker is dan ook een aparte vennootschap met als enig actief de portefeuille zelf. Daarbij is het opnemen van schulden sterk beperkt.
· Tenzij op grote schaal fraude wordt gepleegd binnenin de tracker, wat moeilijk is gezien het aantal betrokken partijen, is de kans op dergelijke schade in de portefeuille dan ook klein.

BEWAARDER GAAT FAILLIET
· De portefeuille van de tracker gaat bij een faillissement van de uitgever natuurlijk niet in rook op. Ze blijft materieel bestaan bij de bank die dienst doet als bewaarder. In het bovenstaande geval is dat Société Générale, niet toevallig de moedermaatschappij boven Lyxor IAM.
· Gaat de bewaarder failliet, dan nog blijft de portefeuille bestaan. Het berekenen van een inventariswaarde zal op korte termijn weliswaar niet meer van een leien dakje verlopen. En als bevoorrecht schuldeiser zal ook het terugvorderen van de cash die door de tracker op rekening van de instelling werd aangehouden tijd vergen.

FYSIEK VS. SYNTHETISCH
Een onderscheid dat we tussen trackers kunnen maken is op grond van de aard van de portefeuille. Die informatie vindt u in het prospectus terug.
· De fysieke tracker belegt rechtstreeks in de componenten van de index. Zo mikt Lyxor ETF Brazil op een zestigtal aandelen waarvan de evolutie losstaat van het wel en wee van de uitgever van de tracker. Gaat die op de fles, dan zal dat niets veranderen aan de portefeuille van het product.
· Heel wat trackers beleggen daarentegen niet rechtstreeks op de beurs, maar doen dat door middel van zogenaamde afgeleide producten, zoals swaps. Die bootsen de evolutie van de index na en worden uitgegeven door een financiële instelling. We spreken in dat geval over synthetische trackers. Wanneer de uitgever van die afgeleide producten, vaak deel uitmakend van de groep waartoe de uitgever van de tracker behoort, echter in de problemen komt, kan die instelling niet langer haar beloftes garanderen, waardoor het afgeleide product waardeloos wordt en de tracker dus een deel van de portefeuille in rook ziet opgaan. Kortom, een extra laagje risico voor de bezitter van de tracker.
· Goed om te weten, is dat het tegenpartijrisico wettelijk beperkt wordt tot maximaal 10 % van de portefeuille en dat per tegenpartij.

REËEL GEVAAR?
· Zijn bovenstaande scenario’s in de praktijk mogelijk? Een terugblik naar rampjaar 2008 leert veel. Toen zorgde het (bijna-)faillissement van de Amerikaanse verzekeraar American International Group (AIG), die optrad als tegenpartij van de afgeleide producten in de portefeuilles van bijvoorbeeld ETF Securities, ervoor dat de waarde van de portefeuille niet meer berekend kon worden. Daardoor werd de handel in bijvoorbeeld ETFS Coffee en ETFS Cotton een tijdlang opgeschort. Toen de handel terug opstartte, gebeurde dat met sterke koersbewegingen (tweede helft 2008, zie grafiek) waardoor het samenspel tussen tracker en geschaduwde index eventjes zoek was. Die samenhang herstelde echter snel en de beleggers hebben dan ook slechts tijdelijk schade geleden tegenover de onderliggende index.

EVOLUTIE ETFS COFFEE (vet) EN ETFS COTTON SINDS 2008

Beide producten kwamen in de tweede helft van 2008 in de problemen door de onzekere situatie rond verzekeraar AIG. Die stond immers garant voor de constructie van de portefeuilles.

WELKE VORM KIEZEN?
· Moet u fysieke trackers verkiezen boven synthetische? Zo simpel is het niet en in feite moeten alle producten apart geanalyseerd worden. Weet immers dat ook fysieke trackers tegenpartijrisico met zich kunnen meedragen. Ook zij kunnen immers in afgeleide producten beleggen. Daarnaast kunnen ze ook aandelen van de portefeuille uitlenen aan derde partijen om een centje bij te verdienen. En wat als die partijen in de problemen komen?
· Wees dan ook pragmatisch. Dat trackers tegenpartijrisico met zich meedragen, is een realiteit waarmee u moet leven. Gelukkig heeft de wetgever voor obstakels gezorgd en beseffen ook de uitgevers dat het risico beperken een noodzaak is. Het zal ons alvast niet beletten de goed beheerde producten naar voren te schuiven als potentieel interessant.

Deel dit artikel