Analyse
Zuid-Afrika: hoop op verandering 1 jaar geleden - dinsdag 10 mei 2016

Een economie die het in 2014 en 2015 moeilijk had, een munt onder druk, stijgende rentevoeten, een president gelinkt aan corruptie... Zuid-Afrika gaat door een moeilijke periode maar er is hoop op verandering.

Door de groeiende ontevredenheid rond president Zuma is de hoop op verandering groter dan ooit. Mogelijks zal het plots snel gaan en kan de beurs dan fors opveren. Goede redenen dus om uw portefeuille te diversifiëren met activa uit Zuid-Afrika, vooral gezien de rand nog altijd ondergewaardeerd is t.o.v. de euro en omdat de beurs van Johannesburg aantrekkelijk gewaardeerd is. Besteed 5% aan de tracker iShares MSCI South Africa.

 

Ontgoochelende groeicijfers

De Zuid-Afrikaanse economie beleeft moeilijke tijden: in 2014 klokte de groei af op slechts 1,4%, in 2015 was dat nog een tikkeltje minder (1,3%), en voor heel 2016 bedraagt de groeiverwachting amper 0,5%.

 

Oorzaken zijn:

– De fors gedaalde prijzen voor grondstoffen (die het land massaal produceert) en die zowel op de export als op de investeringen wegen.
– Ook kampt het land met grote infrastructuurproblemen, zelfs voor basisdiensten zoals water- en elektriciteitsvoorziening.
– Het klimaatfenomeen El Niño, dat sinds 2015 zorgt voor de ergste droogte in zuidelijk Afrika sinds 1982.
– De landbouwsector heeft het bijzonder moeilijk en de voedselprijzen stijgen.
– Het begin van een terugkeer naar monetaire normalisatie in de VS zorgde ervoor dat heel wat beleggers de opkomende landen de rug toekeerden (vooral landen met een grote afhankelijkheid van buitenlands kapitaal).

 

Tekorten en wantrouwen

Door de massale exodus van buitenlandse beleggers bereikte de Zuid-Afrikaanse rand begin dit jaar een absoluut dieptepunt t.o.v. de euro en de dollar. Hierdoor worden ingevoerde producten duurder, en mede ook door de droogte trok het algemene prijzenpeil fors aan. Zuid-Afrika heeft het dus moeilijk om zijn inflatiepeil te handhaven binnen de officiële doelstelling van 3 tot 6%. In februari klokte de inflatie af op 7%, het hoogste niveau in 7 jaar.

 

Daarnaast vallen de overheidsfinanciën terug: sinds 2011 bedraagt het begrotingstekort op jaarbasis gemiddeld 4%. En ook de handelsbalans kleurt rood (-4,5% van het bbp over dezelfde periode) doordat het land minder uitvoert dan invoert. Door die handels- en begrotingstekorten heeft Zuid-Afrika een grote nood aan buitenlands kapitaal.

 

Maar zonder doortastend begrotingsbeleid, met een monetair beleid dat evenmin succesvol is, en een regering waarvan het imago lijdt onder vermeende corruptie van de president, staat de geloofwaardigheid van het land op de helling, waardoor buitenlandse investeerders wegblijven.

 

Er is weinig hoop op een economische heropleving op korte termijn, en diverse kredietbeoordelaars zullen de schuldrating van Zuid-Afrika de komende maanden wellicht terugschroeven. Dat hebben de beleggers begrepen en de rentevoeten waartegen het land financiering kan vinden, zijn gestegen van 6,8% op tien jaar, naar bijna 9% vandaag.

 

Hoop op verandering

En toch zijn de rand en de beurs van Johannesburg de voorbije weken opgeveerd. De reden daarvoor is dat het liedje van president Jacob Zuma mogelijk bijna uitgezongen is. Het hooggerechtshof heeft immers beslist dat de president terecht mag staan in een proces over 783 corruptiegevallen.

 

Wat er het land te wachten staat, is echter moeilijk te voorspellen. Ten eerste omdat Zuma nog altijd voorzitter is van het ANC. De historische anti-apartheidspartij beschikt nog altijd over een bijna 2/3-meerderheid in het parlement. De afzettingsprocedure tegen Zuma werd dan ook verworpen en zolang de president het vertrouwen van zijn partij behoudt, is het onwaarschijnlijk dat daar verandering in komt. Al is er toch evolutie merkbaar in het discours van die partij en zijn er partijtenoren die zich verzetten tegen Zuma.

 

Sinds Zuma in 2009 aan de macht kwam, bleef de werkloosheidsgraad schommelen tussen 24 en 25%. Tegelijk steeg de overheidsschuld onder Zuma van 30 naar 50% van het bbp. En de economische groei blijft gas terugnemen. Het land beschikt echter over een indrukwekkend potentieel (grondstoffenrijkdommen, goedkope en vrij goed opgeleide werkkrachten...). Om dit potentieel uit te kunnen spelen, zal het land het wel over een andere boeg moeten gooien.

 

Deel dit artikel