Analyse
Instabiliteit in Oekraïne: zal de crisis uitdijen? 3 jaar geleden - dinsdag 4 maart 2014

Bijna 10 jaar na de Oranjerevolutie beleeft Oekraïne opnieuw woelige tijden. Dit heeft op 3 maart gezorgd voor een algemene daling op de financiële markten.

De volatiliteit kende op 3 maart een hoogtepunt. Zo verloor de Stoxx Europe 50 3 %. De beleggers ontvluchtten aandelen met een hoger risico en dit ten voordele van de vluchtwaarden zoals goud en de dollar. De banksector en de luxesector werden het hardst getroffen. Olie daarentegen kon flink hoger klimmen gezien de vrees dat de export van Russisch gas richting Europa zou worden stopgezet.
Dat Oekraïne zware tijden voor de boeg heeft, is duidelijk. Vermijd dit land.
En ondanks de enorme natuurlijke rijkdommen en een verhoging van de levensstandaard, beleggen we ook niet meer in Rusland.
In Polen daarentegen zijn de munt en de rentevoet op 10 jaar (4,4 %) stabiel ondanks een moeizaam jaarbegin. Ook zijn de vooruitzichten er duidelijk beter (groeiverwachting van 2 % voor 2014 t.o.v. 0,7 % voor de eurozone).
Beleg 5 % op erg lange termijn in Poolse aandelen via de tracker
iShares MSCI Poland UCITS ETF.

 

Economie compleet uit vorm

De daling van de grondstoffenprijzen, het belangrijkste exportproduct, veroorzaakte een forse daling van de industriële productie en van de investeringen. Daardoor belandde de Oekraïense economie in een lange recessie (zomer 2012 - najaar 2013) ondanks het feit dat de binnenlandse vraag en de gezinsconsumptie relatief goed standhielden. Die sterke binnenlandse vraag, net op een moment dat de export achteruitboerde, zorgde ervoor dat het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans fors opliep.

De Oekraïense economie is dus vrij gesloten en bij gebrek aan buitenlandse investeringen kampt ze met een gebrek aan knowhow en competitiviteit. Ook is ze sterk afhankelijk van de energiesector en de Russische markten, en heerst er grote onzekerheid op politiek, juridisch en internationaal vlak (verhoudingen met de Europese Unie en met Rusland).

Overheidsfinanciën in belabberde toestand

Oekraïne kampt met een groot begrotingstekort (ruim 5 % van het bbp in 2013). Gezien de financieringsbehoeften moet er massaal een beroep worden gedaan op buitenlands kapitaal. Het is maar dankzij de belofte van Rusland dat het voor 15 miljard USD Oekraïens schuldpapier zou opkopen dat Oekraïne in 2013 aan zijn schuldverplichtingen kon voldoen. Maar nu president Janoekovitsj opzij werd geschoven, bevroor Moskou zijn activainkopen en is alles dus te herdoen. De Oekraïense munt verloor bijgevolg sinds begin februari al zowat 16 % van zijn waarde t.o.v. de euro.

Westen en IMF = pijnlijke bezuinigingen

Als alternatief voor de te verwachten stopzetting van Russische hulp rekenen de Oekraïners op Europa. Ze riskeren echter van een kale reis thuis te komen, in die zin dat Europa en de VS in tijden van bezuiniging wellicht niet veel verder zullen gaan dan intentieverklaringen.

Ook de corruptie is welig blijven tieren, ongeacht de strekking aan de macht. Het zal dus het IMF moeten zijn dat een reddende hand reikt. Dit zal echter hard aankomen in Oekraïne (bezuinigingsbeleid, hervorming van het pensioensysteem, einde van gesubsidieerde energieprijzen...).

Rusland op vinkenslag

Rusland is er zich zeer goed van bewust dat Oekraïne erg afhankelijk is van zijn energie en zijn markten. De kans is groot dat ontevredenheid Kiev vroeg of laat opnieuw in de armen van Poetin duwt, die zich voorlopig beperkt tot wat militair machtsvertoon in de Krim.

Rusland heeft trouwens zo z'n eigen zorgen. De groei blijft er zwak en ondanks het succes van de winterspelen in Sotsji heeft het land het moeilijk om buitenlandse investeerders aan te trekken. De kapitaalvlucht is zelfs dermate groot dat de Russische roebel een van de kwetsbaarste munten in Oost-Europa is geworden.

 

Deel dit artikel