Analyse
O dierbaar, onvermogend Belgiƫ? 6 jaar geleden - dinsdag 6 december 2011

België bleef lange tijd uit het vizier van de markten, maar half november stegen de rentevoeten op staatsleningen op 10 jaar tot bijna 6 %. Intussen zijn ze opnieuw gedaald tot 4,50 %, maar niet alle vraagtekens rond de solvabiliteit van ons land zijn geweken…

Overheidsschuld in de lift

Na het laagterecord in 2007 (84,1 % van het bbp) is de Belgische staatsschuld opnieuw aangetrokken en in 2012 zal ze de kaap van de 100 % van het bbp ronden. Maar naast het peil en de stijging van onze schuld, is het vooral de blootstelling van onze overheidsfinanciën aan de financiële sector die zorgen baart. Dat argument werd ook aangegeven door kredietbeoordelaar Standards & Poors toen die onze rating terugschroefde van AA+ naar AA. Volgens S&P staat onze overheid in totaal voor 90 miljard euro of 24,5 % van het bbp borg voor een reeks financiële activa (o.a. van Dexia) en zou de staatsschuld plots spectaculair kunnen stijgen als die garanties geactiveerd worden.

 

Symptomatisch voor Europa

In diverse opzichten is de situatie in België een weergave van de elementen die ook in andere Europese lidstaten aan de orde zijn. Net zoals Griekenland en Italië kampt België al heel lang met een hoge schuldenlast. En net zoals Dublin staat Brussel op lemen voetjes door de financiële garanties die werden toegekend. Voeg daar nog een dosis communautaire spanning en een scheut politieke onrust aan toe, en je hebt al heel wat negatieve factoren die ook in andere eurolanden een rol spelen. Anderzijds deelt België ook een aantal kenmerken met de beste leerlingen uit de euroklas. Net zoals de Duitse economie, bood ook die van ons beter weerwerk aan de crisis dan het Europese gemiddelde, en halfweg 2011 veerde ze fors op. Onze economie is erg open en spon dus garen bij de heropleving van de internationale handel. De werkloosheid is gedaald tot het niveau van voor de crisis en de industriële productie heeft haar vorige piekwaarde overtroffen.

 

Zeker nog niet aan de rand van de afgrond

Naast goede economische fundamenten, heeft ons land nog twee andere troeven: we hebben een lange traditie van zuinigheid en we beschikken over veel binnenlandse spaarcenten. Exclusief rentelasten is er al 20 jaar lang een begrotingsoverschot, en sinds 1993, het jaar waarin de schuld meer dan 130 % van het bbp bedroeg, is er (politieke crisissen ten spijt) blijvend werk gemaakt van sanering van de overheidsfinanciën. Het kersverse begrotingsakkoord, dat vanaf 2012 het overheidstekort moet terugdringen onder de 3 % van het bbp, toont aan dat die verantwoordelijkheidszin niet verdwenen is. Vadertje Staat mag dan al een passiefzijde hebben van 355 miljard euro, met z'n allen hebben de Belgen ook bijna 220 miljard euro op hun spaarrekeningen staan. Als we het zo bekijken, heeft België de rest van de wereld maar in beperkte mate nodig om financiering te vinden. Het binnenlands spaargeld volstaat om het overheidstekort, de bedrijfsinvesteringen en de kredietbehoeften van de gezinnen te dekken. Het succes van de laatste staatsbonuitgifte toont aan dat de overheid ook makkelijk een beroep kan doen op die spaarcenten. 

 

Niet alles in eigen handen

Afzonderlijk bekeken vormt de schuldenlast van België geen onoverkomelijk probleem. Zelfs als de rentevoeten nogmaals zouden opflakkeren tot bijna 6 %, hebben de autoriteiten alles in handen om de schuld in te perken en zelfs terug te dringen op middellange termijn. Maar we kunnen België niet loskoppelen van de Europese context (lees: de Europese schuldencrisis). En op dat vlak wordt de beslissende strijd niet in Brussel, maar in Rome gevochten. Via de obligatiemarkten, de banksector en de internationale handel zou een eventuele toestand van wanbetaling voor Italië een financiële en economische schokgolf veroorzaken met een vernielende kracht. We denken echter niet dat het zover zal komen. Italië en Europa beschikken over genoeg troeven om de crisis te overwinnen, al zullen de obligatierentevoeten nog geruime tijd onder druk blijven.

 

Deel dit artikel